Wat betekent het opheffen van de sancties tegen Iran?

Opheffen van sancties tegen Iran betekent een genadeklap voor Opec en een nieuwe slag voor de olieprijs. Het is een oppepper voor de wereldeconomie; fijn voor het Europese gasbeleid en slecht voor klimaatbeleid, maar vooral een ongekende stimulans voor Iran zelf.

Jeroen Trommelen
Iraniërs tonen de vlag van hun land na het opheffen van de sancties Beeld ap
Iraniërs tonen de vlag van hun land na het opheffen van de sanctiesBeeld ap

Dat het besluit grote gevolgen zal hebben is zeker. De prijs voor Brent ruwe olie daalde gisterenavond al met 3,8 procent; een voorbode voor wat dinsdag kan gebeuren als de beurzen weer open gaan. Iran kan dagelijks ruim één miljoen vaten olie toevoegen aan een markt die nu al zucht onder overaanbod en lage prijzen.

Binnen exportorganisatie Opec lobbyde het land de afgelopen jaren steeds voor lagere productie die de prijs omhoog zou brengen. Maar dat was omdat het vanwege de sancties zelf niet méér kon verkopen. Nu popelt het om de oliekraan verder open te draaien om de staatsinkomsten te vergroten. Het heeft 30 miljoen vaten opgeslagen in drijvende supertankers die klaar liggen om aan de man te worden gebracht.

Export in de lift

Experts verwachten in eerste instantie een toename van de export van 200 duizend tot 600 duizend vaten per dag. Volgens Tim Boersma, directeur van de Amerikaanse denktank Brookings Institution, kan Iran binnen negentig dagen na de beperkingen een half miljoen vaten extra produceren. Volledig herstel van de export wordt pas in 2016 verwacht.

Ook aardgas uit Iran komt nu weer in beeld. Dat is goed nieuws voor Europa dat haar inkoop van aardgas graag verspreidt over zoveel mogelijk landen. Maar ook voor Turkije dat nog meer knooppunt wordt van olie- en gasleidingen. Een van de eerste felicitaties voor de Iraanse deal kwam van de Turkse minister van Financiën Mehmet Simsek, die grote groei voorziet van handel met zijn buurland.

Die groei komt niet alleen door olie en gas, maar ook doordat het financiële verkeer met het buitenland weer op gang komt. De sancties betreffen ook beperkingen van het geldverkeer, zoals het wereldwijde SWIFT betalingssysteem waaruit het land in 2012 werd verbannen.

Groeitijger

In de Iraanse economie gaat jaarlijks 387 miljard euro om. Dat bedrag kan groeien met 5 procent in het eerste jaar na opheffing van de sancties, denkt econoom Mehrdad Emadi van het Londens bureau Betamatrix. En daarna mogelijk met 7 tot 8 procent. 'Cijfers die we kennen van Aziatische groeitijgers'.

Voor de rest van de wereld geldt dat lagere prijzen voor ruwe olie doorgaans goed zijn voor de economische groei omdat industriële productie goedkoper wordt en consumenten geld overhouden. Volgens een ruwe stelregel is elke 10 dollar prijsdaling goed voor 0,3 procent extra economische groei. De praktijk is ingewikkelder, maar de kern wordt door weinig economen bestreden.

Tegelijk leiden economische groei en hogere olieconsumptie ook bijna automatisch tot méér uitstoot van broeikasgas. Zowel direct als indirect: duurzame energie via windmolens en zonnepanelen is sneller concurrerend bij hogere prijzen voor fossiele energie. Met de extra olieplas van Iran, 's werelds vijfde olieproducent, wordt het moment van schaarse en dure olie weer wat naar achteren geschoven.

Meer over