Wereldkapitaal drijft mensen naar rijke Westen

In het asieldebat wordt ten onrechte de indruk gewekt dat wij lijdzaam moeten toezien hoe een groeiende stroom vluchtelingen onze kant opkomt....

ER BESTAAN over de instroom van ontheemde buitenlanders drie standpunten. Het eerste is het conservatieve. Dit houdt in dat de bestaande maatschappij ontwricht raakt door de aanwezigheid van grote aantallen mensen uit verre culturen, die zonder geworteld te zijn in de Nederlandse samenleving, meestal zonder middelen van bestaan, hier een woonplaats zoeken en daarbij aanspraak maken op de in Nederland bestaande sociale regelingen.

Verschijnselen als toenemende criminaliteit en de evidente betrokkenheid van bepaalde categorieën immigranten daarbij bieden voor dit standpunt een makkelijke opstap. De groeiende tegenzin tegen de instroom, die op iedere familieverjaardag kan worden beluisterd, hoeft in het openbaar alleen nog maar uitgesproken te worden door iemand in een net pak en het is voor de bakker.

Dat is iets anders dan dat de Nederlandse bevolking in een nationalistische stemming zou verkeren. Immers, alle pogingen van neofascistische groepen als CD, CP'86 enz. om op agressieve wijze en met het nodige rood-wit-blauw, de massale aanwezigheid van buitenlanders aan te grijpen voor een haatcampagne, vonden slechts weerklank zolang er niemand op het conservatieve standpunt ging staan.

Toen VVD-leider Bolkestein aan de vooravond van de voorlaatste Tweede-Kamerverkiezingen verklaarde dat kinderen van illegaal in ons land verblijvende buitenlanders geen recht op onderwijs hadden, haalde hij in één keer het reservoir van het rood-wit-blauwe neofascisme leeg.

Het conservatieve standpunt heeft een sterke logica die velen kan verenigen. Zoals de meeste conservatieve standpunten is het bij uitstek realistisch, en vereist het weinig denkkracht.

Het tweede standpunt daarentegen, dat van de PvdA en GroenLinks, is typisch idealistisch. Het is een constructie waarin ook een maatschappijbeeld meespeelt dat niet alleen op de bestaande realiteit berust. Dit standpunt houdt in dat men zijn ogen niet kan sluiten voor de misère van de mensen uit verre werelddelen, die huis en haard hebben achtergelaten en nu een beroep doen op onze medemenselijkheid.

De oproep van Jan Pronk om ons neer te leggen bij het feit dat we een immigratieland zijn (iets waar je je vanuit een conservatief standpunt nu juist onmogelijk bij neer kan leggen) was zoals wel vaker de duidelijkste en eerlijkste vertolking van dit standpunt. Maar Pronks partijgenoten in de regering en de partijtop, die hun koers niet zozeer aan een politiek principe ontlenen maar aan de opiniepeilingen, zullen hem daarin niet graag bijvallen.

Er is echter ook een inhoudelijke reden waarom dit humane, multiculturele standpunt zo makkelijk wegslijt in de concurrentie met het conservatieve. Dat is, denk ik, omdat het in wezen een variant is van het klein-Nederlandse denken dat door de VVD wordt aangehangen. Het plaatst de vluchtelingenstroom niet in het ruimere verband van een wereld die zucht onder het steeds hardvochtiger wordende regime van het IMF en de Wereldbank, de internationale kapitaalmarkten en de aandelenbeurzen.

De landen die de hoofdrol voor zich opeisen om elders de mensenrechtensituatie aan de kaak te stellen, en die zichzelf graag als de 'internationale gemeenschap' presenteren - Amerika, Engeland, met ons land meestal als trouwe bondgenoot - zijn door economische en daarmee verweven geopolitieke belangen de voorvechters van dit mondiale regime.

Amerika en Engeland hebben sinds de Golfoorlog door een embargo het dagelijks leven in Irak ontwricht op een wijze die moeilijk anders dan als misdadig kan worden gekenmerkt en die de Irakezen die daartoe kans zien, dwingt om elders hun heil te zoeken. Afghanen ontvluchten hun land vanwege de terreur van de Taliban, die onder andere worden gesteund door Amerikaanse oliemaatschappijen. Op dezelfde wijze steunde Shell in Nigeria de achtereenvolgende generaalsregimes.

In het door burgeroorlog verscheurde Congo strijden niet alleen Kabila en een opstandelingenbeweging om de macht, maar op de achtergrond ook verschillende consortia die elkaar de diamant- en goudvoorraden betwisten. In de adviesraad van één daarvan, Barrick Gold, treffen we onder andere George Bush aan, de overwinnaar van de Golfoorlog en de man die de 'Nieuwe Wereldorde' uitriep. De rekening voor het opvangen van de gevluchte Congolezen is echter voor België.

Intussen worden de wapens voor de burgeroorlogen en de repressie voornamelijk door westerse ondernemingen geleverd. De VS hadden in 1996 43 procent van de wereldwapenbandel in handen, Groot-Brittannië 22, Frankrijk 14 procent).

Wie dit, incomplete, beeld overziet, zal begrijpen dat de vluchtelingenstroom hierheen niet simpelweg tot stand komt in een magnetisch veld van dáár schendingen van de mensenrechten, híer bescherming. Toch moet de vluchtelingenproblematiek in dit licht bezien én aangepakt worden.

Omdat de PvdA en in mindere mate GroenLinks het echter niet aandurven om de werkelijke machtsfactoren in de wereld met naam en toenaam aan de kaak te stellen en zij in hun halfbakken maatschappijvisie niet willen opnemen dat de multiculturele samenleving ook een andere economische inrichting zal moeten hebben, blijft hun humaniteit in de lucht hangen.

Een humaan Nederland zou zich in de internationale verhoudingen echter sterk moeten maken voor snelle sanering van de schuldeneconomie, beëindiging van de embargo-politiek die tegen diverse volkeren wordt gevoerd, maatregelen tegen wapenexporterende landen (op basis van het VN-register ter zake) en het instellen van gedragscodes voor multinationale ondernemingen.

Dáár moeten de 'pauzes' ingelast worden 'alvorens tot een definitieve regeling te komen' - dan pas zal immers de migratiedruk hier structureel afnemen.

Meer over