Wat was die eerste Lowlands een ongelooflijk lekker festival

Hoe legendarisch was die eerste editie van A Campingflight to Lowlands Paradise in 1993 precies? Nou:

Bezoekers van Lowlands in 1993. De foto's zijn van lezers die erbij waren. Beeld Tjeerd Meindersma
Bezoekers van Lowlands in 1993. De foto's zijn van lezers die erbij waren.Beeld Tjeerd Meindersma

De uitnodiging kwam op het perfecte moment. Op zondagavond 27 juni 1993 om precies te zijn, nabij het Haagse Zuiderpark. Na een nogal troosteloze editie van Parkpop (Fish én Inner Circle) liep ons vriendenclubje, dat zich al jaren plichtsgetrouw van festival naar festival sleepte, in de armen van een paar dappere flyeraars.

Een vod kregen we in handen gedrukt, een gekopieerd stuk papier in blauwe steunkleur waarop we een tentje zagen afgebeeld - zo te zien opgezet ergens in de jaren twintig - en de raadselachtige aankondiging: A Campingflight To Lowlands Paradise. Een nieuw driedaags kampeerpopfestival, want daar ging het om, te bezoeken ergens in Dronten.

Dronten?, vroeg de één. Flevopolder, wist de ander.

Hippieshit, dachten we even. 'Lowlands Paradise': een reïncarnatie van een festival dat in 1967 eens was georganiseerd door de in vergetelheid geraakte Utrechtse kunstenaar Bunk Bessels. Jezelf bij muzikale en theatrale expressie een weg naar binnen blowen, dat werk. Toch dat flyertje maar even in de broekzak gestoken.

Klaar

Want we waren bereid álles te proberen. Niemand durfde het hardop te zeggen, maar we waren eigenlijk een beetje klaar met de grote popfestivals, zoals het eeuwige Pinkpop en het Belgische Torhout-Werchter. Steeds maar weer met z'n tienduizenden tegelijk naar dat ene enorme podium staren, waar die ene heel grote band stond te spelen. Fijne bands hoor, van R.E.M. tot The Red Hot Chili Peppers, maar het was allemaal nogal massaal en voldeed daarbij net iets te vaak volmaakt aan de verwachting. Natuurlijk zouden The Peppers de sokkenact doen. Uiteraard zou Pogues-zanger Shane MacGowan te bezopen zijn om te kunnen zingen. Je wist wat je kreeg.

Wat dat Lowlands Paradise nu precies moest gaan worden, geen flauw idee.

De website checken voor het programma was er nog niet bij. We moesten afgaan op wat er op de radio werd aangekondigd, wat er in de kranten werd geadverteerd, en op de bandnamen die binnendruppelden op de festivalpagina van NOS Teletekst (428, hij bestaat nog steeds!).

Lowlands kreeg langzaam profiel: weinig hippieshit, veel grunge, indie en alternatieve rock. Tool zou komen, alsmede The Posies, I Mother Earth en Primus. Sterke argumenten voor ons om toch maar af te reizen naar Flevoland, kwamen we daar ook eens. Tent op de rug, fles wodka in de jaszak, richting niemandsland in verzadigd groen.

Eén ding was duidelijk: hoe dit festival ook zou lopen, we zouden hier drie dagen lang tot elkaar veroordeeld zijn. Bands én publiek bijeengedreven in een afgerasterd groen vierkant te Nergenshuizen. Vluchten kon niet meer.

Tekst gaat verder onder de foto.

null Beeld Tjeerd Meindersma
Beeld Tjeerd Meindersma

Kassa

Bij de kassa kochten we een kaartje - kunnen we ons inmiddels niets meer bij voorstellen. We kregen een plattegrondje uitgereikt: sympathiek, maar sterk overdreven. Er stonden twee tenten op getekend, met de prozaïsche namen Grote Podiumtent en Kleine Podiumtent. Eentje links, eentje rechts: dat zou ook zonder hulpmiddelen en zelfs met een grote slok op moeten gaan lukken. De eigen iglo konden we kwijt naast een brakke, maar rustgevende sloot, vlak bij de Grote Podiumtent. Lowlands kon beginnen.

We moeten natuurlijk oppassen niet sentimenteel te worden. Vroeger was alles leuker, en als je 24 bent heeft het leven de neiging je nogal breed toe te lachen. Maar wat was die eerste Lowlands een ongelooflijk lekker festival.

Allereerst het publiek. Dat leek nogal serieus op zoek naar goede muziek, was zo te zien geronseld in het popclubcircuit. Een feestje bouwen, zeker, maar eerst een paar dikke bands zien spelen. Zo pendelde 7.500 man (Lowlands 1993 raakte verre van uitverkocht) op de openingsdag met fanatieke blik in de ogen tussen de twee podiumtenten: naar Consolidated, van Verve naar Primus, dan uiteraard naar de echte headliner van dag één: The Smashing Pumpkins.

De zaterdag zou een blauwdruk worden voor de komende twintig jaar, met heftige maar uitstekende livebands uit de schimmige grensstreken van de muziek, naast opkomende grote namen op de top van hun kunnen. We zagen de aangenaam dopey Legendary Dub Warriors, hoorden het verbijsterende gitaargeweld van Jesus Lizard aan. Dan de onvergetelijke avond voor het hoofdpodium. Oerpunk van Bad Brains.

Uitgebalanceerde damespop van The Breeders. Plus de Nederlandse kersjes op de taart: Urban Dance Squad, gevolgd door de hersenverwekende dancedrugs van Quazar.

Mocht dat alles je niet behagen, dan kon je in podium twee Big Star checken, of Grant Lee Buffalo. Allemaal kwaliteitspop, die je anders op een doordeweekse dag in de popclub zou gaan zien, maar die nu dan in één magistraal festival verpakt zat.

Dit was waarvoor je drie dagen door de modder wilde ploegen, en waarvoor je 's nachts rillend van ellende maximaal drie uur in een natte slaapzak wilde liggen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Vla eten uit een pannetje. Beeld Koen van Spanje
Vla eten uit een pannetje.Beeld Koen van Spanje

Melig

We zogen ons vol, op Lowlands één. Op dag drie kon ons muzikale bevattingsvermogen nauwelijks nog een bandje verwerken, en hier zakten we voor het eerst diep in dat typische Lowlandsgevoel; melig en enigszins gestoord, dodelijk vermoeid maar gelukkig. We dachten iets bijzonders mee te maken, te zijn toegetreden tot een geheim genootschap en wilden beslist niet terug naar die enge, harde, alledaagse wereld van buiten het festivalterrein.

Lowlands werd verplichte kost, na die eerste editie. Noteren in de agenda, vakantieplannen aanpassen: wie een jaar oversloeg, kon niet meer serieus worden genomen. Vanaf deel twee kreeg Lowlands pas echt vorm, verrezen de roodwit gestreepte fabrieksschoorstenen en een raket bij de toegangshekken, werden we betoverd in podia met strijdlustige NAVO-namen: Alpha, Bravo, Charlie.

In die laatste, kleinste podiumtent keken we in 1994 met een man of driehonderd met opengevallen bekkies naar de door God gezonden Jeff Buckley. We ontdekten de dance in de Bravo, van Orbital tot Speedy J en DJ Shadow. In diezelfde tent ontvlamde de Nederlandse hiphop, stegen bands als Opgezwolle en The Opposites meters boven zichzelf uit.

Lowlands bleef de jaren die volgden een puur popfestival, waar je toch vooral bandjes kon ontdekken. Waar je muziek vond die relevant was, waar je het gevoel kreeg middenin de pop te staan. Beleefde Lowlands een slechte editie, en ook dat gebeurde, dan was er dat jaar misschien wel iets mis met de popmuziek.

Lowlands vervolmaakte ons festivallandschap, bracht aangenaam reliëf in het voorheen toch wat platte land. Pinkpop kon consolideren als familiefestival, waar je met 50 duizend man (en je kinderen) Muse en Bruce kunt beleven: prettig, en zelfs onmisbaar. Maar op Lowlands kunnen we, ook nu nog, afdalen in de spelonken van de pop, met een zaklamp op zoek naar de donkerste dubstep, die vanaf drie uur 's nachts nog eens uit tent X-Ray komt knallen.

Al zijn we dan twee decennia vaste gast: vrijdag betreden we het terrein als altijd met een licht nerveuze kriebel in de buik. Snel, naar Rizzle Kicks in de Bravo. En dan door naar White Rabbits in de India!

Meer over Lowlands

Hoogtepunten
Muse was zoals verwacht een van de highlights van Lowlands vorig jaar (+). Ook Hans Teeuwen en De Staat stalen de show.

Geld op
Weinig bezoekers, een klein budget en brand - het was bijna bij die ene editie in 1993 gebleven. Lowlandsoprichter Willem Venema prikt maar even een mythe door.

Legendarisch Lowlands
De zoektocht naar Theo, het sinaasappelgevecht en het oktoberfest in de HEMA. Tien legendarische Lowlandsmomenten op een rij. Plus: Lowlands in cijfers.

Highs & lows
Eric van Eerdenburg is sinds 2000 directeur van Lowlands. Er klinkt kritiek op prijs en programmering. Wie is de man achter het festival?

Meer over