Ahmed Aboutaleb

Wat heeft de bemoeienis van Aboutaleb de wijk Carnisse nou opgeleverd?

Burgemeester Aboutaleb in oktober 2020 in gesprek met een Poolse arbeidsmigrant in de wijk Carnisse. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Burgemeester Aboutaleb in oktober 2020 in gesprek met een Poolse arbeidsmigrant in de wijk Carnisse.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb maakte in 2020 prioriteit van Carnisse. Toch bungelt de kwetsbare wijk nog steeds onderaan, blijkt uit de graadmeter van de stad. ‘We zijn nog niet aan het oppervlak. Dan heb je aan anderhalf jaar niet genoeg.’

Bart Dirks

Je kunt een hotline hebben naar de directeur van de stadsreiniging om elke berg grof vuil meteen te laten ophalen. Je kunt de minister van Binnenlandse Zaken overtuigen om opkopers van huizen de pas af te snijden. Je kunt al je energie steken in het samenbrengen van bewoners en professionals – maar ook Ahmed Aboutaleb kan geen ijzer met handen breken. Dat blijkt wel in Carnisse, een kwetsbare wijk met 11 duizend inwoners in Rotterdam-Zuid.

Sinds juni 2020 was de burgemeester van Rotterdam er op vrijdagmiddagen te vinden. Hij stak er veel tijd en energie in, omdat Carnisse onderaan het Wijkprofiel bungelde. Deze tweejaarlijkse graadmeter van de havenstad kijkt naar de veiligheid (denk aan geweld, vandalisme, overlast), sociale aspecten (zoals zelfredzaamheid, binding) en fysieke thema’s (openbare ruimte, wonen, milieu). De scores bestaan half uit objectief meetbare cijfers en half uit het oordeel van 30 duizend Rotterdammers.

Bij Bakkerij Groen, in de Turkse moskee en de Poolse supermarkt stelde Aboutaleb zich voor als ‘de nieuwe buurman’. Hij ontmoette arbeidsmigranten die klem zaten tussen slecht betaalde uitzendbaantjes en hoge huren. Inspecteerde kelderboxen waar daklozen slapen. Zette, samen met wijkagenten en justitie, druk op malafide verhuurmakelaars. Klopte in Den Haag aan voor kwesties die lokaal niet zijn op te lossen.


Burgemeester Ahmed Aboutaleb bekijkt met het lampje van zijn telefoon een kelderbox waar een dakloze woont.
 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Burgemeester Ahmed Aboutaleb bekijkt met het lampje van zijn telefoon een kelderbox waar een dakloze woont.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Hij verzamelde een ‘kopgroep’ van actieve bewoners en was gastheer van twee coronaproof buurtfeesten. ‘Ik vraag burgers nooit minder kritisch te zijn’, zei hij in juli 2020. ‘Ik ben geïnteresseerd in het grote én het kleine. Oók in het steentje in de schoen van de burgers.’ Je zou denken dat Carnisse er beduidend beter voor zou staan, in het vrijdag verschenen Wijkprofiel 2022. Maar dat valt tegen. Op de Sociale Index scoort de wijk het laagst van heel Rotterdam. Voor zover de objectieve cijfers al een voorzichtig plusje tonen, blijft het oordeel van de meeste bewoners negatief.

De conclusies van het Wijkprofiel moeten u wel teleurstellen.

Aboutaleb: ‘Nee, eigenlijk niet. Als dit het waterniveau is’ (hij steekt rechterhand in de lucht) ‘en Carnisse zit hier’ (houdt linkerhand een stuk lager) ‘dan gaat Carnisse omhoog. Maar we zijn nog niet aan het oppervlak. Dan heb je aan anderhalf jaar niet genoeg. Ik heb geen einde gemaakt aan het feit dat mensen in te krappe woningen zitten en worden uitgebuit door pandjesbazen. Maar de opkoopbescherming die het vorige kabinet heeft ingevoerd, gaat wel helpen. Die nationale wetgeving is ontsproten aan de ervaringen in Carnisse. Dat gaat zich uitbetalen, op termijn.’

In Carnisse ontstond beroering toen bleek dat de gemeente huizenblokken wilde slopen in de Fazantstraat. De bewoners voelden zich in de steek gelaten.

‘Het ging vaak over het vertrouwen in de overheid en die kwestie heeft daar inderdaad niet aan bijgedragen. Maar de bewoners van de Fazantstraat hebben laten zien dat ze macht hebben. Ze hebben actie gevoerd, ze zijn gaan inspreken in de gemeenteraad. Er komt een nieuw, gezamenlijk plan. De democratie functioneert, ik hoop dat de bewoners het ook zo zien.’

Als burgemeester gaat u over openbare orde en veiligheid. Welke lessen uit Carnisse trekt u op dat vlak?

‘Dat de aandacht voor veiligheid nu overdreven wordt opgepookt in toeristische gebieden, in de stadscentra. Ik was eerder deze week in Turijn, daar beaamde de burgemeester het. Juist in woonwijken moet je aandacht hebben voor veiligheid. Dat gaat om sociale veiligheid, zoals straatverlichting, maar ook over cameratoezicht en politie-inzet.

‘In Carnisse hebben we 18 camera’s geplaatst. Dat betaalde zich meteen uit. Na een overval heeft een wijkagent intensief de beelden bestudeerd, hij herkende de verdachte aan zijn loopje. Een snackbar die al acht keer was overvallen, is weerbaarder gemaakt. Agenten in burger hebben daar avond aan avond gepatrouilleerd.’

Wat heeft corona met kwetsbare wijken gedaan?

‘Je voelt in wijken als Carnisse waar de bewoners tegenaan lopen. Ze storen zich aan vuil op straat. Ze houden aan het eind van hun geld een stukje maand over. Ze hebben te maken met uitbuiting of racisme. Je krijgt het allemaal voorgeschoteld. Ik noem dat opgestapelde kwetsbaarheden, op het gebied van wonen, inkomen, gezondheid en onderwijs.

‘En toen kwam corona er nog bovenop. Dat is voor kwetsbare wijken net een extra gewichtje dat ze niet goed kunnen dragen. Veel bewoners werken in sectoren waar de klappen vallen. Kinderen met leerachterstanden liepen nóg meer vertraging op. Hopelijk is dit een eenmalige foto, en kunnen we straks weer ademhalen als corona in ernst afneemt.’

Wat blijft u bij van alle gesprekken in de wijk?

‘Alle ontmoetingen die je kunt uitleggen als ombudswerk. Onderdak regelen voor iemand in acute nood. Oplossingen aandragen voor mensen die bang zijn voor loden leidingen. Soms voelde ik ook machteloosheid. Zoals bij een Poolse vrouw, psychisch in de war, die ik in de kerk sprak. We konden haar uit het riool trekken, maar ze stond niet open voor hulp. Dat is intens verdrietig.’

Zien ze u nog de komende tijd?

‘Ik wil dit jaar honderd keukentafelgesprekken voeren in Carnisse. Niet over veiligheid of inkomen, maar over hoe je je leven leidt. Wat is er positief en negatief? En als de overheid je daarbij kan helpen, wat is dat dan?’

Dit is de laatste aflevering van de serie ‘In Carnisse’ die sinds juli 2020 onregelmatig verscheen. Hieronder staan eerdere afleveringen.