'Wat hebben we gedaan dat ik zo bang moet zijn?'

De Baskische Ruth Vallecillo Garcdeelt haar gevoelens met een Spaanse vriendin in een Utrechts caf'Dit overstijgt het Baskische vraagstuk.'..

Als de aanslagen in Madrid ergens goed voor zijn geweest, en veel kan dat niet zijn, dan is het misschien wel als lesje voor de Nederlandse kraakbeweging. Ruth Vallecillo Garcergert zich groen en geel aan de gastvrijheid waarmee ETA-strijders in kraakpanden worden ontvangen. Wie ook maar een beetje beter weet, zou hun strijd niet zo klakkeloos tot onze strijd verklaren.

Ruth Vallecillo Garc een 26-jarige Baskische die vanwege de liefde in Utrecht is beland, meent beter te weten. 'De redenen die de ETA kan aanvoeren voor deze strijd liggen allemaal in de geschiedenis, in de tijd van Franco.' In het democratische Spanje hebben volgens haar de Basken alle kans om zich Bask te voelen en hun eigen taal te spreken.

Ze woont sinds twee jaar in Nederland, maar bivakkeerde gisteren, dankzij tv en telefoon, vooral in haar geboortestad Bilbao. Haar naasten maken het goed, maar verkeren in een shock. 'Ik geloof niet dat de overheid onderdrukkende maatregelen zal nemen, maar ben ook wel bang voor onderlinge strijd.'

Wat haar zelf betreft zou Vallecillo Garcaan de shock en de angst nog het begrip schuld willen toevoegen.

'Dat was het eerste dat door me heen schoot toen ik het 's morgens hoorde. Dat we het geweld niet hebben kunnen stoppen. Dat al die demonstraties niet hebben geholpen. Dat we die kleine minderheid niet het zwijgen hebben kunnen opleggen.'

Donderdagmiddag in een cafeelt ze haar gevoelens met Alicia de Paz, afkomstig uit Madrid en met een studiebeurs in Utrecht terechtgekomen. De ene sigaret wordt met de andere aangestoken.

Beiden zijn er op dat moment rotsvast van overtuigd dat de ETA achter de aanslag zit. De Paz: 'Ze waren dit al lang van plan.' Vallecillo Garc 'En dat drie dagen voor de verkiezing.' De Paz: 'Al Qa'ida zou nooit een forensentrein hebben uitgekozen, maar een bepaald instituut.'

Ook de 27-jarige De Paz heeft de telefoon donderdag voortdurend binnen handbereik. Ze maakte zich aanvankelijk zorgen om haar broer die een mogelijk slachtoffer had kunnen zijn, maar hij zat gelukkig in een andere trein. Haar ouders trof ze niet thuis. 'Ze waren meteen naar het ziekenhuis gegaan om bloed af te staan en ze waren niet de enigen. Er stond 's morgens al een rij.'

Het schuldgevoel van Vallecillo Garcvindt bij De Paz geen weerslag in wraakgevoelens. 'Ik ken veel Basken, ben met sommigen bevriend. Hoe kan ik die haten? Bovendien zijn veel Spanjaarden, zoals de ouders van Ruth, ten tijde van Franco naar Baskenland getrokken omdat daar werk te vinden was. Zo zijn mijn ouders om dezelfde reden van Salamanca naar Madrid gegaan.'

Egevoel overheerst bij Alicia de Paz en dat is onbegrip. 'Wat hebben we die mensen aangedaan dat ik zo in angst moet zitten?'

De Paz en Vallecillo Garcvinden elkaar in afschuw, maar verschillen van mening over de politieke toekomst. De Paz: 'Alleen de Basken zelf kunnen hier een eind aan maken en dat betekent dat de ETA verboden moet worden, ook de politieke tak.' Vallecillo Garc 'Dat werkt averechts. Zo speel je de ETA in de kaart.' De Paz: 'Het gaat om een politiek signaal. De Baskische overheid moet een standpunt bepalen. Je moet ze uit je systeem sluiten.'

Een paar uur later belt Ruth Vallecillo Garcde verslaggever op. 'Nu ik weer naar de televisie kijk, besef ik pas wat voor een massaslachting dit is geweest, een menselijke tragedie. Alles wat we hebben gezegd is waar, maar dit overstijgt het Baskische vraagstuk. Alicia denkt er net zo over.'

Meer over