Wat zei Rice nu helemaal over martelen?

Als het martelen zelf al niet aanhoudt, dan wordt in de Verenigde Staten in elk geval de discussie over het martelen volop voortgezet....

Het is onbegrijpelijk, maar Europa lijkt sinds eind vorigeweek helemaal klaar te zijn met het onderwerp. Minister Rice vanBuitenlandse Zaken werd na een vijfdaagse rondreis door haarNAVO-collega's hartelijk uitgezwaaid. Amerika martelt niet en deminister had het hun zelf gezegd.

De week was anders begonnen. Na alle ophef over deCIA-vluchten op geheime gevangenissen wist Rice dat ze op eenwarm onthaal mocht rekenen van diep verontruste Europesecollega's - Ben Bot voorop. Daarom deelde ze vorige week maandagzelf alvast de eerste klap uit. Nog voordat ze op het vliegtuigstapte, sprak ze in Washington een op papier vastgelegde tekstuit waarin elk standpunt ook weer een voorbehoud op dat standpuntleek te zijn en bijna elke zin het vermoeden van eendubbelzinnigheid in zich borg.

Maar toch, de minister zei in elk geval 'dat toegestaneondervraging in overeenstemming zal zijn met de verplichtingenvan de VS onder de Conventie tegen Marteling, die wrede, inhumaneen vernederende behandeling verbiedt'. Het eigenaardige van dieopmerking was dat aan het binnenlandse politieke front juist overde criteria van die VN-Conventie tegen Marteling al maanden eenstrijd woedt tussen de Senaat en het Witte Huis.

De Senaat, aangevoerd door de machtige Republikeinse senatorJohn McCain, wil wettelijk hebben vastgelegd dat wrede, inhumaneen vernederende behandeling binnen en buiten de VS te land, terzee of in de lucht altijd uit den boze is. Het Witte Huis verzetzich.

Omdat Rice en haar medewerkers woensdag vonden dat haarboodschap van maandag onvoldoende weerklank kreeg en zijdonderdag naar de NAVO moest, besloot de Amerikaanse delegatiedat de minister woensdag domweg nog eens zou herhalen wat zemaandag al had gezegd. De medewerkers suggereerden inachterommetjes naar de pers dat sprake zou zijn van een nieuweopstelling en zie: truc werkte, konijn kwam uit hoed.

De internationale pers sprak van 'een verschuiving' en dediep verontruste Europese ministers van Buitenlandse Zaken blekenopeens 'zeer tevreden' - Ben Bot voorop.

Met wat eigenlijk? Wat had Rice nu eigenlijk toegezegd?Misschien zaten er in het NAVO-gezelschap te veel lui met boterop hun hoofd. Rice had maandag voor haar vertrek onder meer devolgende cryptische zin uitgesproken over regeringen diesamenwerken met de VS: 'Het is aan deze regeringen te besluitenhoeveel gevoelige informatie zij publiek kunnen maken. Ze hebbeneen soeverein recht om daarin een keuze te maken.'

Misschien had Rice aan tafel wel laten doorschemeren dat zena alle morele verontwaardiging van haar Europese collega's eensterke aanvechting voelde een boekje open te doen over deze engene - wie zal het zeggen?

NAVO-secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer sprak van'opgeklaarde lucht'. Zou hij het verschil weten met dikke mist?

Nog op donderdag verklaarde de woordvoerder van de president,Scott McClellan dat de woorden van Rice in geen enkel opzicht eenverandering van beleid betekenden. En inderdaad, al in januari2004 schreef de toen te benoemen nieuwe minister van Justitie,Alberto Gonzalez, in antwoord op vragen uit de Senaat dat hetstaand beleid was van de VS af te zien van 'WIVB': wrede,inhumane en vernederende behandeling.

Maar intussen worden Al Qa'ida-gevangenen door Amerikanennog steeds gemarteld (al is niet uit te sluiten dat Bush en dezijnen hier wegglibberen naar iets in de orde van 'stevigeondervraging'). ABC News bracht nog op 18 november het verhaalvan een aantal CIA-agenten die beschreven hoe gevangenen veertiguur en langer worden gedwongen te staan, hoe gevangenen wordenblootgesteld aan schijnverdrinking en meer van dat soorttechnieken.

Het voorstel van senator McCain om de citeria van deConventie tegen Marteling in de Amerikaanse wet vast te leggen,blijft op verzet stuiten van het Witte Huis. Zondag nog zeiMcCain: 'Er is nog altijd een verschil van mening.'

Maar volgens minister Bot moeten we minister Rice op haarwoord geloven. Dat is inderdaad ook een mogelijkheid.

Meer over