'We worden steeds meer vogel'

Leve de lente: de vogelliefde hangt in de lucht, maar sommige liefdes moeten bestreden worden.

Jean-Pierre Geelen
null Beeld Anne Geene en Arjan de Nooy
Beeld Anne Geene en Arjan de Nooy

Die vogelpoep op de cover van de V maandag, daar kon je de klok natuurlijk op gelijkzetten. Het was al voorspeld in 2012, door Lidewij Edelkoort. In Zomergasten orakelde de trend forecaster niet alleen 'We gaan steeds meer af van het hele people-gebeuren', maar ook: 'We worden steeds meer vogel.'

Hoe het met dat hele people-gebeuren is afgelopen, is me even ontgaan, maar de vogeltrend is onmiskenbaar. In boekhandels word je vanaf talloze romanomslagen gadegeslagen door roodborstjes, merels en eksters. Van Corine Hartman (Een vlaag van waanzin) en Helen Macdonald (De H is van havik) tot Max Porters Verdriet is het ding met veren.

In galeries voor gewone mensen is de eeuwige koeienkop van twintig jaar geleden verdrongen door de vogel. Je struikelt over in brons gegoten uilen en steltlopers, voor altijd vastgekleefd op lijmstokken van steen.

Afgelopen weekend openden in zes galeries en musea door het hele land Heel Nederland de lucht in - een eerbetoon aan de vogel. Voor het ware lentegevoel ging ik naar het deelnemende Slot Zeist, waar tot half juni 264 werken hangen van 52 'vogelkunstenaars'. Een bonte mengeling van soms bekwame, maar aanstekelijke huisvlijt en ware kunst. Tot die laatste categorie horen in elk geval Peter Vos en Charles Donker, de enigen wier werk hier helaas niet te koop is.

Wat opvalt in Slot Zeist is dat de werken vrijwel alle figuratief zijn. Abstractie ontbreekt geheel. 'Naar de natuur' wordt door menig kunstenaar wel heel letterlijk genomen.

Opvallend veel dode vogeltjes trouwens ook in Zeist. Het vervlogen leven leent zich nogal voor beeldspraken en allegorieën over de dood. De schoonheid en de troost van een vogel: zie de toelichting (in de bijbehorende 'vogelgids') van Siegfried Woldhek bij zijn fraaie kolossale aquarel van een appelvink. 'Een druilerige begrafenis werd opeens onvergetelijk, toen er minutenlang een appelvink door de bladeren kuierde, vlak naast het lage raam waar ik zat'.

Het radioprogramma Vroege Vogels berichtte zondag over de wanpraktijken op de vele vogelmarkten in Nederland. Zanglijsters, pimpelmeesjes, nachtegalen: ze worden, opgepropt in kooitjes, volop verhandeld voor forse bedragen - hoe illegaal ook. Sommige liefdes moeten bestreden worden.

Verliefd worden is heel eenvoudig, iedereen kan het. Alleen loslaten is zo moeilijk. Een half jaar geleden verliet ik Slot Zeist; in de struik aan de gracht zat een ijsvogel. Zondag schreed een hagelwitte zwaan majesteitelijk over het groene grachtenwater. Steeds werd ik afgewezen: zij lieten zich niet omarmen.

De schoonheid van vogels is onomstreden. Ik denk dat de mens niet kan velen dat ze vleugels hebben, waarmee ze zich boven ons verheffen en kunnen wegvluchten. Schoonheid die ons kan ontglippen, willen we vangen. Opdat we steeds meer vogel worden.

Meer over