Wereldkampioen dammen weet wat verliezen is

Aan de kwaliteiten van de Russische dammer Aleksandr Schwarzman is lang getwijfeld. Deze week versloeg hij zijn landgenoot Tsjizjov op indrukwekkende wijze in de tweekamp om de wereldtitel....

DE INTERNATIONALE damwereld is tevreden met de nieuwe wereldkampioen Aleksandr Schwarzman. Agressie, energie en een enorme winstdrang typeren de geboren en getogen Moskoviet. Alleen in naam doet hij denken aan de Israëliër A. Schwarzman van wie Jannes van der Wal in 1986 zijn tweekamp won, voor het overige hebben de twee niets met elkaar van doen.

De nieuwe wereldkampioen is van een ander kaliber ook al verloor hij menige partij, en nog wel op bijzonder ongelukkige momenten. Om die reden zijn veel topdammers tot het laatst blijven twijfelen aan de mogelijkheden voor Schwarzman om het allerhoogste te bereiken.

Zo verloor Schwarzman bij het WK te Den Haag (1994) vroeg in het toernooi van Iser Koeperman. Tijdens het WK in Ivoorkust, twee jaar later, ging hij in de beslissende ronde ten onder tegen Rob Clerc; een scenario dat hijzelf vooraf voor onmogelijk had gehouden. In Toulon, 1992, ontbrak Schwarzman zelfs. Op het EK, dat als plaatsingstoernooi gold, leverde hij een wanprestatie. Hij verloor van Foerman, de enige deelnemer die hij in het klassement achter zich moest laten.

De lijst van verliespartijen is nog langer. In 1995 verloor hij bij de Masters-tweekampen van Aleksandr Baljakin. In de Nederlandse clubcompetitie, datzelfde seizoen, ging hij onderuit tegen de legendarische Piet Roozenburg.

Verliezen hoort bij Schwarz-

man, net als winnen trouwens. De Rus geeft om te nemen. Zijn meest gedenkwaardige overwinning was die op Ton Sijbrands in het Maars-toernooi (1993) in Harderwijk. Onverschrokken 'gaf' Schwarzman de oud-wereldkampioen, die hoogstzelden verliest, een sterk centrum. Indrukwekkend was de techniek waarmee hij Sijbrands vervolgens omsingelde en tot capituleren dwong.

Van de jonge Schwarzman is een reeks beroemde offerpartijen bekend. Gantwarg, Koyfman en Bjezversjenko kregen een schijf kado, maar die bleek achteraf in gif gedrenkt. Behalve subtiliteiten hoort ongenadig aanvalsspel tot het uitgebreide repertoire van de nieuwe wereldkampioen. Zo werd Hendrik van der Zee in een interland met een Keller-variant van het bord geblazen. En voordat Schwarzman in 1995 in de Masters-tweekampen sneuvelde tegen Baljakin, werden de Senegalees Macodou N'Diaye (9-3) en viervoudig wereldkampioen Anatoli Gantwarg (15-9) achteloos aan de kant gezet.

Hoe fraai die overwinningen ook zijn, zo vaak als hij dat doet behoort een wereldkampioen niet te verliezen. Dat dacht Aleksej Tsjizjov tenminste nadat hij in Izjevsk de eerste set van de WK-match in de barrage had gewonnen. De achtvoudige wereldkampioen verwachtte dat de match verder weinig problemen meer zou opleveren omdat Schwarzman er psychisch niet tegen opgewassen zou zijn. Dat werd de grootste vergissing uit zijn loopbaan.

Tijdens het kandidatentoernooi vorig jaar in Stadskanaal en tijdens het WK-blitz, recentelijk in Den Haag, viel op dat Schwarzman geestelijk veel beter in balans was gekomen. Schwarzman straalde onaantastbaarheid uit en de winst in beide toernooien liet zich aanzien als de normaalste zaak van de wereld.

Tegen Tsjizjov bleek af en toe nog zijn kwetsbaarheid, maar hij bleef na het verlies met open vizier vechten en creëerde kansen. Aan het slot van de tweede set en in de barragepartijen, bleef hij op de been waar Tsjizjov had verwacht dat hij onderuit zou gaan.

Toen Schwarzman even later zelf toe kon slaan deed hij dat in stijl. Het bleek meteen de genadeklap te zijn. Tsjizjov acteerde in de derde set zwak in een klassieke stand en verloor. Ook in het laatste deel bleek Schwarzman geestelijk sterk. Geheel trouw aan zichzelf ging hij de complicaties niet uit de weg en bleef fier overeind.

Egbert van Hattem

Meer over