Werknemers kopen 55 procent aandelen: United Airlines komt in handen personeel

Een van de grootste luchtvaartmaatschappijen ter wereld, het Amerikaanse United Airlines, zal worden overgenomen door de 75 duizend werknemers van het bedrijf....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

United Airlines, dat de afgelopen drie jaar 1,34 miljard dollar verlies heeft geleden, wordt het grootste bedrijf in de luchtvaartsector dat in handen komt van de werknemers. Op de ranglijst van ondernemingen waarvan de aandelen in meerderheid in het bezit zijn van het personeel, zal United Airlines op de tweede plaats komen na Publix Supermarkets in Florida.

De verkoop van noodlijdende bedrijven aan werknemers wordt in de Verenigde Staten beschouwd als een nog onvoldoende beproefde mogelijkheid om massa-ontslagen te voorkomen. 'Als dit bijzondere experiment slaagt - en de aandeelhouders en de bonden hebben daar alle vertrouwen in - dan zullen we in de nabije toekomst zien dat steeds meer grote ondernemingen in handen komen van de werknemers', aldus de Amerikaanse minister van Arbeid, R. Reich, gisteravond in een eerste reactie.

'Dit is het grootste experiment met participerend management in de VS in een tijd waarin zich grote veranderingen op de werkplaats en de economische verhoudingen voltrekken', zegt Ch. Mackin van Ownership Associates in Cambridge, Massachussets, een adviesbureau dat gespecialiseerd is in het begeleiden van ondernemingen die door werknemers worden overgenomen.

De aandeelhouders, overwegend pensioen- en beleggingsfondsen, ontvangen 81.81 dollar voor een aandeel waarvan de handelswaarde op dit moment wordt geschat op 130 dollar. Aanvullend ontvangen de aandeelhouders een half nieuw aandeel voor één oud aandeel. De werknemers hebben een fonds gevormd dat het nieuwe aandelenbezit voor vijf jaar zal gaan beheren. In die tijd zal een regeling worden getroffen voor de verdeling van de aandelen over de 55 duizend werknemers in de VS en de twintigduizend werknemers in Europa, Latijns-Amerika en Azië.

De werknemers betalen de transactie door 4,9 miljard dollar aan salarisverhogingen en verbeteringen van secundaire arbeidsvoorwaarden in het bedrijf te laten zitten en dus niet op te eisen. De werknemers, vertegenwoordigd door de verschillende vakbonden, gaan ervan uit dat zij niet alleen hun eigen bedrijf kopen, maar ook hun werkgelegenheid veilig stellen. Absolute zekerheid dat zij hun baan zullen behouden hebben ze echter niet in een sector die zich kenmerkt door een moordende concurrentie.

Naast het afzien van salarisverhogingen zullen de werknemers ook instemmen met een verdere flexibilisering van werktijden en andere regels. In hoeverre bestaande regels worden veranderd, hangt af van het overleg dat de nieuwe presidentdirecteur G. Greenwald zal gaan voeren met een soort ondernemingsraad.

Greenwald, die afkomstig is van Chrysler Corporation, is door de vakbonden aangezocht om het roer over te nemen van UAL-presidentdirecteur S. Wolf. Wolf heeft een uiterst turbulente periode achter de rug, want hij lag voortdurend overhoop met de piloten, het cabinepersoneel en de technici over reorganisaties en loonconflicten.

Greenwald zei gisteren dat het zijn eerste taak is de wonden te helen die zijn ontstaan in de zeven jaar durende onderhandelingen over de overname. Eerst konden vakbonden, directie en raad van commissarissen het niet eens worden over een overnameplan, daarna stelden de vakbonden zich zeer verschillend op. Verdeeldheid tussen de vakbonden van piloten en mecaniciens leidde tot aanzienlijke vertragingen.

Uiteindelijk stemden de meeste bonden in met een overnamebod dat mede is opgesteld door experts van Wall Street. De Association of Flight Attendants heeft zich lang afzijdig gehouden. Tot vlak voor de aandeelhoudersvergadering discussieerde het United-personeel over de op handen zijnde transacties.

'Ik ben tegen de overname omdat de werknemers een vals gevoel van veiligheid krijgen. Een onderneming is nu eenmaal geen sociaal experiment', zegt G. Lenormand, een 737-piloot, die in zijn vrije tijd een Master of Business Administration-graad heeft behaald. 'Ik heb al die stompzinnige managementscursussen gevolgd en het komt er eigenlijk op neer dat al die mooie lessen in de praktijk werken als het goed gaat en de economie groeit. Verlies blijft verlies, ook als het personeel eigenaar wordt.'

Een collega van Lenormand, R. Hall, de voorzitter van de pilotenvereniging, vindt dat een te sombere visie. 'United gaat om te beginnen in de VS voorop lopen in het ontwikkelen van goede relaties tussen het management en het personeel. Het bedrijf kampt bovendien met lange-termijnproblemen, die wij aanzienlijk beter zelf kunnen oplossen. Trouwens, wat zou het alternatief zijn. Massa-ontslagen', aldus Hall.

Op Wall Street is ook verdeeld gereageerd op het besluit van de aandeelhouders. Het United-aandeel zakte naar 128 dollar en luchtvaartspecialisten in New York toonden zich sceptisch over de overlevingskansen van United onder nieuwe leiding.

Meer over