Wie haat zaait, zal haat oogsten

Door hun obsessie met de islam zien Wilders en de zijnen niet meer wat er aan de hand is. (update)

Pieter Hilhorst

‘De kogel kwam van rechts’ (het Parool, 10 januari). Voor deze typering van de aanslag op Gabrielle Giffords valt veel te zeggen. De geachte afgevaardigde voor Arizona heeft zelf in een interview gewaarschuwd voor de gevolgen van het haatklimaat en de oorlogsretoriek van rechts. Als voorbeeld noemde ze Sarah Palin. Om haar achterban op te zwepen in het verzet tegen de plannen van Obama voor de gezondheidszorg, had deze lieveling van de Teaparty een hitlist opgesteld van leden van het Congres die in het vizier moesten worden genomen. Op een website werden de doelen aangeduid met het kruis dat je ziet door het vizier van een geweer. ‘Als mensen dat doen’, zei Giffords, ‘dan moeten ze beseffen dat dit consequenties heeft.’ Het bleek een profetisch verwijt.

Net als Giffords heb ik een hekel aan haatspraak en oorlogsretoriek. En toch wil ik de verleiding weerstaan om te zeggen dat de kogel van rechts kwam. Wie stelt dat Sarah Palin en de activisten van de Tea Party het klimaat schiepen voor de aanslag, miskent niet alleen de eigen verantwoordelijkheid van de dader, maar versterkt ook de polarisatie die hij wil bestrijden. Lees de commentaren van rechtse twitteraars. Zij vinden dat links de aanslagen misbruikt om rechts in de beklaagdenbank te zetten. Ze worden eerder opgezweept in hun fanatisme dan dat ze zich bekeren tot een gematigde opstelling.

In Nederland heeft kritiek op de toon van het debat een even averechts effect gesorteerd. Die werd gezien als poging om rechts de mond te snoeren. Wie spreekt over de toon van het debat, laadt bovendien de verdenking op zich dat hij hardnekkige problemen in de multiculturele samenleving wil verdoezelen. Zulke kritiek heeft niet alleen weinig politiek effect, ze legt ook de nadruk op het verkeerde aspect van haatspraak.

Haatspraak kan namelijk twee huiveringwekkende effecten hebben. Het eerste effect is dat haatspraak een gewelddadige echo krijgt. Wie haat zaait, zal haat oogsten. Wie Obama neerzet als het absolute kwaad, moet niet gek staan te kijken als iemand het recht in eigen handen neemt. Als Wilders en de PVV onbekommerd een haatcampagne voeren tegen de islam, moet je niet gek opkijken als meer mensen islamofoob reageren op moslims. Wie de nadruk legt op dit eerste gevaar van haatspraak, doet al snel een oproep om de toon te matigen. Gebruik geen beledigende taal. Gebruik geen racistische stereotypen. Gebruik geen oorlogstaal. Maar wie tegenstanders oproept om iets na te laten, krijgt snel het verwijt dat hij pleit voor censuur en de werkelijkheid wil ontkennen.

Maar haatspraak heeft nog een ander effect. Haat maakt blind. Haat levert een verwrongen wereldbeeld op. Je ziet niet beter wat er in de samenleving aan de hand is, maar slechter. Het is een gotspe om te denken dat Obama de socialistische heilstaat wil invoeren. Zo wordt gesuggereerd dat overheidsbemoeienis het grootste gevaar is dat Amerika bedreigt, terwijl verwaarlozing door de staat een veel groter maatschappelijk probleem is.

In Nederland geldt voor de PVV hetzelfde. Het grote probleem van Wilders en de zijnen is niet dat zij op een beledigende manier de problemen benoemen, maar dat ze de verkeerde problemen benoemen. Door hun obsessie met de islam zien ze niet meer wat er aan de hand is. Ze maken zich drukker over boerka’s dan over vrouwenhandel of huiselijk geweld. Als mensen boos zijn over het wangedrag van Marokkaanse jongens, gaan zij zeuren over de hoofddoekjes van de Marokkaanse meisjes. Wilders gaat met de onvrede op de loop. Als Marokkaanse buurtvaders actief worden om de overlast te bestrijden, ziet Martin Bosma daarin de eerste stap op weg naar Eurabië. In zijn boek noemt hij zulke initiatieven de islamisering van de zwaardmacht. PVV Friesland maakt het in zijn tweets nog bonter. Voor wie het nog niet begrepen had wordt even duidelijk gemaakt wat minder islam betekent. ‘Minder islam = minder moslims.’

Door de verblindende werking van haatspraak richten we ons op de verkeerde problemen. We richten ons op het tegengaan van massa-immigratie terwijl er geen massa- immigratie meer is. Ondertussen wordt massa-integratie door dit kabinet eerder gedwarsboomd dan vooruitgeholpen. De aanslag op Giffords dwingt ons na te denken over haatspraak. Maar het gevaar van haatspraak is veel groter dan een kogel die van rechts komt. Het gevaar is massale verblinding. Daarvoor moet je mensen niet verbieden om bepaalde dingen te zeggen, maar hen uitnodigen om beter te kijken.

De PVV laat weten dat deze partij niet de eigenaar is van de Twitteraccount PVV Friesland en niets met dit account van doen heeft, PVV Friesland communiceert dus ook niet namens de PVV.


Meer over