Weinig ruimte in St.-Petersburg voor andersdenkenden

Kilometers van de plaats van de G8-top mochten de paar honderd antiglobalisten, die erin slaagden St.-Petersburg te bereiken, een forum houden....

De G8 in St.-Petersburg is voor journalisten een feestje, maar voor antiglobalisten en oppositieleden een nachtmerrie. Terwijl de Russische autoriteiten de vierduizend journalisten die de top volgen in de watten leggen, worden enkele honderden activisten gearresteerd en gemarginaliseerd.

In de bosjes rond het Kirov-stadion klinkt geritsel. Honderden mannen van de oproerpolitie in camouflage-uniform houden iedere struik nauwgezet in de gaten. Ze moeten voorkomen dat ‘radicale elementen’ tot onverwachte protestacties overgaan. De Russen zetten alles op alles gezet om te voorkomen dat antiglobalisten de G8-top met geweld of vernielingen zullen verstoren, zoals in 2001 gebeurde in de Italiaanse stad Genua.

In St.-Petersburg zijn de antiglobalisten amper zichtbaar. Niet vrijwillig. Het Kirov-stadion waar ze hun Sociale Forum mochten organiseren, ligt ver buiten het centrum van de stad en meer dan twintig kilometer van de plek waar de wereldleiders bijeenkomen. De dertig tentjes die de actievoerders hebben opgezet, vallen in het niet in het enorme voetbalstadion waar plek is voor 50 duizend mensen.

‘Het is alsof we in een dierentuin zitten, opgesloten achter hoge hekken’, klaagt Ivan Loch, een van de vijfhonderd mensen die vrijdag en zaterdag naar deze alternatieve top zijn gekomen. Volgens de organisatoren zijn meer dan tweehonderd activisten gearresteerd op weg naar St.-Petersburg. Een deel daarvan is veroordeeld tot tien dagen in de cel, onder wie ook twee Duitse studenten.

Slechts honderd buitenlanders zijn naar het Kirov-stadion gekomen. ‘Veel mensen die wilden komen zagen ervan af, omdat ze geen visum kregen of bang waren’, zegt de Zwitserse anarchiste Vesna Tomse, ‘ik ben hier toch gekomen omdat mijn verantwoordelijkheidsgevoel groter is dan mijn angst.’

Ondanks de magere opkomst is organisator Daria Mitina van het Links Front niet ontevreden. ‘Ons doel was om een forum te organiseren parallel aan de G8. Dat is in Rusland niet gemakkelijk. En het is ons gelukt, ondanks de onderdrukking door politie en veiligheidsdiensten. De gespreksthema’s waren alleen anders dan we hadden voorbereid. We wilden praten over mondiale problemen, over de oorlog in Irak en over het wanbeleid van Bush. Maar nu ging het vooral over de repressie in Rusland.’

De antiglobalisten hadden graag een protestmars naar het centrum van de stad willen organiseren, maar de gouverneur van St.-Petersburg had dat nadrukkelijk verboden. Om de activisten te ontmoedigen was aanvankelijk zelfs het dichtstbijzijnde metrostation gesloten – officieel om de roltrappen te repareren – maar dat werd na een klacht van de prominente mensenrechtenactivist Lev Ponomarov heropend.

De Communistische Partij kreeg wel toestemming voor een demonstratie in het centrum van de stad. Maar die mars van vooral oudere communisten met rode vlaggen eindigde al na enkele tientallen meters in een dikke haag van oproerpolitie uitgerust met schilden en wapenstokken, waarna 37 actievoerders werden gearresteerd. Zondag werden drie kleine illegale demonstraties van antiglobalisten door de politie snel opgeruimd, ongeveer twintig actievoerders belandden in de cel.

In het centrum van St.-Petersburg is verder niet veel van de G8-top te merken, ondanks de strenge beveiliging van de stad, waarvoor de luchtmacht, de marine, speciale troepen en kikvorsmannen zijn ingezet.

Het vliegveld is ten tijde van de G8-top dicht en ook de pleziervaart en vrachtvervoer op het water rond de stad ligt stil. Verslaafde jongeren zijn op vakantiekamp naar de Zwarte Zee gestuurd.

Maar net als altijd tijdens de lange dagen in zomers St.-Petersburg drommen de toeristen samen rond fraai opgeknapte paleizen en rijden bruidsparen in limousines de stad rond voor fotosessies. Een begraafplaats op de route waar de wereldleiders langskomen is drie dagen dicht.

‘Doodgaan is voor inwoners van St.-Petersburg even niet aangeraden tijdens de G8-top’, schreef de populaire krant Moskovski Komsomolets.

Prioriteit voor de autoriteiten heeft deze dagen het imago van Rusland in het buitenland. De G8 is een mediacircus, en dat hebben de Russen uitstekend begrepen.

Bijgestaan door Europese en Amerikaanse adviesbureaus hebben ze naast het Konstantin-paleis waar de G8-leiders bijeenkomen, een mediadorp gebouwd waar alles op rolletjes loopt. In enorme witte, tijdelijke paviljoens staan 2500 computers met snelle internetverbindingen, het vervoer is efficiënt per draagvleugelboot, de controles zijn streng maar vriendelijk en in het restaurant zijn de maaltijden overvloedig en gratis, net als de drank.

‘Van mij mogen de Russen ieder jaar de G8 organiseren’, roept een Amerikaans diplomatiek journalist in de draagvleugelboot terug naar zijn hotel. De top heeft Rusland naar schatting 314 miljoen euro gekost.

Nieuw op deze G8-top is ook dat organisator Poetin iedere avond een persconferentie geeft, waarbij alle vragen zijn toegestaan. Het merendeel gaat over het Midden-Oosten, maar soms wordt Poetin ook verrast door een onverwachte vraag. Zoals een Tsjetsjeense journalist die wil weten waarom Tsjetsjenen zo moeilijk een paspoort kunnen krijgen waarmee ze naar het buitenland kunnen reizen. ‘Geen idee, ik hoor dit voor het eerst’, antwoordt Poetin, ‘maar het klinkt als een bureaucratisch probleem. Ik ga er na deze top direct werk van maken.’

Meer over