Column

'We maken elkaar wijs dat de wereld is gereduceerd tot een global village'

Op vakantie in Australië loop je een groot risico geen benul meer te hebben van de ware ernst van wat er in en rond Oekraïne gebeurt, schrijft Paul Brill. 'Europa is sowieso een verre uithoek, die voornamelijk bestaat uit Groot-Brittannië.'

De komst van de kleine prins George en zijn ouders naar Down Under was belangrijk nieuws in Australië deze week. Beeld epa
De komst van de kleine prins George en zijn ouders naar Down Under was belangrijk nieuws in Australië deze week.Beeld epa

We maken elkaar wijs dat de wereld is gereduceerd tot een global village, maar ik heb weer eens ervaren dat dit een modieuze simplificatie is en dat afstand er nog steeds toe doet. Want al kun je via het internet bijna overal en haast permanent praktisch alle media raadplegen, het maakt enorm veel uit of bepaalde gebeurtenissen zich ergens ver weg afspelen, dan wel een voelbare realiteit zijn die voor de plaatselijke kranten en de dagelijkse journaals de hoofdmoot van het nieuws vormt.

De afgelopen weken was ik op vakantie in Australië. Al snel raakte de crisis in Oekraïne uit het directe zicht. Nieuws van eigen bodem weegt voor de meeste Australische media nog wat zwaarder dan te doen gebruikelijk in Europa, maar ook in de buitenlandse berichtgeving legt Oekraïne het af tegen allerlei zaken die spannender of relevanter voor Australië zelf worden gevonden: de allerlaatste onderzeese geluidstrilling in de speurtocht naar het verdwenen Maleisische vliegtuig, de uitspraak van het Internationale Gerechtshof tegen de Japanse walvisvangst, de rechtszaak tegen Oscar Pistorius, de natuurrampen in Chili en het noordwesten van de Verenigde Staten, de reis van premier Tony Abbott naar Japan, Zuid-Korea en China. Europa is sowieso een verre uithoek, die voornamelijk bestaat uit Groot-Brittannië (als dat daarvan al deel uitmaakt), met als bijkomend gevolg dat je de Britse voetbalcompetitie op de voet kunt volgen, maar zelf op zoek moet naar de verrichtingen van Real Madrid en Bayern München.

Des te harder komt het aan als je ineens in een Australische krant de omineuze zin leest: 'Europa verkeert op de rand van de grootste oorlog sinds 1945.' Toegegeven: niet bepaald een kwaliteitskrant, waarvoor het betreffende artikel van amper driehonderd woorden dan ook duidelijk van minder gewicht is dan het laatste nieuws over de crisis in het huwelijk van Gwyneth Paltrow, dat op de pagina ernaast met een grote foto en in een veel royalere opmaak wordt gebracht.

Vervreemding
Maar toch schrik je en overvalt je de vrees dat je geen benul meer hebt van de ware ernst van wat er in en rond Oekraïne gebeurt. En dat het eigenlijk buitengewoon beroerde timing is dat je op vele duizenden kilometers afstand zit, uitgerekend op een moment dat in Europa een uitslaande brand van ongekende omvang dreigt.

Mijn gevoel van vervreemding werd bevestigd door een Nederlander die al een jaar of acht in Australië woont en werkt. Bij alle opwinding in de Australische media over de komst van de kleine prins George en zijn ouders naar Down Under was hem volledig ontgaan hoe hoog de spanningen rond Oekraïne werkelijk waren opgelopen. In zijn huidige leefwereld wordt oorlogsdreiging geassocieerd met Noord-Korea of met het territoriale conflict tussen China en Japan, verder nog een beetje met het Midden-Oosten (waarover de Australische media ook slechts mondjesmaat berichten), maar zeker niet met Europa.

Onwillekeurig moest ik ook denken aan de wederwaardigheden van Jan Blokker tijdens de Zesdaagse Oorlog tussen Israël en zijn Arabische buurlanden in 1967. Als ik het goed heb, was hij in die tijd nog filmredacteur van het Algemeen Handelsblad en woonde in een buitenlandse hoofdstad een internationaal festival bij. Op 5 juni brak de oorlog uit. Er was nog geen internet, geen CNN, geen Al Jazeera, er stonden geen camera's op het slagveld. De nieuwsvoorziening was, zeker in de eerste twee dagen, spaarzaam en brokkelig en hij verbleef ook nog eens in een land waar de berichtgeving niet al te betrouwbaar was. Ongerust belde hij naar huis. Je weet maar nooit met oorlog, er is altijd uitzaaiingsgevaar. Was het misschien raadzaam om zo snel mogelijk terug te keren naar Nederland? Mevrouw Blokker gaf te kennen dat dit volstrekt onnodig was: 'We hebben al gewonnen.'

Zelf had ik ook even de aanvechting om naar Nederland te bellen en aan mijn kinderen te vragen of een voortijdige terugkeer moest worden overwogen. Een aanvechting die niet minder werd na lezing van enkele opinie-artikelen op de site van de Volkskrant (en toen was nog niet eens duidelijk hoe sterk de Russische troepenmacht aan de Oekraiense grens is). Maar ja, zo'n verre vakantie afbreken is geen sinecure. Dus maar niet gebeld. Ook een beetje uit angst dat het antwoord zou zijn: 'Helemaal niet nodig, we hebben al verloren.'

Paul Brill is buitenlandcommentator van de Volkskrant
Reageren? p.brill@volkskrant.nl

Een pro-Russische militant bewaakt het ingenomen politiebureau in Slavjansk. Demonstranten komen hun steun betuigen. Beeld afp
Een pro-Russische militant bewaakt het ingenomen politiebureau in Slavjansk. Demonstranten komen hun steun betuigen.Beeld afp
Meer over