Feiten voor bij de borrelKunstmarkt

Wat is kunst waard? Recordprijzen zeggen weinig over de rest van de kunstmarkt

Schilderijen gaan soms voor honderden miljoenen van de hand. Representatief voor de gehele kunstmarkt zijn deze prijzen niet. Bij bijna vier op de tien veilingen in 2020 was het winnende bod lager dan 1.000 dollar.

Serena Frijters
Leonardo da Vinci’s Salvator Mundi wordt in 2017 geveild in New York voor de recordprijs van 450 miljoen dollar. Beeld ANP / AFP
Leonardo da Vinci’s Salvator Mundi wordt in 2017 geveild in New York voor de recordprijs van 450 miljoen dollar.Beeld ANP / AFP

Het duurste schilderij ter wereld zou weleens een kat in de zak kunnen zijn. De Salvator Mundi, in 2017 voor een duizelingwekkende 450 miljoen dollar op een veiling verkocht, is mogelijk toch niet van Leonardo da Vinci zelf. Volgens experts werkzaam bij het Prado-museum in Madrid is het schilderij, waarop Jezus is geportretteerd als redder van de wereld, waarschijnlijk door studenten of medewerkers van Da Vinci vervaardigd, onder toezicht van de meester. Of het schilderij, destijds aangekocht door de Saoedische minister van Cultuur, bij een eventuele volgende veiling weer records gaat breken, is dan ook de vraag.

Wat zijn wereldwijd de duurste schilderijen ooit verkocht? Wat zeggen die bedragen over de kunstmarkt? En in welk klein land werden maar liefst drie werken uit de top-10 gekocht?

null Beeld VK Graphics
Beeld VK Graphics

De laatste jaren gaan meesterwerken uit de kunstgeschiedenis voor steeds hogere bedragen van de hand. Alle schilderijen in de top-10 van de duurste schilderijen ooit verkocht, wisselden de laatste tien jaar van eigenaar. Dit geldt ook als wordt gecorrigeerd voor inflatie. Na de Salvator Mundi volgt Interchange van Willem de Kooning, voor zo’n 300 miljoen dollar gekocht door miljardair Kenneth C. Griffin. Hij tikte ook voor 200 miljoen dollar Number 17A van de Amerikaanse abstract-impressionist Jackson Pollock op de kop. Op de derde plek staat een werk van de Franse postimpressionist Paul Cézanne, De kaartspelers. Dit schilderij is door de koninklijke familie van Qatar gekocht voor 250 miljoen dollar. Nog twee werken in de top-10 bevinden zich nu in de kleine oliestaat: Nafea faa ipoipo van Paul Gauguin en Les femmes d’Alger (Version ‘O’) van Pablo Picasso.

Rembrandt

De aankoop van nummer 6 in de top-10, Rembrandts huwelijksportretten van Marten Soolmans en Oopjen Coppit, was in 2015 groot nieuws. Het Rijksmuseum en het Louvre kochten ze samen voor 160 miljoen euro. De musea spraken af dat Marten en Oopjen altijd gezamenlijk tentoongesteld zullen worden.

De allerduurste schilderijen zijn sowieso gemaakt door (lang geleden) overleden kunstenaars. Alleen de nu 91-jarige Amerikaanse kunstenaar Jasper Johns heeft bij leven een schilderij voor meer dan 100 miljoen verkocht: Flag, een afbeelding van de Amerikaanse vlag, geschilderd met hete was. De meeste hedendaagse kunstschilders kunnen alleen maar dromen van dit soort miljoenenverkopen. Bij bijna 40 procent van de geveilde kunst in 2020 was het winnende bod lager dan 1.000 dollar. Minder dan 1 procent van de werken gaat voor meer dan een miljoen weg. Art Basel en de Zwitserse bank UBS maken elk jaar de balans op voor de wereldwijde kunstmarkt in het rapport The Art Market. Ook in de kunst was 2020 geen eenvoudig jaar: de verkopen daalden met 22 procent naar zo’n 50 miljard dollar.

Dat betekent niet dat het gemiddelde schilderij dan ook eenvijfde minder waard is geworden in 2020. De waarde van een kunstwerk is moeilijk vast te stellen, zelfs als het alleen om de financiële waarde gaat en culturele en esthetische waarde buiten beschouwing worden gelaten. Zoals bij alle unieke objecten geldt: wat de gek ervoor geeft. Bovendien zijn veel wereldberoemde schilderijen al lange tijd in bezit van grote musea. Actuele verkoopcijfers zijn er dan ook niet. De Mona Lisa is het duurst verzekerde schilderij ter wereld, voor 100 miljoen dollar. Wat u het Louvre zou moeten betalen om La Gioconda van Da Vinci, zoals de Mona Lisa in het Italiaans heet, boven uw schoorsteenmantel te hangen, is zolang het niet op de markt komt een theoretische vraag. U kunt het portret natuurlijk ook voor 17 euro in Parijs gaan bekijken, als u er een keer bent.

null Beeld VK Graphics
Beeld VK Graphics
Meer over