'Werkende vrouw moet leren te delegeren'

De combinatie van werk en zorg leidt tot veel stress en ziekteverzuim, vooral bij vrouwen. Mariangeles Nogueras geeft met haar bureau OFA bedrijfstrainingen waar drukke werknemers kunnen leren hun huishouden anders te organiseren....

Van de bank kreeg Mariangeles Nogueras in 1997 geen lening voor haar nieuwe bedrijf. De Raad voor het Midden- en Kleinbedrijf (RMK) had het afgeraden: het product dat Nogueras op de markt wilde zetten zou geen bestaansrecht hebben. Drie jaar later kreeg ze via de Stimuleringsmaatregel Dagindeling een forse subsidie.

In haar kantoor in de Maastrichtse Lenculenstraat, vlakbij het Vrijthof, vertelt Nogueras over haar bedrijfje, OFA, wat staat voor Organisatie-Familie-Aanpak.

Wat is dat product waar de RMK niets in zag? 'De combinatie van arbeid en zorg.' Het komt er vlot uit, maar wat houdt het in?

Ze gaat voor haar antwoord terug naar 1977, toen ze vanuit Spanje naar Nederland kwam. 'Ik schrok me dood. Hier bleken vrouwen thuis te zitten en voor de kinderen te zorgen. De Spaanse vrouw werkte buitenshuis.'

In de bijna 25 jaar dat ze nu in Nederland woont, is het aantal werkende vrouwen fors toegenomen. Maar het isolement van vrouwen is volgens Nogueras niet afgenomen. Bovendien zijn er nieuwe problemen bij gekomen: 'Ik vind het niet te geloven dat de schooltijden nog niet zijn aangepast aan de werktijden van de ouders. Terwijl de vrouwen nu zo hard nodig zijn op de arbeidsmarkt. Ook die vakantiespreiding, zo lastig voor ouders die in verschillende regio's werken, dat is toch onmogelijk! Ik kan dat in Spanje niet uitgelegd krijgen.'

Het nieuwe kenmerk van de Nederlandse vrouw is volgens Nogueras: hollen, hollen, hollen. 'Vrouwen nemen in het huishouden alles op zich. Daardoor worden ze op hun werk vanaf drie uur zenuwachtig. Is er eten in huis? Ben ik op tijd om de kinderen af te halen van school? Hun productiviteit loopt terug, of ze worden ziek. Vervolgens hebben ze het thuis ook niet leuk. Ze zijn te perfectionistisch, waardoor hun mannen denken: doe het zelf maar. Vrouwen vermijden lange tijd een conflict daarover. Tot ze ontploffen. Dan is het oorlog.'

Nogueras zag het om zich heen gebeuren. Vijf jaar terug besloot ze van het oplossen van deze problemen haar werk te maken. Geen vreemde gedachte voor iemand die in Spanje een opleiding tot huishoudkundige had gedaan.

Omdat ze geen lening kreeg van de bank, onderhield Nogueras zichzelf in de beginjaren van OFA door Spaanse les te geven. Een enorme steun in de rug was de subsidie die ze kreeg van het ministerie van Sociale Zaken. Staatssecretaris Verstand had, op advies van de commissie Dagindeling, geld vrijgemaakt voor experimenten die erop gericht zijn werk en privé makkelijker te combineren: zo worden in operatiekamers arbeidstijden op maat van de werknemers vastgesteld, en wordt er bij de inrichting van Vinex-locaties op gelet dat ouders geen grote afstanden hoeven af te leggen tussen scholen, winkels en sportvoorzieningen.

Nogueras heeft inmiddels allerlei soorten klanten, zoals de gemeente Maastricht. 'Als een bedrijf belangstelling heeft, ga ik eerst praten met iemand van personeelszaken. Ik vraag wat het probleem is. Meestal is het antwoord: ontevredenheid op een afdeling. Daar focust het bedrijf zich op. Maar als ik dan vervolgens met de werknemers zelf ga praten, blijkt het probleem vaak ergens anders te liggen: namelijk in de combinatie van werk en zorg.'

OFA verzorgt workshops voor het personeel. 'Meestal zijn het vrouwen die zich daarvoor aanmelden. Dat is triest. Nog steeds vinden mannen de combinatie van werk en zorg blijkbaar niet hun zaak. Het schetst goed het probleem: de mannen doen er te makkelijk over, terwijl de vrouwen een tien willen halen.'

Nogueras vindt wat ze doet 'heel simpel'. 'Ik vraag aan de deelnemers hun situatie thuis en op het werk te analyseren aan de hand van vragenlijsten. De vrouwen zeggen dan vooraf: ik moet altijd alles zelf doen. Maar na de cursus realiseren ze zich dat het grootste probleem de communicatie met hun partner is. Vrouwen moeten leren taken te delegeren aan hun man. En dan niet vergeten dat die man daar een complimentje voor wil. Vrouwen vinden dat vaak niet nodig; het is toch gewoon dat de man dat doet. Maar geef dat complimentje nou maar.'

Nogueras laat in de workshops zien dat veel in het huishouden ánders kan. Daarvoor krijgen de deelnemers ook letterlijk huiswerk mee. 'Meestal draait het om patronen. Vrouwen vinden dat de kinderen zo en zo laat naar bed moeten, zus en zo moeten worden aangekleed, dat op een vaste dag de was moet worden gedaan, ga maar door. Als ik dan vraag waaróm dat zo moet, hebben ze geen antwoord. Patronen zijn veilig, maar niet erg flexibel.'

Nogueras probeert deelnemers ook in te prenten dat ze diensten kunnen inkopen. 'Die anderhalve baan per huishouden vind ik niks. Haar vrije dagen gebruiken vrouwen alleen om thuis al het werk te doen. Hebben ze nog geen rust of tijd voor iets leuks. En je kunt zoveel inkopen: de interieurverzorgster, de boodschappendienst, de was. Natuurlijk naar gelang de portemonnee het toelaat.

'Ik zeg altijd: het enige dat je niet kunt uitbesteden is vader of moeder zijn. Daarvoor is rust nodig. Een mens moet af en toe tijd hebben om tijd te verliezen. Die moet je kopen. Als mensen dat geld er niet voor over hebben, zeg ik: dan moet je niet meer zeuren.'

Naast workshops geeft Nogueras ook privé-adviezen. Ze laat een geplastificeerd schema zien voor een vrouw met een goede baan en een hekel aan het huishouden. 'Dit is voor haar hulp. Vaak worden vrouwen chagrijnig als de werkster is geweest. Die denken elke keer het hele huis te moeten poetsen en doen het dan dus niet goed genoeg. Ik laat zien dat het ook anders kan. Dan eens de was doen, een andere keer de ramen of de ijskast.'

Het inhuren van OFA kost geld, maar zijn er ook baten? 'Die vraag krijg ik altijd van bedrijven. Dan zeg ik: u krijgt voor uw geld gemotiveerder personeel terug, en als het bij die werknemers thuis vervolgens goed draait, zal het ziekteverzuim in uw bedrijf afnemen.'

Meer over