Wat gaan die Amerikaanse militaire adviseurs eigenlijk doen in Irak?

De Verenigde Staten sturen 300 extra militaire adviseurs naar Irak. Geweld mag gebruikt worden, maar alleen vanuit de lucht en na uitvoerig overleg met het Congres, aldus Obama gisteren in een verklaring. De militaire adviseurs zullen zelf niet vechten, maar wat doen ze dan wel?

Een EA-6B Prowler land op het vliegdek van USS George H.W. Bush in de Golf, van waaruit mogelijk militaire operaties in Irak worden uitgevoerd. Beeld afp
Een EA-6B Prowler land op het vliegdek van USS George H.W. Bush in de Golf, van waaruit mogelijk militaire operaties in Irak worden uitgevoerd.Beeld afp

De adviseurs zullen in eerste instantie inzichtelijk proberen te maken hoe groot de dreiging van de Islamitische Staat van Irak en groot-Syrië (ISIS) daadwerkelijk is. Waar ze gelegerd zijn, met hoeveel ze zijn, hoe ze zich bewegen. De zogeheten Predator-drones zijn uitermate geschikt om deze inlichtingen te verwerven, maar de vraag is of Qatar, Koeweit en Turkije, waar de drones nu zijn gestationeerd, instemmen met hun inzet.

De Amerikaanse inlichtingen zijn niet alleen gericht op ISIS, maar ook op de complexe veiligheidssituatie in Irak, die behept is met tribale belangen en verschillende geloofsgroepen die elkaar bestrijden.

Ook willen de Amerikanen meer te weten komen over de Iraakse strijdkrachten. Hoe sterk zijn die nou eigenlijk? Twijfel hierover is aangewakkerd na verhalen dat Iraakse militairen op de vlucht sloegen voor strijders van ISIS toen die vorige week de noordelijke steden Mosul en Tikrit innamen.

Volgens de Military Balance 2014 beschikt de Iraakse krijgsmacht over ruim 202 duizend parate militairen. De veiligheidstroepen van het ministerie van Binnenlandse Zaken bestaan uit 531 duizend personen. De meesten daarvan behoren tot de reguliere politie-eenheden. De legermacht is op poten gezet met miljarden aan Amerikaanse steun. In de Iraakse luchtmacht heeft de VS echter nauwelijks geïnvesteerd. Bewust, want anders - zo was de gedachte - zou Irak in de toekomst weer een gevaar voor de regio kunnen vormen.

Op dit moment heeft dat een nadelig effect, want ISIS is vooral vanuit de lucht te bestrijden. De Iraakse luchtmacht is daar niet toe in staat en dus moeten de Amerikanen op dit vlak bijspringen.

Eerste verkenningsvluchten
Gisteren werd bekend dat F-18's van het vliegdekschip George H.W. Bush hun eerste verkenningsvluchten boven Irak hebben uitgevoerd. 'Mocht Obama later besluiten ook luchtaanvallen te willen uitvoeren, dan kunnen bijvoorbeeld Green Berets als Forward Air Controller (FAC) de vliegtuigen leiden naar het doelwit', schrijft defensie-specialist Stieven Ramdharie vandaag in de Volkskrant. 'De commando's werden op deze wijze succesvol ingezet in 2001 om de Noordelijke Alliantie in Afghanistan te helpen de Taliban te verslaan. Evenals bij de zoektocht in Tora Bora naar Al Qaida-leider Osama bin Laden.'

Mogelijk zal Obama zijn luchtaanvallen uitbreiden naar buurland Syrië, waar ISIS in het noorden en oosten een sterke machtsbasis heeft. De president sprak gisteren in zijn toespraak over 'precieze' en 'doelgerichte' luchtaanvallen.

(Tekst loopt door onder de afbeelding)

President Obama geeft een verklaring over de inzet van 300 militaire adviseurs in Irak. Beeld ap
President Obama geeft een verklaring over de inzet van 300 militaire adviseurs in Irak.Beeld ap
Activisten protesteren voor het Witte Huis tegen een nieuwe militaire interventie in Irak. Beeld afp
Activisten protesteren voor het Witte Huis tegen een nieuwe militaire interventie in Irak.Beeld afp
Het USS George H.W. Bush-vliegdekschip dat naar de Golf is gestuurd in reactie op de crisis in Irak. Beeld afp
Het USS George H.W. Bush-vliegdekschip dat naar de Golf is gestuurd in reactie op de crisis in Irak.Beeld afp

De eerste speciale Amerikaanse groepen zijn al op weg naar Irak en zullen daar naar verwachting binnen twee dagen arriveren, schrijft The New York Times. Sommigen zullen worden ondergebracht in het legerhoofdkwartier in Bagdad, anderen in hoofdkwartieren van de brigade.

Tevens zullen er twee gezamenlijke operatiecentra worden opgezet voor zowel Amerikaanse als Iraakse inlichtingenofficieren. Daar worden gezamenlijke plannen gemaakt in de strijd tegen de oprukkende extremistische soennieten. Eén van die centra bevindt zich in Bagdad, de ander waarschijnlijk in Koerdistan, in het noorden van het land.

Volgens beleidsambtenaren is het militaire plan grotendeels ontwikkeld door generaal Martin E. Dempsey, voorzitter van de Joint Chiefs of Staff. Hij was commandant in Bagdad in 2003 en 2004, ten tijde van de door Amerika geleide oorlog in Irak. Vanuit die ervaring zou hij nu de strijd tegen ISIS coördineren.

Geen gevechtstroepen
Obama heeft gisteren in zijn toespraak benadrukt dat de militaire adviseurs niet zullen vechten. Hij waakt voor 'mission creep', zo zei hij. Ofwel: een geleidelijke uitbreiding van de taken van Amerikaanse militairen waardoor ze uiteindelijk alsnog in gevechtsposities terecht komen. 'De Amerikaanse troepen zullen niet opnieuw in Irak gaan vechten', beloofde Obama. 'Het is niet mogelijk dit probleem eenvoudig op te lossen door tienduizenden troepen te sturen en hetzelfde bloedvergieten te ervaren en dezelfde prijs te betalen die al is betaald in Irak.'

VN-chef Ban Ki-moon heeft vandaag in een interview met de Zwitserse krant Neue Zürcher Zeit aangegeven dat de Verenigde Staten waarschijnlijk geen mandaat van de Veiligheidsraad nodig hebben voor militaire acties tegen ISIS in Irak.

Kijk hieronder de toespraak van Obama terug.

Het transportschip USS Mesa Verde, met 550 mariniers aan boord, is ook richting de Golf gestuurd. Beeld reuters
Het transportschip USS Mesa Verde, met 550 mariniers aan boord, is ook richting de Golf gestuurd.Beeld reuters
Meer over