Wereld ruimt mosterdgas van Assad op

Op zee is een internationale operatie gaande om 1.300 ton aan chemische wapens uit Syrië te 'neutraliseren'. Geleid door een Nederlandse.

AMSTERDAM - Al zes dagen dobbert het Deense vrachtschip Ark Futura op de Middellandse Zee, met een levensgevaarlijke lading. Aan boord bevindt zich sinds dinsdag het eerste deel van Syrië's 1.300 ton chemische wapens. Ruim vier maanden na de gifgasaanval bij Damascus is de ontmanteling van Bashar al-Assads massavernietigingswapens echt begonnen.

'Een belangrijke nieuwe fase', zo noemen de Verenigde Naties (VN) en de OPCW, de club die de wereld moet ontdoen van chemische wapens, de operatie van de Ark Futura. Deze eerste verscheping moet in de komende weken leiden tot iets dat nog nooit is vertoond: de vernietiging midden op zee van mosterd- en zenuwgas.

Het Deense schip maakt deel uit van een ongekende internationale operatie. Tal van landen, van China tot de VS, dragen bij aan de ontwapeningsklus. Met fregatten (China, Rusland), vrachtschepen (Denemarken, Noorwegen), pantserwagens (Rusland), logistiek (Italië) en een omgebouwd schip (VS) waarop het gevaarlijkste deel van het arsenaal wordt 'geneutraliseerd'.

De succesvolle verscheping in de Syrische havenstad Latakia komt een week nadat de OPCW voor het eerst meldde dat Assad een deadline uit het ontwapeningsplan niet had gehaald. Op 31 december, zo was afgesproken, had het gevaarlijkste deel van het arsenaal Syrië hebben moeten verlaten. Het gaat hier om zo'n 600 ton. De deadline voor de overige 700 ton is begin februari.

'De gevoelige veiligheidssituatie, logistieke problemen en het gure weer hebben de geplande verplaatsing niet mogelijk gemaakt', meldden de OPCW en de VN op 28 december . Op 8 januari zou de Nederlandse diplomate Sigrid Kaag, die de ontwapeningsmissie leidt, de Veiligheidsraad van de VN op de hoogte stellen van de vertraging.

Maar een dag voor haar optreden, dinsdag aan het einde van de middag, maakte de OPCW plotseling bekend dat een deel van de chemische wapens in de Ark Futura was geladen. Volgens OPCW-baas Ahmet Üzümcü was het vanuit twee lokaties naar Latakia vervoerd. Meteen werd er gegist of het persbericht van 28 december een rookscherm was geweest. Met name de VS maakten zich immers zorgen dat de konvooien een doelwit zouden worden van Syrische rebellen.

Russen en Chinezen

Hoeveel keer de Ark Futura terug moet naar Latakia is onduidelijk. In speciale Amerikaanse containers worden de chemische wapens door het Syrische leger, dat gebruikt maakt van 70 Russische pantservoertuigen en vrachtwagens, naar de havenstad vervoerd. China heeft voor het konvooi ambulances geleverd. Een Fins medisch team staat paraat voor het geval dat er ongelukken gebeuren.

Als de vrachtschepen vol zijn, zullen ze koers zetten naar een Italiaanse haven. Welke, is nog geheim. Russische, Chinese, Deense en Noorse fregatten escorteren beide schepen in de Middellandse Zee - op zee kan van alles gebeuren. Volgense chemische wapenexpert Maarten Nieuwenhuizen van TNO is er geen reden tot zorg: op zee worden dagelijks enorme hoeveelheden gevaarlijke chemische stoffen vervoerd.

Ontploffen

Nieuwenhuizen: 'De chemische wapens zijn speciaal verpakt, waardoor ze zijn bestand tegen alle invloeden van buitenaf. Zelfs als de vrachtschepen vergaan en de tanks op de bodem van de zee terechtkomen, zullen ze veilig zijn. Ze kunnen ook niet ontploffen. Sarin is, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, geen gas maar een vloeistof. Het staat niet onder druk.'

Eenmaal in Italië zullen de honderden tonnen worden geladen in het Amerikaanse militaire transportschip Cape Ray. Op het voornaamste dek zijn twee hydrolysesystemen gebouwd, ter grootte van een container. Kosten: zo'n 7 miljoen euro. Onder een grote witte tent, midden op zee, zal het arsenaal tot eind maart met water onschadelijk worden gemaakt. Verscheidene bedrijven op het vasteland zullen het minder gevaarlijke deel van het arsenaal vernietigen.

Nieuwenhuizen: 'De behandeling met water is een beproefd procedé. De VS en Rusland hebben zo al tienduizenden tonnen chemische wapens vernietigd. Het moet stapsgewijs en zorgvuldig gebeuren. Het gaat niet snel. Maar de deadline van 31 maart moet te halen zijn.'

undefined

Meer over