Weekendgebruikers, verenigt u!

Waarom moet iemand die al jaren af en toe een pilletje slikt zonder daarmee ook maar iemand schade te berokkenen, steeds maar weer te horen krijgen dat zijn leefstijl bestreden moet worden?...

ERIK VAN REE

OP DE AMSTERDAMSE Rozengracht bevindt zich discotheek Mazzo. Ik heb er de afgelopen maanden twee maal een zeer genoegelijke avond doorgebracht. Beide keren met een pilletje ecstasy achter de kiezen. De Mazzo is afgelopen vrijdag dichtgetimmerd in opdracht van de gemeente. Een paar dagen eerder was de discotheek 's avonds overvallen door enkele busladingen politieagenten. Men trof een forse hoeveelheid xtc, speed en coke aan, stoffen die in de volksmond met de curieuze term 'harddrugs' worden aangeduid. Dit was voor de gemeente reden genoeg het etablissement te sluiten.

Het is een gebeurtenis die mij met grote woede, maar vooral met een gevoel van machteloze ontzetting vult. Het meest pijnlijk is niet zozeer de surrealistische actie zelf, als wel het besef dat het overgrote deel van het publiek er vanzelfsprekend van overtuigd is dat het gebruik van de gruwelijke 'harddrugs' bestreden moet worden, en dat het sluiten van de Mazzo dus in beginsel volstrekt gerechtvaardigd is.

Velen begrijpen wel dat de feestende gebruikers en hun dealers naar andere gelegenheden zullen verkassen, waar dan ook weer een razzia gehouden moet worden. En wanneer alle holen des verderfs gesloten zijn, kan de politie vervolgens overgaan tot invallen in woonhuizen, waar de XTC- en speed-vrienden zich in arren moede hebben teruggetrokken.

Kortom: dit soort beleid eindigt in een politiestaat die niemand wenst - ook burgemeester Patijn niet. Doch dit alles laat onverlet dat het gebruik van 'harddrugs' op zichzelf bestreden moet worden, en dat verontwaardiging over het gemeentelijke timmeren dus niet op zijn plaats is. Het is hoogstens onverstandig beleid - geen verwerpelijk beleid. We zijn toch allemaal tegen 'harddrugs'?

Ik niet. De eerste associatie die in mij opkwam toen ik hoorde van de recente Amsterdamse razzia is die van de behandeling die homoseksuelen zich destijds in de Verenigde Staten moesten laten welgevallen. Jaar in jaar uit werden hun bars door in Starwars-kostuum uitgeruste state troopers overvallen. Men noemt zoiets harrassment. Hier trachtte de overheid een subcultuur te vernietigen. Uiteraard zonder effect, want het moment is onvermijdelijk gekomen dat homo's niet langer van plan waren zich op hun kop te laten zitten door bekrompen bestuurders die hun eigen normen zo nodig met de wet trachtten op te leggen.

Een demagogische vergelijking misschien? Laat ik u even shockeren: ik begrijp het best dat de getroffen directeur van de Mazzo minder blij is met de dealers. Zij veroorzaken problemen met de gemeente, en er zitten bovendien schurken onder van het type 'Ik weet je te vinden.'

Maar op zichzelf vind ik het alleen maar prettig dat er in zijn discotheek gedeald werd. Dat er handelaartjes in cocaïne rondliepen, is de gewoonste zaak van de wereld, even gewoon als het feit dat er achter de fraaie lange tap een glas rode wijn te verkrijgen was. Het grote probleem met de discussie over 'harddrugs' is dat het wel lijkt of het publiek en de politici zich willen laten bedonderen. De simpele waarheid is dat de meeste gebruikers van stoffen als ecstasy, speed en cocaïne daar niet aan verslaafd zijn, dat ook nooit zullen worden en dat zij niemand tot overlast zijn.

Volgens het zeer lezenswaardige Alles over ecstasy van Arno Adelaars zijn er momenteel in Nederland 'minimaal honderdduizend regelmatige gebruikers' van deze stof. Slechts een klein percentage van hen zal erdoor in ernstige problemen komen, doch dat geldt ook voor de toegestane alcoholische dranken.

Uw kinderen slikken ecstasy, u laat uw kinderen arresteren, en wel omdat zij een gezellige avond hebben met een warm gevoel van een soort dat u nooit zult kennen zolang u niet zelf eens een pilletje slikt.

Er is iets vreemds aan de hand met het denken over 'harddrugs' in de spraakmakende gemeente. Om te beginnen is er een klein, maar zeker niet te verwaarlozen deel van de medewerkers en lezers van kranten als deze die zelf stoffen zoals cocaïne hebben gebruikt of nog gebruiken. Velen weten uit ervaring heel goed dat sociaal geïntegreerd gebruik van 'harddrugs' op ruime schaal voorkomt, en dat er dus geen enkele reden is deze stoffen ook maar enigsins anders te behandelen dan alcoholische dranken.

Maar men voelt zich niet geroepen zijn of haar gebruik aan de grote klok te hangen. Soms is er zelfs sprake van een schizofrenie van denken: de eigen ervaring beïnvloedt het standpunt in deze niet of nauwelijks.

En dan is er de grote groep mensen die geen enkele ervaring heeft met andere drugs dan alcohol en tabak. Bij hen overheerst in veel gevallen een angst voor de afgrond, een schrikbeeld dat gebruik onvermijdelijk een hellend vlak is, dat we op weg zijn naar, zoals Dirk-Jan van Baar in Forum van 9 december schreef, een samenleving van 'verdoofde geesten', kortom, dat drugsbruik de maatschappelijke orde en samenhang onvermijdelijk op het spel zet.

Het is een idee dat zo eenvoudig te weerleggen is dat het zelfs nauwelijks de moeite waard is dat te doen. Het is simpelweg zo, dat wie op een verstandige wijze gebruikt, maatschappelijk normaal functioneert. Maar op de een of andere manier kan dit de dagelijks wijnleut niet overtuigen. Hij weet het beter.

Ik zou de lezer willen vragen zich voor een moment te verplaatsen in de positie van iemand die al jaren zonder zichzelf of wie dan ook schade te doen ecstasy of speed gebruikt, maar die dag in dag uit in alle kranten, op radio en televisie, moet horen dat deze leefstijl 'bestreden' moet worden.

Het wordt tijd dat de 'weekendgebruikers' zich eens verenigen als een belangengroep, en wel op basis van het feit dat zij een recht hebben op het gebruik van die genotsmiddelen die zij wensen. Het verbod op drugs is een schending van de soevereine rechten van de mens, en ik ben niet van plan lijdelijk toe te zien hoe deze puriteinse vervolging, deze uit de hand gelopen gezondheidsgekte, steeds waanzinniger vormen aanneemt. Ik eis mijn discotheek terug.

Erik van Ree is socioloog.

Meer over