Weer mens in de kringloopwinkel

Hij zat 38 jaar in de staalindustrie, bij Corus, de vroegere Hoogovens. Van staalbrander tot transportplanner. Ontslagrondes? Erik Bednorz (61) vond het altijd heel erg, voor anderen. 'En dan overkomt het je zelf. Mijn wereld stortte in.'


Dat was in 2003. Een jaar liep hij verweesd rond. Een folder attendeerde hem op zekere dag op de 'woon- en werkgemeenschap' Emmaus, die vrijwilligers zocht voor de kringloopwinkel. In de vestiging Parkwijk vertelt hij met glans in de ogen hoe zijn leven is veranderd sinds hij 20 uur per week de boekenafdeling runt. 'Ik ben weer mens geworden.'


Emmaus Parkwijk, een van de drie winkels die onder de koepel Domstad vallen, is onderdeel van 't Groene Sticht, een idealistische woonwerkgemeenschap die op instigatie van het vroeg gestorven GroenLinks-Kamerlid Ab Harrewijn werd ingepland in deze Vinex-locatie.


Domstad-coördinator Jan van Dam: 'Hij pleitte ervoor ook hier een structuur te creëren voor wat Harrewijn de rafelrand van de maatschappij noemde.' Een voorzienige blik, want de eerste voedselbank, mede door Emmaus Domstad opgezet, is in de nog lang niet voltooide nieuwbouwwijk alweer een feit.


Bij Emmaus Domstad staat het reïntegreren van werklozen niet voorop, maar het welzijn van alle medewerkers. Het (leren) werken wordt daarbij wel gezien als dé motor voor dat welbevinden. Reïntegratiebedrijven maken daarom dankbaar gebruik van de werkmogelijkheid die Emmaus, maar ook andere kringloopwinkels bieden voor mensen aan de 'rafelrand' van de arbeidsmarkt. Uitkeringsgerechtigden kunnen er ritme, zinvolle dagbesteding maar ook vaardigheden opdoen die hen kansrijker maken voor de arbeidsmarkt.


De afgelopen jaren groeide het aantal mensen dat via een reïntegratiebedrijf in een kringloopwinkel werkte van 7 naar 11 procent, blijkt uit gegevens van de Branchevereniging Kringloopbedrijven.


Hoeveel mensen daadwerkelijk een betaalde baan kregen, is moeilijker te achterhalen. Wesseling Arbeidsintegratie plaatste door de jaren heen 150 'slecht bemiddelbaren' bij kringloopbedrijven, waaronder Emmaus.


Opbrengst: zestig mensen kregen vervolgens een reguliere baan.


Iemand die zijn kans op een betaalde baan wil vergroten, is Hassan el Mansouri (28). Hij werkt bij Emmaus Lombok in het oude stadsdeel Lombok. Na een mbo-opleiding detailhandel, had hij allerlei uitzendbaantjes, maar hij raakte werkloos. Wesseling Arbeidsintegratie plaatste hem hier. El Mansouri: 'Ik werk hier vier halve dagen per week en het is leuk. Je leert met allerlei mensen omgaan, je leert kassa draaien, regels te handhaven, magazijnbeheer, noem maar op.'


BKN-directeur Harry Slotema betreurt het dat het kabinet van zins is dit en komend jaar ongeveer 200 miljoen euro te bezuinigen op reïntegratie. 'Al kan ik nog niets zinnigs zeggen over het effect van dit voornemen, de algemene verwachting is dat er alleen maar meer mensen voor een reïntegratie- of sociale activeringsplek in aanmerking komen.'


Over de economische toekomst van het kringloopwezen wordt dan ook verschillend gedacht. Abe Stienstra, manager bij kring-loopcentrum Restore in Ede en omgeving, is somber. 'Wij hadden afspraken gemaakt met een reïntegratiebedrijf, maar dat zegt nu: verscheur het contract maar. Als wij worden gehalveerd, rekenen we dat door.'


Stienstra wil graag mensen begeleiden, maar dat kost tijd en geld. Al zit hij in de kringloopbranche: 'Het is hier geen liefdewerk oud papier.' Hij vreest dat gemeenten straks willen 'scoren' met beter bemiddelbare werklozen.


Bij Wesseling Arbeidsintegratie ziet directeur Harry Wesseling het anders. Cynisch: 'Ik denk dat gemeenten voor de categorie 'goed bemiddelbaar' straks niets meer doen en de zwakste groep afstoten. Al hoor ik ook geluiden dat men voor deze groep blijft opkomen. Maar als gemeenten en reïntegratiebedrijven de uniforme middenmoot overhouden, wordt dat nog lastig opereren. Ik zie de kritiek op hun functioneren dan alleen maar toenemen'.


Maar bezuinigingen of niet, de al wat oudere Emmaus-beweging en de jongere kringloopbedrijven blijven in bange dagen een rots in de branding. Jan van Dam van Emmaus Domstad is er trots op voor de exploitatie nooit subsidie te hebben gevraagd of gekregen. 'We willen met onze kringloop-activiteiten zelfvoorzienend zijn.'


In die zin denkt hij ook immuun te zijn voor het kabinetsbeleid. 'Wij hebben onze begroting nooit afgestemd op inkomsten die bijvoorbeeld binnenstroomden via loonkostensubsidies voor Melkert- en later ID-banen. '


Bij Emmaus is de deal eenvoudig: wie komt werken, levert een dienst en krijgt begeleiding retour. Het echte job-coachen wordt gedaan door begeleiders van de reïntegratiebedrijven.


Volgens BKN-directeur Slotema hebben kringloopbedrijven die voor hun exploitatie - mede - afhankelijk waren van loonkostensubsidies, sinds de afschaffing van de Melkertbaan in 2005 al de draai gemaakt naar het afsluiten van contracten met reïntegratiebedrijven. Slotema: 'En als dat onverhoopt minder wordt, moet je als kringloopwinkel creatief zijn. Je moet steeds op zoek gaan naar geldpotjes bij diverse instanties.


Meer over