Wellink wist pas van overname Bouwfonds door SNS 'in 2008'

Nout Wellink, oud-president van De Nederlandsche Bank (DNB), was niet betrokken bij de goedkeuring van de overname van Bouwfonds Property Finance door SNS Reaal in 2006. Dat zei hij vrijdag op Radio 1.

VLNR: Oud-DNB-directieleden Lex Hoogduin, Arnold Schilder en Rudi Kleiwegt tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer over de nationalisatie van SNS Reaal Beeld ANP
VLNR: Oud-DNB-directieleden Lex Hoogduin, Arnold Schilder en Rudi Kleiwegt tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer over de nationalisatie van SNS ReaalBeeld ANP

Volgens Wellink is de goedkeuring toen nooit op het niveau van de directie van DNB behandeld. 'Ik heb het pas voor het eerst gezien in 2008, toen SNS een subsidieaanvraag pleegde', stelt hij.

Donderdag ontstond verwarring toen minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) zei dat Wellink wat hem betreft de morele plicht heeft om verantwoording af te leggen tijdens de hoorzittingen in de Tweede Kamer over SNS Reaal. Bij navraag bleek de voormalig DNB-preses daarvoor helemaal niet te zijn uitgenodigd.

'Ik denk dat de Kamer heeft gedacht: waarom zouden we hem uitnodigen als we ook degene kunnen uitnodigen die er echt bij betrokken is geweest en het ook gedaan heeft en ervoor verantwoordelijk was', zegt Wellink. Hij gaf aan bereid te zijn zich altijd en overal te verantwoorden.
'De minister heeft mij gisteravond gebeld en gezegd dat het een ongelukkige gebeurtenis was', aldus de oud DNB-topman.

Hoorzitting
Tijdens de hoorzitting zei huidig DNB-directeur Jan Sijbrand vandaag dat de Nederlandsche Bank (DNB) de overname van Bouwfonds Property Finance van ABN Amro door SNS nu nooit meer zou goedkeuren.

Gevraagd of DNB de nationalisatie van SNS Reaal had kunnen voorkomen als het meer of andere instrumenten had gehad om in te grijpen, antwoordde Sijbrand ontkennend. Volgens hem had de noodlijdende bank simpelweg geld nodig van de staat.

'Met een andere interventiewet was de nationalisatie niet te voorkomen geweest', aldus de DNB-directeur, die verantwoordelijk is voor het toezicht op banken en het toezichtbeleid.Volgens Sijbrand is de afgelopen 5 jaar gebleken dat zogeheten concentratierisico's vaak tot ongelukken hebben geleid bij financiële instellingen. Bij SNS was de vastgoedtak zo'n concentratierisico geworden door de overname. Sijbrand wees er wel op dat het besluit tot goedkeuring door DNB in 2006 zorgvuldig is genomen.

Geen signalen
Volgens oud-bestuurslid van DNB, Arnold Schilder, was de vastgoedfinancieringstak van Bouwfonds van onbesproken gedrag en waren er geen signalen van fraude. Daarnaast werden de risico's die kleven aan vastgoedfinanciering destijds anders beoordeeld. 'Dat veranderde pas in de loop van 2008', zei Schilder. De rendementen waren goed en de risico's werden als laag ingeschat. Hij zei niet in te zien hoe DNB op basis van de toen beschikbare informatie tot een ander besluit had kunnen komen.

De lijn van DNB bij dergelijke overnames was volgens Schilder destijds: toestaan, tenzij. De transactie gold niet als controversieel, ook omdat Bouwfonds Property Finance al een dochteronderneming van ANB Amro was, en is dan ook niet besproken binnen de directie van DNB, zei de oud-bestuurder.

Volgens voormalig directeur toezicht Rudi Kleijwegt is op grond van de kennis van toen toestemming verleend voor de overname, die SNS Reaal uiteindelijk op de rand van de afgrond bracht. 'Er zijn een aantal aspecten die wij nu anders zouden beoordelen', zei hij.

Sjoerd van Keulen
SNS-topman Sjoerd van Keulen was verantwoordelijk voor de aankoop van Bouwfonds in 2006. Die vastgoedpoot hing de jaren erna als een molensteen om de nek van SNS en brak het concern uiteindelijk op. De Staat nationaliseerde SNS daarom op 1 februari, omdat de bank anders volgens minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën failliet was gegaan. Voorzitter van de raad van commissarissen van SNS, Piero Overmars zei over Van Keulen: 'Er zijn momenten geweest dat het publieke debat scherp gericht was op personen. Wij vragen ons af of dat een maatschappelijke ontwikkeling is die we zouden moeten willen.'

Overmars legde de Kamer uit dat de ellende bij SNS begon met de overname van de vastgoedpoot Bouwfonds van ABN Amro in 2006. Maar op dat moment verliep die koop volgens de gebruikelijke procedures, lagen er adviezen van gerenommeerde partijen en gaf De Nederlandsche Bank een verklaring van geen bezwaar af.

'De tragiek van SNS'
In de periode daarna werd duidelijk dat de vastgoedportefeuille, inmiddels Property Finance geheten, SNS in problemen bracht. Overmars noemde dat 'de tragiek' van SNS. 'Dat je een mooie bank en verzekeraar hebt met mensen die hard werken voor de klanten, maar zoveel problemen ondervinden door een portefeuille binnen het bedrijf.' SNS nam daarom in 2010 het besluit om de vastgoedpoot af te bouwen.

Maar dat lukte onvoldoende, wat leidde tot de nationalisatie door minister Dijsselbloem. Pogingen om op het laatst nog tot een redding te komen met investeerder CVC werden door DNB afgewezen. Overmars stelde dat SNS de beslissing van Dijsselbloem respecteert, hoe hard die ook aankwam binnen de bank. 'Ons past bescheidenheid.'

Kamer kritisch over zelfreflectie
Kamerleden van vooral het CDA en SP zijn kritisch over de manier waarop de SNS-top terugkijkt op de teloorgang van de bank de afgelopen jaren. 'Ik mis de kritische zelfreflectie', zei CDA-Kamerlid Eddy van Hijum halverwege de hoorzitting. 'Als ik uw verhaal samenvat, is bij de overname van Property Finance alles volgens de regels verlopen, toen overkwam ons de crisis en daarna zijn we met de afbouw van de vastgoedportefeuille begonnen.'

Ook SP-Kamerlid Arnold Merkies stoorde zich aan het beeld dat SNS rond de aankoop van de vastgoedportefeuille in 2006, die de bank in de jaren erna als een molensteen om de nek hing, niets verkeerd zou hebben gedaan.

Meer over