'We hadden al onder de brug door moeten varen'

Op het bovendek van de Graaf Byland spreekt majoor Tony Hibbert (86) druk gebarend door een draadloze microfoon. Achter de majoor doemt de John Frostbrug op, voorheen de Rijnbrug, waar Hibbert in september 1944 zij aan zij met generaal Frost vocht tegen de Duitse bezetters....

Het gevecht om de Rijnbrug was onderdeel van operatie Market Garden, de poging van de geallieerden bij Arnhem de Rijn over te steken, om zo de rest van Nederland te bevrijden. Die poging mislukte. Hibbert en honderden Britse militairen sloegen op de vlucht en werden door Nederlandse boeren ondergebracht op zolders en in schuren. In de nacht van 25 op 26 september 1944 wist een groot aantal soldaten met hulp van burgers terug te keren naar bevrijd gebied aan de andere kant van de rivier.

Een maand later lukt het opnieuw een club van 150 manschappen over de Rijn te zetten. Hulp kwam dit keer van de Amerikaanse 101ste luchtlandingsdivisie, die vanuit de Betuwe ondersteuning gaf aan wat 'operatie Pegasus' zou gaan heten. Zestig jaar later is het schip op de Rijn de locatie voor de 'Pegasusreünie'. Terwijl zo'n vierhonderd opvarenden met de Graaf Byland de Rijn afzakken, vertellen oorlogsveteranen over hun avonturen in en om de rivier.

Het is een drukke week voor de veteranen, van wie het merendeel opnieuw intrek heeft genomen bij gezinnen in de regio. Gisteren liepen ze in defilé over de brug, om zich daarna toe te laten zingen door schoolkinderen in het Gelredome. Een lange dag, zegt de Australische Fred Moore (83). Hij vindt het boottripje prettiger. Broodjes en bier gaan rond en op het bovenste dek is het heerlijk zonnen.

Moore werd zestig jaar geleden geraakt door een bomscherf en verloor een vinger. 'Fourfingered Fred', noemen ze hem daarom aan de biljarttafel. Als hij aan de opvarenden vertelt dat hij na de oorlog met een Nederlandse vrouw is getrouwd, stijgt gejuich op.

De 18-jarige Gerben de Nooij uit Ede luistert aandachtig. Hij is hier samen met zijn vader en oma, wiens overleden man in de Tweede Wereldoorlog in het verzet zat. De Nooij vindt het belangrijk om Market Garden te herdenken, omdat hij 'dankzij deze mannen in vrijheid kan leven'.

De Nederlanders aan boord zijn de geallieerden dankbaar voor de bevrijding van de Duitsers, maar andersom raken de aanwezige geallieerden niet uitgepraat over de 'grootmoedigeid' van de Nederlanders. Zo ook majoor Hibbert. 'Ze hebben ons niet aleen opgevangen, maar ze hebben ons ook ons falen vergeven', zegt hij. Het is daarom Hibberts missie om de herinnering aan de verloren strijd om de Rijnbrug levend te houden. Zijn reden daarvoor, vrij naar filosoof George Santayana: 'Als we de lessen van de oorlog vergeten, zullen we dezelfde fouten opnieuw moeten maken'.

De Amerikaanse veteranen zijn voor het eerst aanwezig bij de herdenking. Het logo van de '101st Airborne Division' staat groot op hun petten en uniformen. Tom Morrison (84) is blij dat hij met zijn regiment erkenning krijgt voor hun aandeel aan operatie Pegasus. Vandaag doet Morrison mee aan de traditionele luchtlanding op de Ginkelse heide. Als er niets tussen komt, maakt de 84-jarige oud-militair daar zijn 9042ste parachutesprong.

Meer over