Wat de verzamelaar ervoor geeft

Nederlanders verzamelen van alles: van postzegels tot reclameborden. Kosten noch moeite worden gespaard de verzameling compleet te krijgen. Deze verzamelwoede kost veel en levert zelden iets op....

De grootste nationale verzamelsport is waarschijnlijk filatelie. Naar schatting 300 duizend mensen, meestal 50-plussers, sparen postzegels. In het verleden golden postzegels als een goede investering, maar die tijd is allang voorbij. 'Ik krijg regelmatig bezoek van hoopvolle mensen die de waarde willen weten van de verzameling die wijlen hun opa of vader met zorg heeft opgebouwd', vertelt een taxateur. 'De teleurstelling is groot als ik hun vertel dat ze er hooguit tien procent van de cataloguswaarde voor krijgen.'

Waar die cataloguswaarde, die handelaren vaak hanteren bij verkoop, op is gebaseerd, blijft onduidelijk. Met vraag en aanbod heeft het in ieder geval weinig te maken.

Postzegels sparen nam in de jaren zestig en zeventig een hoge vlucht. Nederlanders kregen meer te besteden en zagen postzegels als een appeltje voor de dorst. De grote prijsstijgingen in de jaren zeventig leken hen gelijk te geven.

Begin jaren tachtig kwam de klad erin. Grote en kleine beleggers wilden hun investering uit de jaren zeventig te gelde maken. Door deze postzegelgolf zakten de prijzen in om zich niet meer te herstellen.

'Postzegels zijn een hobby, geen investering', zegt de IJsselsteinse postzegelhandelaar Jan Schoten. Hij schat dat ongeveer 5 procent van de postzegels uit de catalogus enige verkoopwaarde hebben.

Schoten vertelt dat alleen postfrisse (onbeschadigde) zegels die in kleine oplage zijn verschenen, veel opbrengen. 'Leeftijd zegt niet zoveel. De in 1899 uitgegeven zegel van 1 cent had een oplage van twee miljard. Die is dus niets waard. Het topstuk? Dat is de zegel van 2,50 gulden, uitgegeven in Batavia in 1908. Die is zeer zeldzaam en levert op veilingen ongeveer 4000 euro op.'

Zeldzame postzegels zijn volgens Scholten redelijk waardevast. Ze worden verhandeld op veilingen waar de prijzen redelijk voorspelbaar zijn. Spectaculaire waardestijgingen zijn niet te verwachten. Steeds minder mensen verzamelen postzegels waardoor de vraag langzaam afneemt.

Wat voor postzegels geldt, gaat ook op voor munten. Er zijn een paar duizend verzamelaars, schat Karel de Geus van de Nederlandse Vereniging van Munthandelaren. 'Het is een stabiele markt waar voor de verzamelaar weinig te verdienen valt'. De Geus benadrukt dat verzamelen alleen leuk is voor 'wie belangstelling heeft voor het verhaal achter de munt'.

Gouden munten zijn de enige uitzondering. De waarde van het gouden tientje, de Canadese Maple Leaf en de Zuidafrikaanse Krugerrand is afhankelijk van de goudprijs. Als die stijgt, wordt de verzameling meer waard.

Verzamelobjecten zijn te vinden op veilingen, beurzen en tientallen websites. Hoogtepunt voor verzamelaars is de halfjaarlijkse Verzamelaars Jaarbeurs te Utrecht. Opvallende nieuwe trend is de handel in emaillen reclameborden.

De prijzen lopen uiteen van vijftig tot tienduizend euro, denkt verzamelaar Frits Jobse. Aan de onderkant van de markt zijn bijvoorbeeld geelblauwe borden van de Bovag te koop. Die zijn niet zeldzaam, want volgens Jobse hebben de meeste garages die nog op de gevel hangen. 'Vijftig euro is al goed betaald.'

Voor de verzamelaar is zeldzaamheid niet het enige criterium. Een reclamebord moet mooi geken, noeg zijn om thuis op te hangen. Als het bord ook nog eens bedacht is door een bekende ontwerper stijgt de prijs, vertelt Jobse. 'Begin jaren dertig heeft Eppo Doeve twee borden gemaakt voor Artis met een grote leeuw erop. Dat zou voor iedereen het pronkstuk van de verzameling zijn.' De kans is klein dat dit soort borden op markt komt, denkt Jobse. Hij schat de verkoopwaarde op tienduizend euro.

De belangstelling voor emaillen reclameborden neemt licht toe, constateert verzamelaar Jobse. 'Maar dat wordt ten dele gecompenseerd omdat op zolders en in oude schuren weer nieuwe opduiken. Ik verwacht dus geen overdreven prijsstijgingen.'

Wie nog iets aan zijn verzameling wil verdienen, heeft meer kans met zeldzame oude boeken. Al valt nooit helemaal te voorspellen wanneer de hype rond bepaalde boeken weer voorbij is.

De laatste jaren nam de vraag naar oude kinderboeken van W.G. Van der Hulst en Cissy van Marxveldt toe. Eerste drukken stijgen al enige tijd in waarde. Een handelaar vertelt dat Game and Set, het eerste boek van Van Marxveldt, uit 1917, op dit moment ongeveer 350 euro opbrengt, tegen 300 euro twee jaar geleden. 'Veel mensen kopen zo'n boek om emotionele redenen en verkopen het dus niet voor een paar honderd euro door.'

Rijk worden met verzamelen is eigenlijk alleen mogelijk met antieke, klassieke meubels. Er is echter een randvoorwaarde: je moet wel van adel zijn.

Europa telt nog tientallen vorstenhuize die weliswaar hun land kwijt zijn, maar niet hun kastelen. De Duitse societyprinses Gloria von Thurn und Taxis, in de roddelbladen bekend als 'punkprinses', besloot in 1993 een deel van de inventaris van haar landhuis te veilen. Ze sloeg daarmee twee vliegen in een klap: ze ruimde de overbodige meubels op en ving 15 miljoen euro om haar extravagante levensstijl te financieren.

De veilig bracht andere adellijke families op een idee. En er bleek een grote vraag te bestaan van kooplustigen die wel een paar centen over hebben voor een exclusief meubelstuk uit de betere kringen. Diane Ridderikhof van veilinghuis Sotheby's vertelt dat doorverkopen weinig zin heeft. 'Een antiek meubelstuk mag dan nog zo mooi zijn, als het niet rechtstreeks uit adellijke handen komt halen mensen er toch een klein beetje hun neus voor op.'

Meer over