Wat wil ik nu eigenlijk echt?

Trainer Sandor Penninga ontwikkelde voor Hart en Ziel de cursus Voluit leven. Om het beste uit jezelf te halen. ‘We staan simpelweg te weinig stil bij onze verlangens.’..

Stel je een sul voor, zo iemand met wie je al medelijden krijgt op het moment dat je hem ziet. Voorovergebogen schouders, vettig haar, spleet tussen de tanden, armen onhandig langs het lichaam, droevige ogen. Een man van wie je niet verrast bent als hij zou zeggen dat hij verkoper van mobiele telefoons is, en als hij er meteen achteraan zou zeggen dat hij het liefste in zijn leven iets heel anders zou doen, namelijk opera’s zingen.

De drie juryleden van Britain’s Got Talent toonden zich onverholen sceptisch toen de 36-jarige Paul Potts dit zei tijdens zijn auditie bij deze Britse tegenhanger van wat wij Idols noemen. Het leverde fascinerende televisie op. Potts, kandidaat nummer 31829, die op het podium bijna in tranen uitbarst van spanning, gaat zingen. En zingt de zaal plat. Puccini’s Nessun dorma. Staande ovatie van de 2000 aanwezigen. Jurylid Amanda Holden in tranen. De schuchtere Brit in een klap een volksheld. Hij wint dat jaar, 2007, de prestigieuze talenten(tv)show, en reist nu de wereld over. Zonder spleet tussen zijn tanden, die heeft hij laten dichtmaken, en met het imago van een popster. Hoe kan iemand met zo’n stem ooit het idee hebben gehad dat hij gelukkig zou worden als telefoonverkoper?

Laten we die vraag anders formuleren en persoonlijker maken, en beantwoord hem dan zo eerlijk mogelijk: hoeveel van uw totale potentieel benut u op dit moment in uw leven? Een 1 is ‘niets’, 10 is ‘volledig’. U kunt elk getal kiezen op die lijn. Er is geen goede of foute score, alleen uw eigen oordeel.

Uit onderzoek blijkt dat de meesten van ons zichzelf een score geven tussen 1 en 7. De gemiddelde score ligt rond 4. Voor Sandor Penninga, senior trainer en coach bij adviesbureau Van Harte en Lingsma, een aanwijzing dat we allemaal weten en voelen dat we meer in huis hebben, maar dat er drempels zijn waardoor we onszelf beperken. Zoals onzekerheid, angst, twijfel. ‘Ook staan we simpelweg weinig stil bij onze verlangens.’ Daarmee is niets mis, zegt Penninga, maar als je het beste uit jezelf wilt halen, kan het geen kwaad juist eens aandacht te besteden aan je onbenutte kwaliteiten en talenten, en je verlangens. Speciaal voor Hart en Ziel ontwikkelde Penninga de cursus Voluit leven, een traject van drie weken, met theorie, tests en praktische en lichaamsgerichte opdrachten, dat als doelstelling heeft je te helpen verwoorden wat je wilt en vooral ook wat je niet wilt; je mogelijkheden beter inzichtelijk te maken, je belemmeringen te herkennen en je een aanzet te geven meer uit jezelf te halen. De cursus is kosteloos te volgen via de website van Hart en Ziel (www.hartenziel.nl), waar je ook vragen aan Penninga kunt stellen.

Hoe weten we dat we meer kunnen dan dat we doen? John Whitmore, in Groot-Brittannië gezien als een van de grondleggers van het moderne, professionele coachen, zocht het uit. Volgens hem geven mensen drie antwoorden op die vraag: ik zie dat mensen buiten hun werk tot veel meer in staat zijn dan op hun werk zelf; ik weet dat mensen in crisissituaties boven zichzelf kunnen uitstijgen en ik weet gewoon dat ik meer in mijn mars heb.

Dat laatste klinkt vaag maar is belangrijk, zegt Penninga, het is een soort zelfkennis dat in je brein lijkt vastgeklonken. De Amerikaanse psycholoog Daniel Goleman plakte daar midden jaren negentig de term emotionele intelligentie op. De theorie van Goleman is inmiddels twaalf jaar oud, en de hype eromheen is geluwd. Golemans boodschap dat emotionele intelligentie voor iedereen trainbaar is en dat ze een fundament is voor succes, is wetenschappelijk moeilijk eenduidig aantoonbaar gebleken. Vast verankerd, en daardoor inmiddels vanzelfsprekend geworden, is daarentegen wel het belang dat Goleman hechtte aan het herkennen en benoemen van emoties bij jezelf en bij anderen en het constructief gebruiken van deze kennis. Voor Goleman zijn dit de pijlers voor wat hij het emotionele zelfbewustzijn noemt.

Penninga ziet dit emotioneel zelfbewustzijn als een leefwijzer: je herkent ermee (oude) pijnlijke gevoelens die je wilt vermijden en je beseft erdoor welke behoeften en verlangens je wilt nastreven. In de cursus Voluit leven staat Penninga hierbij uitgebreid stil.‘We zijn geneigd pijnlijke gevoelens en emoties op korte termijn te overleven door ze weg te stoppen, ze weg te beargumenteren of door ze te ‘vergeten’ omdat we ons werk plots heel belangrijk gaan vinden of doordat we op een andere manier afleiding zoeken. Dit levert naast kortetermijnwinst (pijnvermindering), op langere termijn veelal last op. We raken afgesloten van gevoelens en emoties, zoals onze behoeften en verlangens, die aangeven wat belangrijk en zinvol is in ons leven. Het is die zoektocht van hoofd naar hart die centraal staat in het e-coachingstraject.’

Daniel Goleman wijst er in zijn boek Emotionele Intelligentie op dat de emotionele geest veel sneller is dan de rationele en dat deze in actie komt zonder ook maar een moment bedenktijd te nemen. Handelingen die ontspringen aan de emotionele geest dragen een bijzonder sterk gevoel van zekerheid met zich mee. Penninga: ‘Uit recent onderzoek van de hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit Ap Dijksterhuis blijkt dat intuïtie en het nemen van de juiste beslissing bij complexe zaken, zoals het kopen van een huis, goed samengaan. Eenvoudige en minder belangrijke beslissingen kunnen beter rationeel en bewust worden gedaan. Als kind leren we echter al heel jong om juist bij moeilijke beslissingen lang stil te staan. Dijksterhuis’ onderzoek toont aan dat intuïtie belangrijk is. Neem je eerste gevoel bij de lastige vraag die hierboven werd gesteld over hoeveel potentie je benut, dan ook serieus.’

In de cursus wordt uitgebreid stilgestaan bij het achterhalen van kwaliteiten. Penninga maakt daarbij gebruik van de Sterke-kantentest (tijdsduur: 15 minuten) van de Amerikaanse psychologen Peterson, Park en Seligman en de Levenskunsttest (tijdsduur: 5 minuten) van het Trimbos Instituut, die beide op de website van Hart en Ziel te vinden zijn en voor iedereen te maken.

Maar de vraag: wat wil ik nu eigenlijk echt met die kwaliteiten, is veel lastiger. Uit onderzoek van de Duitse hoogleraar psychologie Julius Kuhl blijkt dat bewust bij die vraag stilstaan een positief effect heeft op jezelf in beweging krijgen, en op het verbinden van wat je wil doen met de belangrijke doelen en waarden in je leven.

Penninga: ‘In de cursus ga je op zoek naar de goede uitdaging voor jou. Je zult tegen grenzen aanlopen. Het is echter een illusie om te denken dat je je grenzen leert kennen, zonder er een aantal keer over heen te gaan. Dat vergt moed. Of zoals een Amerikaans schrijver zei: moed is de bereidheid bang te zijn maar toch te handelen. Maar in iedereen schuilt een Paul Potts.’

Meer over