Wederopbouw heeft sfeer van burgeroorlog niet verdreven

Atlanta komt openlijk voor zijn ambitie uit. Wie op Hartsfield International Airport is binnengevlogen, kan de boodschap niet ontgaan. 'Atlanta awakens as a world leader'....

JAAP VISSER

Van onze verslaggever

ATLANTA

De uit zijn voegen gebarste provinciestad werkte zich dankzij een uitgekiende marketingstrategie op tot een van de voornaamste handelscentra van de wereld. Maar als wereldstad is Atlanta nooit erkend. De Olympische Spelen dienen de metropool in het zuidoosten van de Verenigde Staten de grandeur van een wereldleider te geven.

Athene leek de logische gastheer voor het Olympische eeuwfeest, maar honderd jaar nadat in de Griekse hoofdstad de eerste moderne Zomerspelen werden gehouden, mag Atlanta zich gelukkig prijzen. Coca Cola, de oudste en trouwste weldoener van het Internationaal Olympisch Comité, werd het mega-evenement, dat sinds Los Angeles 1984 een fenomenale marketingwaarde vertegenwoordigt, gegund.

Er was veel op kandidaat Atlanta aan te merken, de klamme, verzengende hitte van de zomers in Georgia voorop. Maar Billy Payne, voorzitter van het plaatselijk organisatiecomité ACOG, wist dat tegenargument valselijk te weerleggen. Hij goochelde met wat cijfers en verkocht het IOC de gemiddelde temperatuur per etmaal als het acceptabele aantal graden celcius op het heetst van de dag.

De sportieve voorwaarden houden de Olympische regenten trouwens minder bezig dan de financiële prognoses. Spelen in Atlanta leek het IOC zo lucratief dat aan de kandidatuur van Athene bijna achteloos voorbij werd gegaan. Maar potentaat Samaranch en zijn paladijnen zouden wel eens kunnen worden gestraft voor hun hebberigheid.

ACOG moet nog een gat van 200 miljoen dollar in een begroting van bijna twee miljard zien te dichten. De grote sponsors klagen steen en been over de straathandel die downtown Atlanta zo welig tiert. Coca Cola speelt in Atlanta een thuiswedstrijd, maar is niet tevreden over het scoreverloop. Zelfs de grootste frisdrankproducent op aarde is jaloers op de aandacht die de straathandelaren trekken.

Vooralsnog zijn niet de stad Atlanta, het IOC of zijn geldschieters de grote winnaars van de 26ste Zomerspelen, maar de gehaaide zakenman die voor een koopje het recht om het hart van de Olympische metropool uit te baten verwierf. En het televisieconcern NBC dat voor bijna een half miljard de Spelen kocht, maar op bijna het dubbele aan inkomsten rekent. De reclamezendtijd, negen minuten per uur, bleek buitengewoon lucratieve handelswaar.

Uiteraard sloeg de onheilstijding van de ramp met de TWA-Boeing bij het IOC in als een bom. De angst voor financiële schade door een mindere attentiewaarde bij het grote (Amerikaanse) publiek en het wegblijven van geschrokken toeschouwers overheerste. In en rond de Olympische ring van Atlanta waakt een legioen van dertigduizend agenten en soldaten. Zij vormen de grootste veiligheidsmacht die de VS in vredestijd ooit op de been hebben gebracht. Of die wetenschap de potentiële Atlanta-ganger gerust stelt, valt te betwijfelen. Bovendien, wie niet in het Olympisch dorp of in één van de arena's vertoeft en dus aan de aandacht van de bewakers ontsnapt, is vogelvrij.

Atlanta is in staat van beleg zoals dat ook het geval was tijdens de Amerikaanse burgeroorlog. Toen die gestreden was, lag de hoofdstad van Georgia in gruzelementen. Een sterke handelsgeest en dito wilskracht deden de stad uit zijn as herrijzen, vandaar Atlanta's bijnaam the Phoenix of the South.

De wederopbouw tot een miljoenenstad met imposante wolkenkrabbers ten spijt heeft Atlanta de sfeer van de burgeroorlog nimmer kunnen verdrijven. De stad is nog altijd een vat vol tegenstrijdigheden. In de jaren twintig werd in Atlanta de Commissie voor Interraciale Coöperatie opgericht, terwijl tegelijkertijd in het naburige Stone Mountain -tijdens de Spelen het decor voor tennissers en wielrenners- de Ku Klux Klan werd gereorganiseerd.

Atlanta presenteert zichzelf als 'de meest toegankelijke en tolerante stad van het zuiden', maar de onverdraagzaamheid is in de geboortestad van dominee Martin Luther King even verbazingwekkend als de gastvrijheid. Nergens is het percentage hooggeschoolde zwarten hoger dan in Atlanta, maar wie een honkbalwedstrijd van de Braves, de plaatselijke trots, bezoekt, moet vaststellen dat de enige niet-blanken in het stadion alle snackverkopers en de meeste spelers zijn. Voor zwarten is het simpelweg te duur een kaartje te kopen.

The scene van homofielen en lesbiennes is omvangrijk binnen de 3,5 miljoen inwoners tellende agglomeratie Atlanta. De wijk Virginia Highland beschouwt zichzelf als Zuidelijk San Francisco, maar in Cobb County worden andersdenkenden op sexueel gebied verketterd. Omdat deze voorstad halsstarrig vasthoudt aan een anti-gay resolutie uit 1993, heeft organisator Payne ijllings de route van de Olympische fakkel-estafette om deze burcht van conservatisme geleid. Bovendien raakte Cobb County het Olympisch volleybal kwijt.

De buitenissige paleisjes van Buckhead zijn het bewijs van Atlanta's welvarendheid, de zwervers en bedelaars op de stoepen van de eindeloze Peachtree Street vertellen het verhaal van de grote tegenstrijdigheid. Maar daar mag de wereld gedurende de Spelen geen kennis van nemen. Vandaar dat de losers uit het straatbeeld zijn gewerkt. Omdat Atlanta de historische en culturele rijkdom van zijn voorganger Barcelona ontbeert, moet de aspirant wereldleider zich verlaten op zijn vaardigheid in het handeldrijven en het verkopen van mooie praatjes.

Jaap Visser

Meer over