Werving nieuwe aanwas moeizaam

Achtergrond..

AMSTERDAM ‘Stembureauleden gezocht!’ Ben je minimaal 18 jaar, vriendelijk en kun je correct met mensen omgaan? Heb je enige administratieve ervaring en ben je ’s avonds inzetbaar? Dan kun je na een korte instructie zo plaatsnemen achter de tafel van het stembureau. Want dit zijn de eisen die gemeenten nu op hun websites stellen.

Zolang er gestemd wordt, ronselen gemeenten mensen om op het stembureau te zitten. Nu het fout is gegaan in Rotterdam, dringt zich de vraag op hoe dat elders in zijn werk gaat en wie de mensen zijn die de klus klaren.

Een stembureaulid controleert de identiteit en ziet toe of een stem juist wordt uitgebracht. In vrijwel alle onderzochte gemeenten zijn veel stembureauleden, ambtenaar, raadslid, oud-raadslid of lid van een politieke partij.

Gemeenteraadsleden mogen dat binnenkort niet meer. De Kiesraad heeft gemeenten eerder al geadviseerd prudent te zijn bij het benoemen van raadsleden op stembureaus, maar het gebeurt nog veelvuldig. Er ligt een aanpassing van de Kieswet bij de Raad van State, die het in de nabije toekomst raadsleden niet meer toestaat als lid van een stembureau op te treden. ‘We willen objectiviteit waarborgen’, zegt een woordvoerder van Binnenlandse Zaken. Die noodzaak is dringender geworden na de Rotterdamse chaos.

Dat vormt wel een aanslag op de kaartenbakken met stembureauleden van de gemeenten. Neem Werkendam. Verkiezingscoördinator Jan van Oijen: ‘Het werven gaat moeizaam, we zetten 19 van de 21 raadsleden in en veel ambtenaren.’ Als raadsleden straks niet meer mogen, meldt hij, dan gaat het aantal leden per stembureau terug van vijf naar vier.

‘Belachelijk’, zegt SP-raadslid Burhan Dogan uit Wormerveer. Hij was al acht keer stembureaulid. Hij geniet ervan een praatje te maken met kiezers.

Gemeenten hebben dus nieuwe aanwas nodig op de stembureaus. Zo zijn in Amsterdam vijfhonderd studenten van de Hogeschool in Holland aangetrokken als stemmenteller of lid van het stembureau. Ze kregen er in het kader van een project studiepunten voor, omdat het hun politiek bewustzijn vergrootte. Ze worden bij de aanstaande Kamerverkiezingen weer ingeschakeld.

De vergoedingen variëren: in Coevorden en Landsmeer 100 euro voor een hele dag inclusief catering, in Amsterdam krijgt een stembureaulid 225 euro. Gouda zette een advertentie op de site en in het huis-aan-huisblad en kreeg slechts een tiental reacties. Geen echt probleem: ‘We hebben een pool van driehonderd mensen, terwijl we maar de helft nodig hebben’, zegt een woordvoerster.

Een van de nieuwe stembureauleden was Jacqueline Jansen (46). Ze is ambtenaar en deed het uit nieuwsgierigheid. Ze zat met een oud-CDA-raadslid en een huidig PvdA-raadslid. ‘Ik was bang dat het saai was en dat er alleen maar oude mensen zouden zijn, maar dat viel erg mee’, zegt Jansen.

Nieuwe en oude stembureauleden kregen van het ministerie van Binnenlandse Zaken een cd-rom met cursusmateriaal toegestuurd. Want per verkiezing verandert er wel iets.

Wat beweegt stembureauleden om een hele dag achter de tafel te zitten? ‘Ik ben 30 jaar geleden geronseld als ambtenaar en doe het nu nog steeds’, zegt Jan Gelijnse uit Werkendam. ‘Het is moeilijk om mensen te vinden want het is toch een heel saaie dag.’

Henk Jansen (69) uit Bathmen is oud-raadslid en zit sinds 1998 op het stembureau. ‘Dit werk moet gebeuren, ik zie het als een morele plicht’.

Wat Jansen betreft is het zijn laatste keer. Hij heeft vorige week vrienden, familie en bekenden moeten wegsturen omdat ze geen identiteitspapieren bij zich hadden. ‘Dat is zeer frustrerend in een dorpse samenleving. Als de regels niet worden teruggedraaid, doe ik het niet meer.’

Meer over