Wie gaf piloot opdracht Munir te doden?

De aanklager heeft talloze aanwijzingen dat piloot Pollycarpus de Indonesische activist Munir heeft vermoord. Zijn aanhangers willen echter weten wie de opdrachtgever is....

Van onze correspondent Michel Maas

Munir is overal. Het gezicht van de vermoorde mensenrechtenactivist met snorretje prijkt op tientallen maskers en T-shirts. Het is in bijna een jaar tijd een icoon geworden. Zo kijkt Munir de vijf rechters aan die licht moeten werpen op de gifmoord die vorig jaar een einde maakte aan zijn leven.

Hoofdverdachte is de piloot Pollycarpus Budihari Priyanto, de man die Munir tijdens een vlucht van Jakarta naar Amsterdam het gif moet hebben toegediend. Hij is ook de man die kan vertellen wie er achter de moord zitten.

Pollycarpus hoeft niet om te kijken om te weten dat daar tientallen vrienden en sympathisanten van Munir zitten. Als hij wordt binnengeleid, moeten politieagenten zich een weg banen door een drom actievoerders en journalisten. Uit het gewoel klinkt meer dan eens een luidkeels 'moordenaar!'. Pollycarpus lacht nog wel naar de tientallen camera's, maar kijkt gedurende de rechtszitting bedeesd voor zich uit.

De officier van justitie beschrijft alle omstandigheden die Pollycarpus, een piloot van de Indonesische luchtvaartmaatschappij Garuda, tot hoofdverdachte hebben gemaakt. Twee dagen voor de moord heeft hij Munir gebeld om te vragen of hij inderdaad op 6 september naar Amsterdam vliegt. Op die datum moet Pollycarpus zelf eigenlijk naar Peking, maar hij laat zich overplaatsen naar Munirs vlucht, GA 974. Hij vliegt mee als 'extra bemanningslid' met een onduidelijke opdracht. Die opdracht wordt pas achteraf, als er vragen zijn gerezen, gesanctioneerd door een brief ondertekend door de president-directeur van Garuda zelf.

Pollycarpus geeft Munir, die toeristenklasse reist, zijn stoel in de business class. Vervolgens gaat hij, aldus de aanklacht, naar de pantry en doet arsenicum in de jus d'orange die Munir als 'welkomstdrankje' wordt aangeboden. Tijdens een tussenstop in Singapore stapt Pollycarpus uit. Hij gaat naar het Novotel en zal met de eerste ochtendvlucht terugkeren naar Jakarta. Munir reist verder. Drie uur na het vertrek uit Singapore wordt hij ziek. Twee uur voor aankomst in Amsterdam, ergens in het luchtruim boven Hongarije, overlijdt hij, 39 jaar oud.

Pollycarpus is schuldig aan moord met voorbedachten rade, stelt de officier van justitie. Daarop staat in Indonesië de doodstraf. Bovendien is hij schuldig aan valsheid in geschrifte, omdat hij Garuda een brief heeft laten opstellen met zijn gefingeerde opdracht in Singapore .

Nog vóór de officier is uitgesproken, komen er mensen overeind met borden waarop een vet vraagteken staat. Dat staat voor de belangrijkste vraag die deze rechtbank volgens de actievoerders moet beantwoorden: wie heeft de moord beraamd, en wie heeft zoveel macht dat hij de directie van de staatsluchtvaartmaatschappij tot medewerking kan bewegen? Is het Garuda zelf? Of de binnenlandse veiligheidsdienst, de BIN?

Drie maanden na de moord heeft president Susilo Bambang Yudhoyono een onderzoeksteam ingesteld. Hoewel het eindrapport vertrouwelijk was, zijn tal van details uitgelekt. Vele daarvan wijzen in de richting van de BIN. Zo zou Pollycarpus voor en na de moord tientallen keren het mobiele nummer van een van de onderdirecteuren van de BIN hebben gebeld. Bij de BIN wordt alles ontkend.

De weduwe van Munir, Suciwati, vreest, net als de meeste aanwezigen, dat met het proces tegen Pollycarpus de deksel op de doofpot g aat. 'De doodstraf voor Pollycarpus is niet genoeg. Ik hoop dat Pollycarpus tijdens de rechtszaak gaat praten en vertelt wie de echte daders zijn', zegt zij. 'Als die worden veroordeeld, zou de cultuur van straffeloosheid in Indonesië voor het eerst worden doorbroken.'

Meer over