Wat mij het meest fascineert aan de zaak-Zijlstra

Halbe Zijlstra Beeld null
Halbe Zijlstra

Vasthoudend

Ik wil het hier even hebben, het zal u niet verbazen, over Natalie Righton. Dat ze onverschrokken kan zijn, wisten we uit haar tijd als correspondent in Afghanistan. Nieuws vinden kan ze ook. Terug in Nederland werd ze Haags verslaggever en onthulde ze onder andere dat Nederland een missie naar Mali ging ondernemen. In haar schermpartij met Halbe Zijlstra van de afgelopen maanden heeft ze beide kwaliteiten ingezet.

Goed dat ze argwaan kreeg bij het datsja-verhaal dat de VVD-spin doctors haar vertelden om te illustreren dat Zijlstra wel degelijk buitenlandse ervaring had. Nog beter dat ze zo vasthoudend doorging met vragen stellen en zich niet met een kluitje in het riet liet sturen. Toen chef politiek Raoul du Pré de zaak aan mij overdroeg omdat hij op vakantie ging, zei hij bij zijn uitleg met een lachje: 'Je weet hoe Natalie is'. Als u haar zelf wilt horen vertellen over de Zijlstra-zaak, luister dan naar onze podcast het Volkskrantgeluid.

Natalie Righton Beeld null
Natalie Righton

Voor de liefhebber

Het oorspronkelijke idee was dat het gesprek van Zijlstra met Natalie slechts de wederhoor zou zijn bij ons verhaal in de maandagkrant. Nadat Natalie de minister had gesproken, stuurde ze het hele transcript zaterdagmiddag aan nieuwschef Eelco Meuleman en mij, met als onderwerp 'Voor de liefhebber: uitgetikt bandje Zijlstra'. Nou, liefhebber waren we. Ik heb zelden een spannender interview gelezen. Natalie blijft rustig en streng, je ziet de minister, in zijn poging de schade te beperken, zich steeds dieper in een kuil graven: 'Bij de Volkskrant noemen we bronnen soms ook niet bij naam. Maar we gaan niet zeggen dat we zelf iets van Poetin hebben gehoord als dat niet zo is.'

'Nee, maar het moet ook niet zo worden dat ik een verhaal vertel dat ik heb gehoord van het neefje van de achterbuurvrouw haar moeder.'

'U was fractievoorzitter van de VVD. U had kunnen zeggen: wij spreken vaak met mensen die internationaal opereren en de boodschap is zus en zo. Heeft u uzelf niet gewoon wat groter willen maken met dat verhaal?'

Uiterst pijnlijk. Eelco en ik stelden tegelijkertijd voor het interview integraal af te drukken. Vervolgens moesten we snel de bron van Poetins woorden Jeroen van der Veer benaderen, wat mij zondagmiddag lukte. Eens kijken of die Zijlstra's verdedigingslinie - de woorden van Poetin klopten - kon bevestigen. Toen begon een spel dat u kunt nalezen in de reconstructie in het katern Zaterdag.

Inschatting

Wat me achteraf het meest fascineert, is het verschil van inschatting. Terwijl Natalie, Eelco en ik het explosieve nieuws voorbereidden, gingen we ervan uit dat Zijlstra zou vallen. In de precaire Nederlandse verhouding met Rusland, juist inzake de waarheid omtrent MH 17 en nepnieuws, is een minister na zo'n misstap niet meer goed inzetbaar. Maar Zijlstra, Rutte en de coalitiepartners, toch mensen met meer politieke ervaring dan wij drieën, waren ervan overtuigd dat met de verdediging 'domme fout, maar de inhoud staat' de bui weer zou overwaaien. Dit terwijl de inhoud uiterst onwaarschijnlijk was. Zou Poetin ooit tegenover buitenlandse zakenlui de Great Dictator spelen? Kennelijk ziet zoiets er heel anders uit als je binnen de cocon van de regering zit.

Nog zo'n rare calculatie: Zijlstra stelde maandag dat de Volkskrant dit verhaal bij de 'bron' had gecheckt en dat die het bevestigd had. Dit terwijl Van der Veer mij een vage mail had gestuurd waarin hij al stelde dat dat 'nice to have' niet was gezegd. Elke krant vraagt in zo'n geval door en laat zich niet misbruiken voor de verdedigingslinie van een wankelende minister. Maar ook nadat we Van der Veers afwijkende interpretatie presenteerden, vochten ze door, inclusief het dubieuze lekken door BZ van Van der Veers eerste mail aan mij. Dus was ik toch nog verrast toen Zijlstra aftrad. Het was zo'n moment dat de redactie zich verzamelt rond het televisiescherm en met open mond toekijkt.

Meer over