Wat zot is moet wel helder zijn

Nederlandse freelance journalisten hebben in het Economiekatern van de Volkskrant van zaterdag 14 juni met verbazing het interview gelezen waarin Dirk Scheringa van de DSB Bank wordt geportretteerd....

De kwestie werd afgelopen weekeinde ook aangesneden tijdens de ledenvergadering van de sectie Freelance Journalisten, een belangengroep van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). 'Wat Scheringa in de Volkskrant over freelancers beweert, zijn forse beschuldigingen', vindt voorzitter Sjoerd van der Meulen van de sectie.

Hij noemt de bewering van Scheringa dat bepaalde kranten 80 procent van hun artikelen van freelancers betrekken 'lariekoek'. De geïnterviewde zakenman beweert verder dat de grote banken in dit land freelancers huren om zijn DSB zwart te maken.

Het stoort Van der Meulen dat de krant hem niet om een weerwoord heeft gevraagd tegen Scheringa's aantijgingen. Van der Meulen hoopt nu maar dat de lezers van het artikel 'Westfries tegen de rest van de wereld' na lezing geconcludeerd hebben dat de Friese zakenman 'gewoon een zot is'.

De Volkskrant-interviewers hebben overigens hun best gedaan om Dirk Scheringa te bewegen zijn beschuldigingen tegenover de freelance journalisten hard te maken, zoals uit het artikel ook blijkt. Zij vroegen hem letterlijk om 'man en paard' te noemen, maar dat leek hem 'niet correct'. Maar is het dan wel correct als Scheringa freelance journalisten collectief in een kwaad daglicht stelt?

Bepaald niet. Maar je kunt je ook de vraag stellen of de Volkskrant Scheringa's onbewezen beschuldigingen had moeten publiceren? Een antwoord is niet zo eenvoudig.

Het was de bedoeling van de verslaggevers om een portret te schrijven over de Friese zakenman met zijn kennelijk nogal eigenzinnige imago. De negatieve publiciteit over zijn persoon verwijt hij de grote en machtige banken die freelance journalisten 'inhuren' om de DSB - en dus hem - zwart te maken.

De interviewers vonden dat de ferme opvattingen over freelance journalisten de persoon van Dirk Scheringa treffend illustreerden. Om dat te onderstrepen, verlieten ze de verhalende stijl van hun vraaggesprek. Ze gingen over op een voor interviews meer gebruikelijke stijl van vraag en antwoord.

Op die manier krijgt de lezer duidelijker voorgeschoteld wat de gei ¿ nterviewde letterlijk heeft gezegd. Maar het heeft ook een neveneffect als: 'Kijk eens, lezers, wat die mijnheer Scheringa daar allemaal beweert!'

Natuurlijk leest zoiets wel lekker. Maar je moet je als journalist altijd afvragen of jouw lezers ook precies oppikken wat je probeert over te brengen. Je mag, mét Sjoerd van der Meulen, hopen dat de lezers de beweringen van Scheringa afdoen 'als die van een zot'. In journalistieke kring zullen velen zijn opvatting delen. Maar of de meeste lezers dat ook doen, is de vraag. We kunnen in elk geval niet klakkeloos ervan uitgaan dat beweringen als die van Scheringa bij het brede publiek eveneens op ongeloof zullen stuiten.

Het is ook niet zo dat alles wat een gei ¿ nterviewde zegt de krant in kan, als het maar tussen aanhalingstekens staat. Laster en leugens worden niet publicabel door het enkele feit dat ze worden geciteerd. De Volkskrant heeft ook een eigen verantwoordelijkheid.

Naar mijn mening is het ook bedenkelijk als personen of groepen ongenuanceerd en zonder concrete bewijzen in diskrediet worden gebracht. Van de ernst van de beschuldigingen zal telkens afhangen of de krant passages wijselijk weglaat, óf eenvoudig zal volstaan met een weerwoord van de personen die in diskrediet zijn gebracht.

Voor het artikel over Scheringa hadden de verslaggevers overigens wél - en terecht - een weerwoord gevraagd aan de Amsterdamse professor Bernard van Praag. In het interview had Scheringa ook hem ervan beschuldigd dat hij artikelen had laten schrijven, waarin de Friese zakenman in kwaad daglicht was gesteld. Het was dus logisch geweest, als de Volkskrant de sectie Freelance Journalisten van de NVJ eveneens had gevraagd om een reactie op Scheringa's losse opmerkingen over de beroepsethiek van de Nederlandse freelancers. Wat de lezer ervan moet denken, wordt dan veel duidelijker.

Meer over