'Werkstercheque leidt tot fraude'

Hoe witten we het zwarte werk in het huishouden? Verdient de Belgische dienstencheque navolging? Een commissie die zich erover boog is daarvan bepaald nog niet overtuigd.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER MARJON BOLWIJN

Naar schatting een miljoen Nederlandse huishoudens hebben een zwart betaalde werkster die elke week een aantal uren als een witte tornado door het huis gaat. Omgerekend gaat het om ongeveer 45 duizend volledige banen. Deze werknemers zijn onbeschermd bij ziekte of werkloosheid en bouwen geen pensioen op. Een commissie met aan het hoofd oud-staatssecretaris van Justitie Ella Kalsbeek (PvdA) is door het kabinet om advies gevraagd hoe dit te veranderen, zodat Nederland een internationaal verdrag voor een betere rechtspositie van huishoudelijk werkers kan ratificeren.

U schrijft dat zwart betaalde huishoudelijk werkers volwaardig werk doen en dezelfde rechtsbescherming verdienen als andere werknemers, maar komt niet met een oplossing hoe dat te realiseren.

'Wij zijn erg voor verbetering van de rechtspositie van huishoudelijk werksters. De alfahulpen moeten een volwaardige rechtspositie krijgen omdat ze met publiek geld worden betaald. Voor werksters in het zwarte, informele circuit is dat moeilijker te realiseren, want wie gaat dat betalen? Je kunt zeggen: de particuliere opdrachtgever. Maar een werkster die in aanmerking komt voor alle werknemersverzekeringen zoals WW en twee jaar doorbetaling tijdens ziekte, kost minimaal 21 euro per uur. Dat wil geen werkgever betalen als hij nu zo'n 10 euro per uur kwijt is voor zijn hulp, en hoe moet je dat organiseren? Dus die optie vervalt. Je kunt ook zeggen: de overheid moet de premies betalen, dus per uur 11 euro toeleggen. Dat hadden we kunnen bepleiten, maar we zijn niet naïef. Dat kost het kabinet jaarlijks zo'n miljard euro.'

België doet dat wel, met het systeem van dienstencheques. Waarom pleit u daar niet voor, het is aan de overheid om te bepalen of ze er geld voor vrijmaakt.

'Het is niet alleen kostbaar, maar ook fraudegevoelig. Stel dat ik mijn nichtje vier uur in de week laat schoonmaken, maar ik geef officieel door dat ik haar tien uur in dienst heb. Dan is de belastingteruggave die ik krijg over de niet gewerkte uren winst voor mij. Misbruik is niet te controleren. Dan zou er iemand elke week bij het tuinhekje moeten controleren hoe laat mijn nichtje naar binnengaat, hoe laat zij weer vertrekt en wat ze in de tussentijd doet.'

Wat is het alternatief?

'Wij zien nog geen duidelijke oplossing. De omvang van het aantal zwartwerkers in deze informele sector is nu al een behoorlijk groot probleem en dat zal alleen maar groter worden als ouderen langer thuis moeten wonen en zorg vaker zelf moeten betalen. Het kabinet moet serieus werk maken van dit vraagstuk.'

Wat weegt zwaarder: een miljard uitgeven of tienduizenden onbeschermde zwartwerkers?

'Dat is geen makkelijk te beantwoorden vraag. Er moet een maatschappelijk debat komen over welke samenleving we willen. Zwart werk willen we niet omdat werkenden belasting moeten betalen en moeten bijdragen aan de sociale zekerheid. Kun je dan een werkster zwart uitbetalen die geen formele rechtspositie heeft?'

U merkt op dat opdrachtgevers en werksters tevreden zijn met het zwarte circuit. Dan maar laten zoals het is?

'De meerderheid blijkt er gelukkig mee, blijkt uit onderzoek. Misschien moeten we concluderen dat we in dit land niet toe willen naar een zeer kostbaar wit en fraudegevoelig systeem, ook al niet omdat opdrachtgevers en huishoudelijk werkers in het informele circuit best tevreden zijn. '

undefined

Meer over