Reportage

Weinig leerlingen hebben zoveel moeite met spelling en zijn toch zo blij met een dictee als Enes

Kaya Bouma volgt groep 8 van basisschool Tamarinde in Zaandam, locatie Poelenburg. Aflevering 4: Een paar jaar geleden sprak Enes (12) amper een zin Nederlands. Nu is hij dol op dictees.

Enes (12) kijkt naar juf Marieke Bruijn. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Enes (12) kijkt naar juf Marieke Bruijn.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Enes zit niet achter zijn bureautje, hij staat er achter. Glunderend hopt hij op en neer. Telkens als de juf een nieuw woord opgeeft, stort hij zich op zijn wisbordje om het op te schrijven. Daarna zwiept hij het bordje hoog de lucht in, net als zijn klasgenoten. Zo kan de juf in één opslag van de hele klas zien of het woord goed geschreven is.

Er zullen weinig leerlingen zijn die zoveel moeite hebben met spelling en toch zo enthousiast worden van een dictee als Enes. De 12-jarige neemt alle lesstof met een adembenemende gretigheid tot zich. Gaat het tijdens de geschiedenisles over de Sovjet-Unie? Enes holt al naar de wereldkaart achter in de klas om aan te wijzen welke landen daar allemaal bij hoorden. Stelt de juf een vraag over willekeurig welk onderwerp? Enes’ vinger priemt de lucht in, ongeacht of hij het antwoord al helemaal heeft bedacht of niet.

Enes zit in groep 8 van basisschool Tamarinde, locatie Poelenburg. Hij valt niet alleen op met zijn uitbundige werklust, maar ook met zijn kleurrijke kleding. Dragen zijn klasgenoten vaak zwart en grijs, Enes komt de ene dag volledig in het rood gestoken naar school, om de volgende een knalgele trui en een trainingsbroek met een gele streep te combineren. Om zijn donkere haar heeft hij een rode bandana gebonden.

Het Nederlands beheersen is voor meer leerlingen op deze school een uitdaging, omdat ze thuis een andere taal spreken en ze die ook op televisie horen, en in de buurt. Maar voor Enes was het Nederlands lange tijd een onneembaar fort.

Al jong werd bij hem een taalontwikkelingsstoornis vastgesteld. Eén taal beheersen is voor hem al een grote opgave. Enes moet er twee onder de knie zien te krijgen. De leerling woont bij zijn moeder, zij sprak tot een paar jaar terug alleen Turks met hem. Sinds de kleuterklas komt hij structureel met het Nederlands in aanraking.

Groep 8 van de Tamarinde in Zaandam op het schoolplein.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Groep 8 van de Tamarinde in Zaandam op het schoolplein.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Toen juf Marieke Bruijn hem in groep 6 voor het eerst in de klas kreeg, kon Enes nog nauwelijks een zin Nederlands produceren. Ze introduceerde een nieuwe regel: wie in haar klas bewust een volledige zin in een andere taal dan Nederlands of Engels uitspreekt, moet in de pauze binnenblijven en een pagina uit het woordenboek Nederlands overschrijven.

Enes was als eerste aan de beurt. ‘Toen dacht ik: ik heb het soort van verdiend en soort van niet.’

Ruim twee jaar later babbelt Enes zo makkelijk in het Nederlands, zegt Bruijn met een trotse glimlach, dat ze soms denkt: hield hij zijn mond maar weer eens. Dat is niet alleen haar verdienste. Enes heeft op school jarenlang logopedie gekregen. Met een onderwijsassistent oefent hij minstens drie keer per week extra met lezen. Thuis kwam er lange tijd een vrijwilliger langs om hem voor te lezen.

Taal zit tegen, maar rekenen gaat Enes makkelijk af. Als er in de klas ingewikkelde sommen gemaakt moeten worden, doet hij het razendsnel uit zijn hoofd. Maar beginnen die sommen met een lap tekst, dan loopt hij al snel vast. Het is de reden dat hij vorig jaar een voorlopig vmbo-basis advies heeft gekregen. Enes hoopt dat zijn definitieve advies dit jaar hoger uitvalt. Vmbo-kader zou mooi zijn, zegt hij. ‘Dat is niet te slecht en niet te goed. Gewoon, in het midden.’

Aan zijn grenzeloze enthousiasme zal het niet liggen. Als docent Bruijn tijdens het dictee het woord ‘aquarium’ voorleest, gaat Enes meteen aan de slag. Hij noteert de letters ‘Aq’, denkt even na en besluit het daarbij te laten. Hij maakt zich lang, houdt het bordje omhoog en lacht breeduit.

De Volkskrant volgt groep 8 van basisschool Tamarinde in Zaandam. De coronacrisis heeft de kansenongelijkheid alleen maar vergroot. De komende tijd moet duidelijk worden of de schade te repareren valt.

Eerder in deze serie:

Waarom er steeds minder gespeeld wordt in groep 8. ‘Als iemand in ons gezin corona krijgt, komt dat dus door mij

Alle kinderen hebben het zwaar, maar de impact van corona is voor groep 7 en 8 misschien wel het grootst.

Talia hoopt naar de havo te gaan, als eerste in de familie.

Meer over kansenongelijkheid:

Nederlandse basisschoolleerlingen hebben ‘weinig tot geen progressie’ geboekt in de maanden dat de scholen dicht waren vanwege corona. Kinderen van laagopgeleide ouders scoorden het slechtst.

Waar in Nederland je wieg staat, kan beslissend zijn voor de hoogte van het inkomen dat je later gaat verdienen, blijkt uit nieuw onderzoek. Hoe groot is de ongelijkheid? En waar lopen de scheidslijnen?

Meer over