Weken versierd met een henna-tatoeage

Nederland loopt achter. Terwijl we toch altijd denken dat wij zo'n hip volkje zijn dat elke trend als eerste oppikt, zijn we bijzonder laat met het ontdekken van de henna-tatoeage....

Eigenlijk is een henna-schildering geen tatoeage in de ware zin van het woord. Typisch voor een tatoeage is dat de verf onder de huid wordt aangebracht. Daar wil ze nooit meer helemaal vandaan, tenzij moeizaam bestookt met dure, moderne lasertechnieken.

Een henna-schildering (ook wel mehndi genoemd) vervaagt daarentegen een tot vijf weken na het opbrengen, waarna de huid weer helemaal kleurloos is. Daarom is deze nep-tatoeage bijzonder populair bij mensen die een echte toch een beetje te heftig vinden, of die voorzien dat ze het ding over een jaartje misschien beu zouden zijn. Daarnaast zien veel mensen een henna-schildering als een test: als ze zo'n tijdelijke prent op hun lijf leuk vinden, durven ze ook een 'echte' te laten zetten.

De techniek van henna-schilderen wordt al vijfduizend jaar gebruikt in de contreien van India. Vandaar is ze overgewaaid naar het nabije Oosten en Noord-Afrika. Henna is een natuurlijke verfstof, hier vooral gebruikt voor het kleuren van haar. Met de gedroogde en verpulverde bladeren van de hennaplant wordt de huid van vooral vrouwen versierd, doorgaans ter gelegenheid van feesten en bruiloften.

Eerst wordt het te beschilderen stukje huid ingesmeerd met eucalyptusolie. Daaraan blijft de henna-modder beter plakken dan aan droog vel. Dan komt de tekening. Die wordt gemaakt met een nat mengsel waarvan henna-poeder het belangrijkste bestanddeel is. De rest van de ingrediënten varieert per recept. Citroensap is een must. Die zorgt dat de henna vers blijft, waardoor de kleurende werking langer aanhoudt en de verf beter intrekt. Suiker zit er vaak in, omdat die de modder coherenter maakt en beter aan de huid laat plakken. En vaak bevat het recept ook nog een enkel 'geheim ingrediënt' dat moet zorgen voor een snellere en indringendere werking van de kleurstof.

Vervolgens moet de henna-modder op de huid drogen, waardoor de verf kan intrekken. Afhankelijk van de samenstelling van het henna-mengsel is dat toch wel minstens drie uur, maar liever langer. De tekening wordt duidelijker wanneer de verf tegen de twaalf uur heeft kunnen intrekken. Vervolgens mag de pasta van de huid af. Het advies is zeker twaalf uur na het aanbrengen niet te douchen.

Daarna zit de schildering muurvast. Ze laat zich niet afboenen. Ze gaat er niet af met vet en in principe ook niet met zachte zeep. De kleurstof ligt namelijk niet óp het vel, maar zit in de bovenste huidlaag. Onze huid vernieuwt zich automatisch in een tot vier weken. De dode huidcellen vallen af en worden vervangen door nieuwe. Zo verdwijnt de verf uiteindelijk weer van het lichaam. Voor langer behoudt van de tekening is het daarom raadzaam de huid zo goed mogelijk te verzorgen met niet-bijtende crèmes en oliën. Zachtjes afdrogen na het badderen, want ruwe handdoeken schuren de dode huidcellen sneller los. Sauna's en huidscrubbeurten zijn ook desastreus voor de tekening.

Traditionele schilderingen hebben een symbolische functie. Bruiden in India en Arabische landen krijgen vooral versierde handen en voeten. Henna zou hun liefde en geluk brengen, en wel langduriger naarmate de schildering langer blijft zitten. Daarom is het zaak voor vrouwen na hun bruiloft zo min mogelijk uit te voeren, anders gaat de henna van hun handen. Het huishouden moeten anderen zolang doen, terwijl de bruid de beschilderde handen helemaal vrij heeft voor haar echtgenoot.

Henna beschermt ook tegen kwade geesten en tegen het 'boze oog' van de afgunst. Benijdt de buurvrouw je omdat jouw huwelijk goed is, dan kan de henna-tatoeage haar vloek stoppen.

Dergelijke kennis over henna-schilderingen vormt de bagage van professionele schilders in Amsterdam. Omdat de henna-tatoeage inmiddels een grote hit wordt, hebbensteeds meer kapperszaken een specialist in huis.

Opmerkelijk in dit opzicht is de Marokkaanse Hakima Shouki, die werkt als kapster en schilder bij Kapsalon Nouha in de Amsterdamse Pijp. Komen bij andere henna-schilders vooral hippe jonge mensen met piercings in de huid en het haar vol vlechtjes en valse lokken, Shouki schildert meer traditionele patronen op het vel van moslim- en hindoestaanse vrouwen die in Amsterdam wonen. Ze staat een beetje verbaasd te kijken van de modieuze aandacht voor een techniek die zij als een traditie ervaart.

Henna-schilderingen zijn er in principe in maar drie kleuren: grijs, roodbruin en huidskleur-bruin. Zit er een andere kleur in, dan is er een synthetische kleurstof toegevoegd. Zichzelf respecterende schilders vinden dat eng: het spul trekt in je huid. Wie weet krijg je op die manier iets goors binnen.

De Indiase variant maakt vooral gebruik van fijne, kant-achtige bloemmotieven, druppelvormen en vraagtekenachtige paisleys op handen, onderarmen, voeten en schenen. Arabieren schilderen eerder grote, grove motieven in dikke lijnen.

Hippe henna-schilders als Monique Goossens verwerken traditionele vormen in een herkenbare eigen stijl. Goossens werkt zowel bij de pas geopende Mehndi Body Art Studio in de Tweede Lindendwarsstraat, als bij ZX Fashion aan de Kerkstraat in Amsterdam. Zij combineert het liefst de Indiase kantachtig-dunne lijntjes met de abstracte schilderingen uit de Arabische wereld. Geometrische figuren in de kantwerkjes, in plaats van de traditionele Indiase bloemetjes.

Goossens vindt het ook leuk om op verzoek stoere, lieve, of strakke tekeningen te maken, afgestemd op het imago van de klant. Wie niet met een verfijnde traditionele tekening de deur uit wil, mag van haar een stoere tribal-prent laten zetten. Het prettigst vindt ze het als mensen haar vragen zelf iets te fantaseren. Voor haar is het schilderen iets waar ze lekker rustig van wordt. Je moet dat niet afraggen, zegt ze, de schildering moet mooi worden, en de klant tevreden. Prijzen vanaf 25 gulden.

Bij trendy kapperszaak annex kledingwinkel Housewives On Fire in de Amsterdamse Spuistraat heeft de Britse Sue Barrow plakboeken vol voorbeelden van henna-tatoeages. Zij schildert in een behoorlijk hoog tempo alles: van klassieke patronen uit de gewone tatoeage-wereld en Chinese karakters, tot Latijns-Amerikaanse Aztekenplaatjes en tribal-tekeningen die zijn gebaseerd op de lichaamscultuur van volkeren in de Stille Zuidzee.

Ook Barrow vindt het het leukst als iemand haar vrijuit haar gang laat gaan: ze voelt zich een creatief mens of wie weet zelfs een kunstenaar. En daar rekent ze niks extra voor, want per slot kan ze zich dan pas echt leuk uitleven. Haar prijzen variëren van twee tientjes voor een kleine versiering tot rond de honderd gulden voor iets echt groots. Geen geld in vergelijking met een gewone kappersbehandeling. Terecht, vindt Barrow: eigenlijk is een henna-tatoeage nogal een kortdurend grapje. Daarvoor moeten je dus geen grote bedragen gaan vragen.

Vanaf half augustus gaat Barrow ook cursussen geven. Mensen vinden het leuk zelf te experimenteren en dan kunnen ze het maar beter goed leren, wat haar betreft. Doe-het-zelf-pakketten voor henna-schilderen zijn op allerlei plaatsen verkrijgbaar. Het goedkoopst zijn ze bij de toko, maar daarvoor is basiskennis van het procedé wel nodig. De Mehndi Body Art Studio en Housewives on Fire verkopen voor een paar tientjes begrijpelijker pakketjes. Of ze zo hun eigen broodwinning niet in gevaar brengen? Welnee: de vraag naar schilderingen is zo groot dat ze het zelf het nauwelijks kunnen bijbenen.

Mieke Zijlmans

Meer over