Wereld van bookmakers en schaduwlijsten

Bookmakers in Azië denken het te weten: ADO Den Haag - NEC uit 2011 is gefikst of in ieder geval verdacht. 'Wedstrijden worden gemanipuleerd.' Door Menno van Dongen en Willem Feenstra

Wie op zoek gaat naar aanwijzingen voor matchfixing in het voetbal belandt in een schimmig circuit. Een wereld waarin lijsten circuleren waarop Aziatische gokbedrijven verdachte wedstrijden noemen, op basis van inzetten. Een wereld waarin insiders en tipgevers reppen van duels die 'absoluut' gefikst zijn, hoewel ze dat niet waterdicht kunnen bewijzen. En een wereld waarin gewone interviews veel minder opleveren dan off-the-recordgesprekken.

Hard bewijs voor matchfixing is moeilijk te vinden. Toch komt de Volkskrant na enkele maanden onderzoek tot de conclusie dat Nederland een veel grotere rol speelt in het internationale matchfixingschandaal dan tot dusver werd verondersteld. Niet alleen op schaduwlijsten van bookmakers verschijnen geregeld namen van Nederlandse clubs, ook op officiële documenten van de Europese voetbalunie UEFA en de Duitse politie duiken dergelijke duels op.

Volkskrant-verslaggevers hebben gesproken met tientallen insiders en betrokkenen en beschikken over vertrouwelijke informatie. Een UEFA Cup-wedstrijd van AZ tegen het Russische Krylia Sovetov, van 15 september 2005, staat vermeld op een vertrouwelijk UEFA-document met daarop 71 internationale wedstrijden uit de periode 2005-2009 die worden of werden verdacht. De UEFA legt de reden van de verdenking niet uit. AZ verloor in Rusland met 5-3 (zie kader op pagina 9).

In februari maakte Europol bekend dat 680 duels wereldwijd worden verdacht van omkoping. Meer dan de helft vond plaats in Europa, er waren 425 verdachten uit 15 landen bij betrokken. Volgens de Europese politieorganisatie zijn de werkelijke aantallen hoogstwaarschijnlijk veel hoger, want het manipuleren van wedstrijden is nauwelijks waarneembaar, laat staan te bewijzen.

Recente grote matchfixingzaken in Europa leiden naar de georganiseerde misdaad in Azië. Criminelen betalen spelers of scheidsrechters grote bedragen om hun wedstrijd te beïnvloeden. Vervolgens wordt op de (illegale) gokmarkt ingezet op het gemanipuleerde duel. Wereldwijd gaat naar schatting jaarlijks 500 miljard euro om in sportweddenschappen. Steeds vaker wordt gegokt op Europees voetbal, omdat niemand nog vertrouwen heeft in de door schandalen geteisterde Aziatische competities.

Bookmakers in Azië houden zelf schaduwlijsten bij waarop dubieuze wedstrijden van over de hele wereld staan. Wanneer op de legale of illegale gokmarkt opmerkelijk hoge bedragen worden ingezet op een duel, of als er massaal wordt gegokt op een volkomen onlogische uitslag, kunnen weddenschappen worden stilgelegd.

Op een van de schaduwlijsten staat een eredivisiewedstrijd uit 2011: ADO Den Haag - NEC uit 2011. De wedstrijd, op 5 maart dat jaar, eindigde in 5-1 voor ADO Den Haag. In krantenverslagen van destijds staat dat NEC sterk begon, maar verder bedroevend slecht speelde. Ook het eerstedivisieduel Eindhoven - Volendam (0-3), van ruim een maand later, staat op een dergelijke lijst.

Dat betekent niet dat er spelers zijn omgekocht, of dat een scheidsrechter zich heeft laten beïnvloeden. Daar is geen enkel bewijs voor, het is zelfs geen officieel document. Het duel is in Azië opgevallen door afwijkende gokpatronen, meer niet.

De KNVB laat zich al enkele jaren door de UEFA informeren over verdachte wedstrijden in Nederland. De Europese voetbalbond bedient zich van een zogenoemd Early Warning System (EWS), dat vooral let op bewegingen op de legale gokmarkt. In de afgelopen drie jaar tipte de UEFA de KNVB één keer over een wedstrijd: Roda JC - Heracles van 19 februari 2010. De ploeg uit Kerkrade kwam in het laatste kwartier terug van een 1-0-achterstand en won uiteindelijk met 2-1. Het onderzoek dat de bond naar de wedstrijd instelde, leverde niks op.

Dat de UEFA de Nederlandse voetbalbond slechts eenmaal informeerde, zegt meer over de zwakte van het detectiesysteem dan over de zuiverheid van Nederlandse competities. Van alle aantoonbaar gefikste wedstrijden in Duitsland - waarvoor in Bochum verdachten zijn veroordeeld - is minder dan 5 procent door het detectiesysteem van de UEFA als verdacht aangemerkt.

Al eerder kwam naar buiten dat het Duitse onderzoek twee verdachte wedstrijden in de eerste divisie opleverde: Volendam - Excelsior en De Graafschap - Telstar, gespeeld op 11 september 2009. Veel informatie over de aard van de verdenking hebben de autoriteiten niet, blijkt uit een geheim document van de politie in Bochum. 'Weddenschap gewonnen, aanwijzing kwam van Damir, verder onbekend.'

De recherche luisterde een telefoongesprek af waarin een van de hoofdrolspelers in de Duitse matchfixingzaak, Marijo C., door deze Damir werd geadviseerd geld in te zetten op de Nederlandse wedstrijden. Damir zou werken voor een goksyndicaat uit de Balkan. De duels verliepen zoals hij had voorspeld: Volendam won met 1-0 van Excelsior, De Graafschap versloeg Telstar met 2-1.

De Duitse politie stelde geen nader onderzoek in naar de Nederlandse wedstrijden, omdat de informatie niet afkomstig was van verdachten in hun zaak. Volgens Friedhelm Althans, die het politieonderzoek leidde, is het aan de Nederlandse autoriteiten verder speurwerk te doen.

In het politiedossier uit Bochum duiken vijf Nederlanders op. Een van deze matchfixingverdachten is Paul R. Uit door Duitse rechercheurs afgeluisterde telefoongesprekken van R. blijkt onder meer dat hij fors inzette op het Champions League-duel tussen Liverpool en het Hongaarse Debrecen in 2009, dat hoogstwaarschijnlijk gefikst was. Hij verloor 200 duizend euro, omdat Liverpool minder scoorde dan verwacht.

R. wil niets zeggen over deze wedstrijd.

undefined

Meer over