Reportage

Wat zit er achter de opmerkelijke opmars van Volt?

Leden van VOLT voeren campagne in de paleistuin in Den Haag. Beeld Freek van den Bergh
Leden van VOLT voeren campagne in de paleistuin in Den Haag.Beeld Freek van den Bergh

Van één, naar twee, naar in sommige peilingen nu zelfs drie zetels: de opmars van Volt is onmiskenbaar. De pan-Europese partij nadert het Binnenhof met rasse schreden, dankzij een professioneel campagneapparaat en dat ene ongrijpbare verschijnsel in de politiek: momentum.

Is het ‘m? Ja verrek, het is ‘m. Al een paar uur is de Haagse Volt-campagne zaterdag onderweg, als een wel heel bijzondere fietser bij de paarse partijvlag langs de Hofvijver stopt. Volt-­kandidaat Joris van Oppenraaij trekt de stoute schoenen aan: is prins ­Constantijn misschien al lid? De prins lacht het weg. ‘Ik ben nergens van’, ­behalve van Oranje-Nassau.

Ze kennen elkaar ­zakelijk, verklaart Van Oppenraaij als het hoge bezoek weer wegfietst. Een prinselijke stem is dan wat te veel gevraagd, wat echt opvalt na een middagje meelopen met Volt is hoeveel voorbijgangers de jonge ­­pro-Europese en progressieve partij wel zeggen te overwegen, of Volt op z’n minst ­kennen.

Natuurlijk, weet ook gelegenheidscampagneduo Van Oppenraaij (de nummer 13 op de Volt-lijst) en Michelle van Zanten (nummer 18): dit is het chique centrum van Den Haag, niet Oude Pekela. Van dit soort stedelijke gebieden moet Volt het hebben. Maar dat zeker acht op de tien voorbij­gangers zaterdag bekend is met de partij, geeft het kandidaat-Kamerlid moed. Voor de rest is er de slogan die Van ­Oppenraaij zich eigen maakte, en die hij op megafoonsterkte (maar ­zonder megafoon) door de Hofstad verspreidt: ‘Be bold, stem Volt!’

Half Engels, half Nederlands: het is een toepasselijke leus voor een partij die Nederland zegt te willen versterken door het juist onderdeel te maken van een federale Europese Unie. Grensoverschrijdende problemen, zoals ­klimaat en immigratie, vragen ­volgens Volt ook om grensoverschrijdende oplossingen. Het is een ­boodschap die aan populariteit wint. Volt staat op nul tot drie virtuele zetels in de Peilingwijzer, het gewogen ­gemiddelde van de peilingen van I&O Research, Ipsos / EenVandaag en ­Kantar.

Eén Europees programma

Succes in de peilingen leidt tot meer media-aandacht, wat weer kan leiden tot meer succes in de peilingen. Volt heeft momentum, dat ongrijpbare verschijnsel waarnaar alle partijen in verkiezingstijd snakken. Achter die ogenschijnlijk plotselinge opmars gaat echter een professioneel campagneapparaat schuil, met drie fulltime campaigners onder contract en 450 tot 500 vrijwilligers. Nieuwe leden worden binnen een paar dagen ­benaderd om te zien wat zij voor de partij kunnen ­betekenen.

Dat Volt op Kamerzetels staat, wordt breed uitgevent. Online, waar Volt de eigen leden – het zijn er inmiddels 5.000 – vraagt nieuws over zetelwinst per WhatsApp met hun contacten te delen, maar ook op straat. ‘We komen voor in de peilingen, dus het is sowieso geen weggegooide stem meer!’, roept Van Oppenraaij een man na in de ­Paleistuin naast Paleis Noordeinde waar hij en Van Zanten zaterdag de campagnedag aftrappen. Vanwege de coronaregels trekken de Volters in duo’s de wijken in. Geïnteresseerden moeten zelf hun flyers pakken, uit een kratje op Van Zantens bagagedrager.

Een man met hond die vraagt waarom er in hemelsnaam alweer een nieuwe partij nodig is, want ‘GroenLinks is er toch al voor het klimaat’, biedt Van Oppenraaij de kans om uit te weiden over Volts unieke pan-­Europese karakter. Volt is actief in heel Europa en werkt met één overkoepelend programma, dat vervolgens per lidstaat wordt ingekleurd. Zoals de VVD en de PvdA ook een landelijk ­programma hebben dat wordt vertaald in gemeentelijke en provinciale standpunten. Volt begint alleen een trapje hoger. De partij heeft lokale volksvertegenwoordigers in Duitsland, Bulgarije en Italië en één Europarlementariër, ook namens Duitsland. Een zetel in Nederland zou de doorbraak zijn op nationaal niveau.

Het pan-Europese programma is ook het grootste verschil met D66, de partij waar Volt inhoudelijk de meeste overeenkomst mee vertoont. Beide partijen streven naar verdere federalisering van de Unie, met het afschaffen van het vetorecht van lidstaten, het ­optuigen van een volwaardig Europees Parlement en het instellen van Europese belastingen.

Eliteclub

Bijna net zo internationaal als het programma is het campagneteam van Volt. Fietsend door Den Haag treffen we Volters uit Duitsland en uit Nigeria. Er is een Spaans-Nederlandse, maar in Duitsland opgegroeide campaigner. En dan zijn we de Canadees, Brit en ­Italiaanse Amerikaan nog niet tegengekomen. Het is een wereld waarin Van Zanten en Van Oppenraaij thuis zijn. Zij deed onderzoek en studeerde in Marokko en werkt nu bij een subsidieadviesbureau. Hij is een Minerva-alumnus die ‘bruggen bouwt’ tussen de lokale ­kapitaalmarkt in Kenia en de watervoorziening daar. De huidige lijsttrekker, Laurens Dassen, vervulde internationale functies bij ABN Amro. De vorige was een telg uit de bankiersfamilie Van Lanschot.

Is Volt een eliteclub die ver afstaat van de ‘gewone man’? Zelf beantwoordt de partij die vraag ontkennend. Volt noemt zich een grassroots-beweging die buiten verkiezingstijd juist het lokale leven wil verbeteren. Zo werkt Van Zanten mee aan een project om politiek bewustzijn te kweken in Afrikaanse ­gemeenschappen in Nederland. ‘En echt niet om hen meteen Volt te laten stemmen.’ De partij pleit ook voor ‘burgerbudgetten’, geld dat burgers zelf mogen besteden aan activiteiten of investeringen in hun buurt.

Steun van bekende namen

Het succes in de peilingen gaat gepaard met steunbetuigingen van ­invloedrijke stemmen in het publieke (online) debat. Journalist Sander Schimmelpenninck stemt Volt, net als De Correspondent-hoofdredacteur Rob Wijnberg en voormalig VVD-­Kamerlid en politiek commentator Arend Jan Boekestijn. Ook schrijver Geert Mak steunt de partij. Zelf treden Volt-lijsttrekker Dassen en nummer twee Nilüfer Gündoğan eveneens veelvuldig op in de media. De laatste maanden stak de partij veel tijd in het leggen van contact met journalisten, zegt campagneleider Itay Garmy dinsdag in een online campagne-update voor nieuwe leden. ‘Daar plukken we nu de vruchten van.’

Met de donaties gaat het al even hard. Het campagnebudget groeide de afgelopen weken tot zo’n 300 ­duizend euro. De hoogte van de donaties varieert van enkele tientjes tot sommen van 15 tot 25 duizend euro. Wie meer dan vijfduizend euro doneert, treedt toe tot de ‘Spinoza Circle’ en krijgt uitnodigingen voor bijeenkomsten met interessante sprekers.

In 2019 deed Volt ook al mee aan de Europese verkiezingen. Met 106 duizend stemmen (1,93 procent van het totaal) won de partij in Nederland geen zetel. Deze Kamerverkiezingen mikt Volt op minimaal drie zetels, zegt lijsttrekker Dassen. Hij put moed uit het aantal stemmen van twee jaar geleden, met een minder professionele campagne dan die van nu. ‘Al blijft het af en toe zoeken.’

Dat geldt volgens hem ook voor delen van het partijconcept. Wat gebeurt er met dat ene Europees programma als de partij in een lidstaat – bijvoorbeeld in Nederland – toetreedt tot de regering? Mag Volt Nederland compromissen sluiten met andere partijen en beleid uitvoeren dat indruist tegen de Europese lijn? Kunnen twee Volt-afdelingen in vijandige kampen zitten? ‘Op de korte termijn zal het niet gebeuren, maar in de toekomst kunnen er mogelijk tegenstellingen ontstaan’, zegt Dassen. ‘Over de rode lijnen moeten we het debat nog voeren.’ In Europa, uiteraard.

Tien Volt-standpunten:

• Nederland en de Europese Unie zijn niet in 2050, maar al in 2040 klimaatneutraal

• Kernenergie is een optie als onderdeel van de klimaattransitie

• De EU voert één buitenlandbeleid en op termijn vormen de lidstaten één Europese krijgsmacht

• Het Europees Parlement mag zelf wetsvoorstellen indienen en kiest de voorzitter van de Commissie

• Er komt een einde aan vluchtelingenkampen als Moria door vluchtelingen over de EU te verdelen

• Niet-Europese migranten kunnen makkelijker in Nederland komen werken

• De EU krijgt de bevoegdheid om één Europees hogesnelheidsnetwerk aan te leggen

• De basisbeurs keert terug en het collegegeld wordt afgeschaft

• De verplichte bedenktijd voor abortus verdwijnt en vrouwen krijgen gratis anticonceptie

• Grote vermogens worden zwaarder belast en de erfbelasting gaat omhoog

Podcast

Het VVD-partijprogramma zou een ruk naar links maken, wat klopt daarvan? En Hoekstra valt tegen, is dat een self fulfilling prophecy of is hij te onervaren? Luister onze verkiezingspodcast

Meer over