Weekers en de spookbulgaren

NAUSICAA MARBE

Bulgarenfraude. Hoe meer daarover bekend wordt, hoe minder ik ervan begrijp. Dat de toetreding van corrupte, arme ex-dictaturen tot de EU tot fraude-expedities naar het Westen zou leiden, was te verwachten. Dat een verzorgingsstaat als Nederland niet voorbereid zou zijn op de vindingrijkheid en brutaliteit van deze oplichters, is niet vreemd. Een ambtenarenapparaat dat Oost-Europees lieg- en jatwerk tijdelijk door wil hebben, moet niet alleen een virulent wantrouwen jegens de mens koesteren, maar ook inzicht hebben in sociale processen in het nieuwe Europa. Van zo'n verhoogde paraatheid is geen sprake.

Dus is het frauderende Bulgaren en, volgens het gelekte bestuurlijk rapport GBA-fraude, ook andere 'groepen' in een mum van tijd gelukt wat zwervers en illegalen zelden voor elkaar kregen: een vast adres verkrijgen met een legaal huurcontract, een BSE-nummer, een DigiD-code, een bankpasje en een bankrekening waar de overheid maandelijks op los gireert. Zo'n type is geen EU-migrant die zich in Nederland wil vestigen, maar een in Plovdiv of Kazanlik woonachtige handlanger van een criminele landgenoot in bijvoorbeeld Rotterdam. Spookburgerschap, volgens een simpel, succesvol fraudeplan.

Tot zover is het min of meer begrijpelijk. Dit krijg je in een Europa van grote welvaartsverschillen, groeiende corruptie en botsende ethiek. Onbegrijpelijk dat de verantwoordelijke staatssecretaris niet op zulke fraude anticipeert, dat hij geen task force instelt die hem daarover doorlopend informeert en adviseert.

Zo niet Frans Weekers. Die keek naar de KRO-uitzending die deze grootschalige fraude met huur- en zorgtoeslagen bekendmaakte en verklaarde dat dit nieuws voor hem was. Daarop riepen ambtenaren dat hij loog. Wat Weekers ontkende. Waarna ambtenaren weer riepen dat hij het verzweeg. Waarop Weekers zei dat hij van niets wist, omdat de Belastingdienst hem niets had verteld - omdat het niet nieuw was. Maar als het niet nieuw was, Franske, waarom is het dan niet allang aangepakt? Fraaie controle en communicaties, concluderen onze Bulgaarse vrienden en wrijven zich nog eens likkebaardend in de jatten.

Vervolgens kwam RTL Nieuws met een gelekt rapport uit mei 2012 waaruit blijkt dat niet alleen de Belastingdienst ervan wist, maar ook de politie, de regionale recherche, het OM en de FIOD. Zowat iedereen, behalve Weekers. Bovendien was ook Den Haag al eerder gewaarschuwd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over hoe gemakkelijk het is om adresfraude te plegen. Ook het ministerie van Binnenlandse Zaken had eerder alarm kunnen slaan. Het kreeg, tegelijk met het ministerie van Financiën het rapport GBA-fraude toegestuurd 'met het oog op preventie misbruik fraude'. Waarom ontkent Weekers dit? Een gok: hij verzwijgt vooral het gebrek aan interesse en urgentiegevoel, waardoor hij de boel liet versloffen.

Dat terwijl ambtenaren, zo blijkt nu, al jaren waarschuwen voor fraudegevoeligheid. Ik ging eens opzoeken aan welke criteria iemand met verblijfsrecht in Nederland moet voldoen om de betreffende toeslagen te verkrijgen. In ieder geval moet zijn inkomen bekend zijn. Nu vraag ik me af hoe het die spookbulgaren is gelukt die inkomensvraag te omzeilen. En waarom zijn die spookhuurcontracten niet gecontroleerd? Letten ze werkelijk nergens meer op bij gemeente en Belastingdienst? Je zou bijna zeggen: zulke labbekakken verdienen geript te worden.

Maar er is ook goed nieuws, in datzelfde rapport. Het schijnt dat de Belastingdienst en de gemeenten wat geleerd hebben en controle in de 'keten' hebben ingelast. Zo moeten de spookburgers nu persoonlijk verschijnen bij inschrijving. Ook wordt er op gelet of er verdacht veel personen op hetzelfde adres wonen. Hopelijk worden ook de inkomsten en het vermogen van de spoken gecontroleerd. Of kun je hier tegenwoordig overheidsgeld toucheren als je inkomen in Stara Zagora naar Nederlandse maatstaven ondeugdelijk laag is?

Vorige week bleef groothertog Teeven na onvergeeflijke fouten op het pluche plakken. Wellicht krijgt Weekers dezelfde Byzantijnse voorrechten. Het zou wéér onbegrijpelijk zijn. Want op die plek is iemand nodig die, samen met andere bewindslieden, deze fraude ook daar durft aan te kaarten waar die bestaansrecht kreeg: niet in Den Haag, niet eens in Sofia, maar in Brussel. Waar men kennelijk vindt dat het discriminerend is om de internationale uitverkoop van de eigen sociale zekerheid te begrenzen. Met als gevolg bestuurlijke verwarring, onrecht en op den duur volop discriminatie.

NAUSICAA MARBE is schrijfster.

Meer over