Wat staat zzp'ers nu weer te wachten?

Zelfstandigen zonder personeel, de oliemannetjes van de economie, protesteren tegen de afschaffing van de zelfstandigenaftrek. Waarom moet dat nu, midden in de crisis?

De groeiende groep zzp'ers hangen twee ingrijpende maatregelen boven het hoofd. De inperking van de zelfstandigenaftrek betekent dat vooral kleine zelfstandigen er fors in inkomen op achteruitgaan door verlies van een grote aftrekpost. Maar de hervorming van de Flexwet kan juist flink meer werk voor zzp'ers opleveren, blijkt uit onderzoek van de Kamer van Koophandel.

De maatregelen hebben effect op een groot deel van de werkzame beroepsbevolking; een op de tien van hen is een zelfstandige zonder personeel. De 800 duizend zzp'ers zijn qua inkomen en bezigheden een diverse groep. Ze worden gekoesterd als flexibele buffer en als smeerolie van de economie. Tegelijkertijd wil het kabinet af van schijnzelfstandigen, die na hun ontslag veelal door hun oude werkgever als zzp'er worden ingehuurd om hetzelfde werk te doen. Zij profiteren van belastingvoordelen voor ondernemers, terwijl hun zelfstandigheid klein is, maar ze ook weer niet de rechten van werknemers hebben.

Wat betekenen de twee maatregelen voor zzp'ers?

Zelfstandigenaftrek

De besparingen op de ondernemerskortingen moeten vanaf 2015 500 miljoen euro opleveren, hebben VVD en PvdA in het regeerakkoord afgesproken. Die bezuiniging is inmiddels verlaagd naar 300 miljoen. Dat betekent nog steeds dat de zelfstandigen- en de startersaftrek fors lager zullen uitvallen. Tegen afschaffing van de zelfstandigenaftrek zijn op de website zzp-protest.nl al 65 duizend handtekeningen verzameld. Zelfstandig schilder Rob Adank sluit zich aan bij het protest. 'Ik heb mijn opdrachten het afgelopen jaar met 40 procent zien teruglopen. Als ze gaan korten op de aftrek krijg ik weer een flinke knauw. Je kunt wel zien dat Mark Rutte zelf geen zzp'er is.'

Door de heffingskortingen zijn zzp'ers grote concurrenten van werknemers met een laag inkomen. Werkgevers komen in de verleiding om medewerkers te ontslaan en ze vervolgens als schijnzelfstandige in te huren. Een werkgever kan op die manier tot 30 procent besparen op de loonkosten. Dit jaar kunnen kleine zelfstandigen hun belastbaar inkomen omlaag brengen met 7.280 euro aan zelfstandigenaftrek. Voor startende ondernemers komt daar nog eens 2.123 euro bij. Dat levert de zzp'er netto al snel een voordeel op van 2.500 tot 3.500 euro. Deskundigen en belangenorganisaties verwachten dat inperking van de heffingskortingen ertoe kan leiden dat veel zzp'ers in de bijstand terechtkomen.

Hoogleraar ondernemerschap Mirjam van Praag is in principe voor afschaffing van de zelfstandigenaftrek, maar niet op dit moment. 'Dat zou onverstandig zijn en bovendien niet fair. Zzp'ers hebben in de crisis de klappen opgevangen, gezorgd voor een lage werkloosheid en zouden nu de bijstand in moeten. Werk is geen alternatief, want dat is er niet. Pas als de arbeidsmarkt aantrekt, kun je de zelfstandigenaftrek afschaffen.'

'Maar het belastingstelsel is niet bedoeld om mensen uit de bijstand te houden', zegt hoogleraar fiscale economie Peter Kavelaars. Hij was lid van de commissie-Van Dijkhuizen, die het kabinet adviseerde de zelfstandigenaftrek op termijn af te schaffen. Dat het plan ervoor zorgt dat zzp'ers het hoofd niet boven water houden, vindt hij geen goed argument. 'Voor sociale wetgeving dient niet de fiscus, maar het sociaal systeem. Afschaffing van de zelfstandigenaftrek kost nu even wat,maar zorgt op termijn voor een deugdelijk belastingsysteem.'

Organisaties voor zzp'ers vinden echter dat vergeten wordt dat de zelfstandigenaftrek de zzp'er in staat moet stellen zelf zijn pensioen, arbeidsongeschiktheid, arbeidsinvesteringen en ziekte en vakantie te regelen. 'Als tegemoetkoming daarvoor bestaat de zelfstandigenregeling', zegt voorzitter Esther Raads-Coster van het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO). 'Ik begrijp dat het kabinet schijnconstructies wil tegengaan. Maar doe dat dan gericht, niet met een schot hagel op alle zelfstandigen. Deze maatregel raakt iedere ondernemer.'

Afschaffing van de zelfstandigenaftrek scheelt cateraar en kok zonder personeel Mascha Smit twee maandsalarissen per jaar. 'Afschaffing betekent dat ik per jaar 3 tot 4 duizend euro minder overhoud. Ik heb mijn bedrijfje nu vier jaar en heb nog niet kunnen sparen voor pensioen of zwangerschapsverlof. Als de zelfstandigenaftrek wordt afgeschaft, moet ik dat nog verder vooruitschuiven.'

Flexwet

Om flexwerkers meer zekerheid te bieden wordt het gebruik van losse contracten per 2015 ingeperkt, wil minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het wetsvoorstel Werk en Zekerheid, dat in november naar de Tweede Kamer gaat, beperkt het aantal tijdelijke contracten van drie tot twee. Daarna moet iemand in vaste dienst komen, wil Asscher. De helft van de ondernemers die wel eens tijdelijk personeel inzet, verwacht minder flexwerkers en meer zzp'ers in te zullen huren, blijkt uit onderzoek van de Kamer van Koophandel. Zzp'ers verwachten door dit bijeffect van de wet meer werk binnen te halen.

Toch pakt de Flexwet voor het groeiende leger zzp'ers niet alleen gunstig uit. De wet geeft een averechts effect, zegt de Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen.'Na twee jaar zullen veel tijdelijke werknemers verdwijnen. Een deel van hen komt bij hetzelfde bedrijf terug als schijnzelfstandige. De nieuwe Flexwet leidt zo tot minder contracten en meer zzp'ers, die minder gaan verdienen. '

Dat gevaar signaleert ook directeur Linde Gonggrijp van FNV Zelfstandigen. 'Het klopt dat het voor meer zzp'ers kan zorgen, maar dat zijn niet de bekwame, bonafide zelfstandige professionals die wij willen hebben, maar mensen die door werkgevers gedwongen worden zzp'er te worden. Hun motivatie is verkeerd. Deze wet leidt misschien niet per definitie tot misbruik en uitbuiting, maar werkt dat wel in de hand. Ze kunnen er de zure vruchten van plukken. Schijnzelfstandigheid leidt tot een slecht imago voor zzp'ers en lage tarieven.'

undefined

Meer over