vijf vragen

Wie is de schutter die een bloedbad aanrichtte op een school in Texas en hoe kwam hij aan zijn wapen?

Amerika is geschokt door de dodelijkste schietpartij op een school in tien jaar. Wie was de schutter die in het Texaanse Uvalde een bloedbad aanrichtte? En waarom komt er niks terecht van strengere wapenwetten in de VS? Vijf vragen over Amerika’s wapenproblemen.

Stieven Ramdharie
Mensen rouwen bij een buurthuis in Uvalde. Bij de schietpartij kwamen negentien kinderen en twee volwassenen om het leven.  Beeld Getty Images
Mensen rouwen bij een buurthuis in Uvalde. Bij de schietpartij kwamen negentien kinderen en twee volwassenen om het leven.Beeld Getty Images

Wat is er bekend over de 18-jarige schutter Salvador Ramos?

Kennissen, medescholieren en de weinige vrienden die Ramos had, beschrijven hem als een eenling met veel problemen. Hij werd gepest op school vanwege zijn gestotter en zijn uiterlijk. Stephen Garcia, een middelbare schoolvriend, vertelt aan de Washington Post dat hij vroeger een ‘zeer verlegen en lief’ kind was.

Nadat zijn moeder, die drugsproblemen had, naar een ander deel van Texas verhuisde, ging het bergafwaarts met Ramos. Hij was veel afwezig op school en vertoonde steeds meer gewelddadige trekjes. Zo schoot hij vanuit een rijdende auto op voorbijgangers met een airsoftwapen, vertelt een vriend die hem van jongs af aan kent. Op sociale media plaatste hij een jaar geleden foto’s van geweren die hij graag wilde hebben. Voor zover bekend had hij geen crimineel verleden en werd hij niet behandeld voor psychische problemen.

Een vroegere klasgenoot zegt dat Ramos hem vier dagen voor de schietpartij een foto stuurde van een semi-automatisch AR-15-geweer dat hij had gekocht. Op de foto was ook een rugtas te zien vol met munitie. ‘Waarom heb je dit?’, schreef de stomverbaasde vriend, zo meldt CNN. ‘Maak je geen zorgen’, reageerde Ramos. ‘Ik zie er trouwens heel anders uit nu. Je zou mij niet meer herkennen.’

Een paar maanden terug verhuisde Ramos naar zijn grootouders. Het boterde niet met zijn grootmoeder. Voor hij het bloedbad aanrichtte, schoot Ramos haar in het gezicht. Ze raakte zwaargewond. ‘Ik ga nu een basisschool beschieten’, meldt hij aan een 15-jarig meisje in Duitsland met wie hij berichten uitwisselde over de livestreaming-app Yubo. Onduidelijk is wat de directe aanleiding was voor zijn daden en of hij een connectie had met de basisschool.

Hoe kwam Ramos aan het wapen?

Ramos gebruikte bij het bloedbad een AR-15 dat hij daags na zijn 18de verjaardag kocht. Op zijn Instagram-account plaatste hij een foto waarop twee van die wapens te zien zijn. In Texas, dat geen strenge wapenwetgeving kent, mag je op je 18de een geweer kopen zoals de zeer populaire, militair uitziende AR-15. Wie een handwapen wil aanschaffen, moet minimaal 21 jaar zijn. Voorstanders van wapenbeperking hekelen dit bizarre verschil.

Volgens nieuwssite Daily Dot, die het Instagram-account van Ramos doorzocht voordat het werd afgesloten, zou hij een AR-15 hebben gekocht bij een geregistreerde online-wapenhandel in Georgia. Dit zou blijken uit een bon. De online verkoop van wapens is normaal en legaal in de VS. De webwinkel stuurt na de aankoop het wapen naar een geregistreerde wapendealer in de buurt die het papierwerk en de verkoop afrondt.

Hulpdiensten op straat bij de school in Uvalde. Beeld Getty Images
Hulpdiensten op straat bij de school in Uvalde.Beeld Getty Images

Wat zijn reacties van voor- en tegenstanders van strengere wapenwetten op de zoveelste schietpartij?

Het is een vast ritueel geworden in de VS na elke grote schietpartij: voorstanders van strengere wetgeving roepen dat direct actie moet worden ondernomen en tegenstanders betogen dat het recht op wapenbezit in gevaar is. Ook nu weer. ‘Het is makkelijker om een wapen te kopen dan babymelkpoeder’, aldus NBA-basketballer Damion Lee, doelend op het tekort in de VS aan babyvoeding.

Ook president Joe Biden liet zijn frustratie de vrije loop. ‘Wanneer komen wij in godsnaam in opstand tegen de wapenlobby?’, verzuchtte Biden in een toespraak tot de Amerikanen. De Democratische senator Chris Murphy verwoordde eveneens de onvrede van veel Amerikanen dat de schietpartijen niet kunnen worden voorkomen. ‘Waar zijn wij mee bezig?’, vroeg een boze Murphy in de Senaat aan zijn collega’s. ‘Dit gebeurt alleen in dit land. Nergens anders gaan kleine kinderen naar school denkend dat ze mogelijk neergeschoten kunnen worden.’

De Republikeinen, gesteund door de conservatieve media en de wapenlobby-organisatie NRA, waarschuwen echter dat het Tweede Amendement van de grondwet in gevaar komt als de voorstanders van strengere wapenwetgeving hun zin krijgen. Hierin is het recht om een wapen te bezitten en te dragen vastgelegd.

‘Als er weer zo’n moordpartij is, zie je veel Democraten en lui in de media roepen dat de oplossing is om het constitutionele recht van burgers te beperken die zich aan de wet houden’, aldus de Republikeinse senator Ted Cruz uit Texas. ‘Wij weten hoe we misdaad kunnen stoppen, namelijk door achter criminelen, voortvluchtigen en mensen met een ernstige psychische aandoening aan te gaan.’

Waarom komt strengere wapenwetgeving niet van de grond?

Heel simpel gezegd: omdat de Republikeinen er geen zin in hebben. Om precies te zijn: de Republikeinen in de Senaat. De Democraten willen vooral de verkoop van semi-automatische wapens aan banden leggen en de controle op kopers van wapens uitbreiden.

Ook zijn ze voorstander van maatregelen die politie en familieleden de mogelijkheid geeft, via de rechter, om wapens weg te nemen bij personen die mogelijk een gevaar vormen. Maar de Democraten hebben in de Senaat niet genoeg stemmen om dit erdoor te krijgen. De Republikeinen, van wie velen financieel gesteund worden door de NRA, vinden al deze plannen veel te ver gaan.

Zij dringen aan op meer preventie, zoals ruimere psychische hulp, om nieuwe bloedbaden te voorkomen. Ook vinden ze dat leraren bewapend moeten worden. Bovendien moeten scholen beter beveiligd worden. ‘Ik heb liever dat gezagsgetrouwe burgers bewapend en getraind worden zodat ze kunnen reageren als zoiets gebeurt, want het zal niet de laatste keer zijn’, aldus de Texaanse gedeputeerde voor Justitie, de Republikein Kenneth Paxton.

Kunnen de Democraten en Republikeinen niet samenwerken op dit belangrijke punt?

Om strengere wapenwetgeving door de Senaat te krijgen, zijn zestig stemmen nodig. De Democraten en Republikeinen hebben nu elk vijftig zetels. Het is tot nu toe onmogelijk gebleken voor de Democraten om tien Republikeinen aan hun zijde te krijgen voor allerlei voorstellen. Zo sneuvelde in 2013 een plan van een Democraat en een Republikein, na de bloedigste schietpartij ooit op een basisschool, om de controle op wapenklanten uit te breiden. Bij het Sandy Hook-bloedbad in Newtown vielen toen 26 doden.

De Democraat, Joe Manchin, staat nog steeds achter zijn plan. Maar hij wil het nu niet opnieuw indienen omdat het toch zal sneuvelen. Manchin vindt dat nu beter kan worden gekeken naar onder andere programma’s voor psychische hulp om te voorkomen dat potentiële schutters ontsporen. ‘Bespaar me die bullshit over geestesziekten’, reageerde zijn collega Murphy dinsdag. ‘Wij hebben niet meer geestesziekten dan andere landen.’

Meer over