Weerzin bij akkoord Hamas en Fatah

Achtergrond..

Van onze correspondent Alex Burghoorn

RAMALLAH De Palestijnse aartsrivalen Fatah en Hamas zijn dicht bij een door Egypte geredigeerde ‘overeenkomst tot verzoening’. Zo dicht zelfs dat het moment voor het zetten van handtekeningen is aangebroken.

Het cruciale slotstuk gaat echter met zo veel mitsen en maren, scheldpartijen en dreigementen gepaard, dat de vraag is wat die ‘verzoening’ precies voorstelt.

Het Hamas-bestuur in Gaza heeft pas nog zijn aanhangers demonstratief schoenen laten gooien naar een portret van Mahmoud Abbas: de op de Westelijke Jordaanoever zetelende president zou de Palestijnse zaak hebben verraden. Op zijn beurt noemde Mahmoud Abbas toen de Palestijnse kustenclave onder Hamas een ‘emiraat van de duisternis’.

Het verlangen naar verzoening onder de Palestijnse bevolking is groot. Het is een bron van collectieve schaamte dat de Palestijnen sinds 2007 verscheurd zijn tussen twee machthebbers. Nadat het islamistische Hamas de macht in de Gazastrook gewapenderhand had overgenomen, heeft het meer nationalistische Fatah alleen op de Westoever nog voet aan de grond. De verdeeldheid hindert de Palestijnen bij hun streven naar een eigen soevereine staat.

Maar de meer dan twintig pagina’s tellende overeenkomst die de Egyptenaren na ruim een jaar onderhandelen hebben opgesteld, maakt geen einde aan het schisma, zegt Hani al-Masri, directeur van het Badael-studie- en onderzoekscentrum, die toegang heeft tot alle lagen van de Palestijnse politiek.

‘Het is geen oplossing, maar een manier om het conflict tussen Fatah en Hamas te managen. Het verzoeningsproces krijgt zo dezelfde kenmerken als het Israëlisch-Palestijnse vredesproces, met zijn interim-akkoorden die een oplossing niet dichterbij hebben gebracht.’

Het belangrijkste onderdeel van de Egyptische overeenkomst is dat de Palestijnen op 28 juni 2010 parlements- en presidentsverkiezingen houden. Het Gaza- en het Westoeverbestuur blijven tot die tijd intact, overkoepeld door een Fatah-Hamas-comité dat alle belangrijke beslissingen overziet. Ook moeten drieduizend Fatah-veiligheidsagenten terugkeren naar de Gazastrook. In het ideale geval verlopen de acht maanden tot de verkiezingen geruisloos en komt daarna één Palestijns kabinet tot stand, waarmee Gaza en de Westoever weer herenigd zijn.

Maar die kans is klein. Als een van beiden zich niet aan de kleine afspraken houdt, zegt Al-Masri, heeft de ander de kans de grote afspraak over verzoening af te blazen.

De Egyptenaren hadden Fatah en Hamas tot donderdag de tijd gegeven een handtekening te zetten. De Fatah–top heeft zich daar aan gehouden.

‘We hebben getekend, níet omdat we er zo blij mee zijn, maar om de bevolking te laten zien dat wij van goede wil zijn’, zegt Tawfiq Tirawi, lid van het centraal comité van Fatah. Hij was initiator van een Fatah-bijeenkomst donderdag in het Cultuurpaleis van Ramallah. Na afloop zei de door Hamas uit Gaza verjaagde Fatah-topman Mohammed Dahlan dat ‘wij met onze handtekening kunnen laten zien dat Hamas uit leugenaars bestaat’.

Tijdens het Fatah-evenement kwam het bericht dat de Hamas-leiding in Syrische ballingschap eerst nog een clausule wilde opnemen over ‘het recht op gewapend verzet tegen de bezetting’. Meteen zag Dahlan zijn gelijk al bevestigd. ‘Welk gewapend verzet? Momenteel verbiedt Hamas andere groepen Qassam-raketten af te schieten. Ze dienen gewoon als de grenspolitie van Israël!’

De Hamas-parlementariërs op de Westoever zijn voorstander van ondertekening, zegt fractieprominent Mahmoud al-Ramahi. ‘Het is de bedoeling dat alle gevangen Hamas-leden op de Westoever vrijkomen en dat islamitische liefdadigheidsinstellingen die door Fatah zijn gesloten weer worden geopend. Dat zou het lijden van de bevolking hier verlichten. Maar eerlijk gezegd denk ik dat er niets van zal terechtkomen.’

Meer over