Werkgevers stellen eisen aan betaling 'bondstientje'

De werkgevers willen de vakbonden dwingen tot meer inschikkelijkheid. Ze gaan daartoe voorwaarden verbinden aan de betaling van de miljoenen euro's 'vakbondstientjes'....

Bernard Wientjes, voorzitter van de werkgeversorganisatie AWVN, kondigde het nieuwe beleid donderdag aan tijdens de jaarvergadering van zijn vereniging. De AWVN adviseert werkgevers over hun sociaal beleid en bij de onderhandelingen over 540 CAO's.

Het gaat om de betaling van het zogeheten 'vakbondstientje'. Oorspronkelijk, toen het tientje in 1966 werd geïntroduceerd, betaalden werkgevers de bonden na het afsluiten van een CAO tien gulden - 4,54 euro - per werknemer.

Het vakbondstientje geldt als afkoopsom omdat de CAO ook de arbeidsvoorwaarden regelt voor ongeorganiseerde werknemers. In ruil voor het vakbondstientje kan de vakbeweging een organisatie onderhouden en hoeft zij geen agressieve werving te plegen om de organisatiegraad te verhogen. De werkgeversbijdrage wordt vooral in de industrie betaald.

De bedrijven die via de AWVN een CAO-afsluiten, betaalden vorig jaar ruim 12 miljoen euro aan de bonden. De werkgeversclub in de metaal- en elektrotechnische industrie, FME-CWM, betaalde voor de eigen CAO circa 5 miljoen euro. AWVN-bedrijven en FME-CWM maken het geld over naar het Fonds Industriële Bedrijven.

De betrokken bonden van FNV, CNV en Unie MHP verdelen de opbrengst aan de hand van hun ledenaantallen. De grootste vakbond, FNV Bondgenoten, kreeg vorig jaar zo'n 13 miljoen euro. Andere vakbonden ontvangen via andere gezamenlijke kassen hun werkgeversbijdrage.

Periodiek worden de afspraken herzien. De AWVN onderhandelt dit najaar met de bonden over een nieuw contract. 'Verlenging zal geen automatisme zijn. Onderwerpen als invloed op besteding en kwaliteit van de besluitvorming zullen zeker aan de orde komen', aldus Wientjes in zijn jaarrede.

'We proberen al jaren meer variatie en kwaliteit in CAO's te krijgen. Meer flexibele beloning, en niet alleen structurele loonstijging. Maar daar komt weinig van terecht. Zo gaat het niet langer', zegt Wientjes in een toelichting.

Hij verwerpt de suggestie dat hij de bonden chanteert. 'Integendeel. Wij betalen voor iets dat we steeds minder krijgen. De bonden luisteren te weinig naar de hele werknemersgemeenschap. En dan steken personeelscollectieven of categorale bonden de kop op. Dat zijn wel werknemers waarvoor wij ook het vakbondstientje betalen.'

Hans de Vries, voorzitter van FNV Bondgenoten, verwerpt de opstelling van de AWVN. 'Dit is je reinste chantage. Zij willen via de werkgeversbijdrage onze opstelling en onze ledenraadplegingen beïnvloeden. Als de bijdrage echt zou wegvallen, vergroot dat de financiële problemen enorm.'

FNV Bondgenoten verkeert al in financiële problemen. Sinds het ontstaan in 1998 uit een fusie van vier bonden, wordt jaarlijks meer uitgegeven dan begroot, vooral aan personeel. Vroeger werd de werkgeversbijdrage opgepot, maar door de tekorten is de bijdrage hard nodig om de begrotingstekorten te lenigen. De Vries heeft al aangekondigd op te stappen. Ook is een interim-manager aangesteld om de bond te saneren.

Meer over