Column

Wat in de buik zit is niet van jou, maar van zichzelf

Het is de manier waarop luie ouders een kinderruzie oplossen, maar effectief is het wel: hier heb je een zak snoep, zoek het maar uit jullie. Ieder de helft, of jij nu de hele zak en jij de volgende keer. Maar niet de snoepjes eruit pikken die je lekker vindt hè, of snel het grootste deel opeten, of de zak verstoppen. Dan krijg je nóóit meer snoep. En hou nú op met ruzie maken!

Gynaecoloog Richard Pal en een verloskundige bekijken een pasgeboren baby in het Bravis Ziekenhuis in Bergen op Zoom. Beeld Marcel van den Bergh
Gynaecoloog Richard Pal en een verloskundige bekijken een pasgeboren baby in het Bravis Ziekenhuis in Bergen op Zoom.Beeld Marcel van den Bergh

Dat was wat minister Edith Schippers vorig week deed, toen ze het slepende conflict tussen gynaecologen en verloskundigen beslechtte met haar plan één integraal tarief per bevalling te verstrekken. Dat zou de onverkwikkelijke strijd om elke boreling, hun beider melkkoetje, beëindigen. Eén zak met geld, dat zou ze leren, de concurrerende beroepsgroepen. Ze moeten dan wel samenwerken, in het belang van het kind. Want welke cijfers over perinatale sterfte we nu moeten geloven, dat er onnodig baby's doodgaan door slechte samenwerking tussen gynaecologen en verloskundigen is duidelijk. Goed plan, leek me.

Maar nu lees ik woensdag in een opiniestuk van jurist Anniek de Ruijter dat Schippers andere bedoelingen heeft met haar tarief. Ze wil stiekem een heel stelsel veranderen en zorg 'per bulk' inkopen. 'Was het de PvdA en de VVD eigenlijk wel te doen om de babysterfte, of wilden ze een experiment aangaan met een nieuwe vorm van bezuinigen in de zorg?' Ook al ontkende Schippers het in de Tweede Kamer op 23 juni in alle toonaarden, De Ruijter vreest dat het integrale tarief en de verplichte samenwerking leiden tot 'inperking van het recht op de vrije keuze van zorgverlener, met name innovatieve zorgconcepten en experimentele behandelingen'.

Nu vind ik een veilige bevalling en een gezonde baby belangrijker dan de keuze voor een innovatief zorgconcept. En als het integrale tarief maakt dat de kosten omlaag gaan en zorgverleners in totaal minder rekeningen schrijven, lijkt me dat prachtig.

Gek, het lijkt ineens vrijwel iedereen in deze discussie te gaan om één ding: keuzevrijheid voor de zwangere. Schippers benadrukte dat in de Kamer, De Ruijter pleit ervoor en, uiteraard, zelfbenoemd boegbeeld der vroedvrouwen, Beatrijs Smulders. Zij sprak in Volkskrant Magazine over 'angstmarketing' en een 'heksenjacht tegen de vroedvrouw', door 'arrogante lobbyisten en paternalistische artsen'. Na vele reacties op dit interview schreef zij een ingezonden brief, die zij besloot met 'het allergrootste goed: keuzevrijheid voor alle vrouwen'.

Die keuzevrijheid bestaat al jaren niet. Je mag in Nederland niet kiezen voor een bevalling bij een gynaecoloog, tenzij je die zelf betaalt. Naar een gynaecoloog mag je pas als er iets mis is. Begrijpelijk. Maar wat was ik blij toen ik, tijdens mijn eerste bevalling die thuis zou plaatsvinden, veilig in handen van een kundige dokter belandde, die mijn dochter levend ter wereld bracht, zonder de griezelige messen en scharen waarvoor mijn verloskundige had gewaarschuwd. Zijzelf ging er als een haas vandoor toen bleek dat mijn bevalling 'medisch' was. We reden in paniek naar het ziekenhuis. Aan overdracht deed ze niet.

Vandaar dat ik bij de tweede bevalling graag een gynaecoloog wilde, maar dat mocht niet. Ik koos een andere vroedvrouw. Helaas, ook bij haar werd ik geïntimideerd met kletspraat over natuurlijk bevallen, het nut van pijn voor de binding, vrouwelijke oerkrachten en niet te vergeten de verplichte borstvoeding. Ook deze vrouw joeg me de stuipen op het lijf met horrorverhalen over snijlustige gynaecologen. Wie niet natuurlijk beviel, faalde. Er bestaan ongetwijfeld ook geweldige vroedvrouwen, maar ik hoop dat zwangeren zich zulke terreur niet langer laten welgevallen.

Waarom is keuzevrijheid, of 'baas in eigen kut', zoals Smulders het noemt, het 'hoogste goed'? Dat lijkt me toch het leven van de boreling. Keuze voor een vroedvrouw, orthodox of innovatief, voor thuisbevalling of kraamhotel, prima. Maar of er gevaar dreigt en de barende naar een ziekenhuis moet, lijkt me niet aan haar, maar aan de verloskundige en de arts, in gedeelde verantwoordelijkheid. Zoals er, lijkt mij, ook mag worden ingrepen als een zwangere haar kind vergiftigt met alcohol, drugs of pillen. Wat in die buik zit en uit die 'kut' komt is niet van jou, maar van zichzelf. Het wil graag leven. Als Schippers' voorstel leidt tot minder dode baby's, is het een goed voorstel.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over