Wat betekent de aanslag voor de media?

Zelfcensuur? Wat betekent de aanslag voor de media? De Deense tekenaar Kurt Westergaard, de cartoonist die Denemarken in 2005 op de kaart zette met een tekening van Mohammed met een bom in zijn tulband en daardoor zelf doelwit werd, doet een oproep aan cartoonisten, hoofdredacteuren én moslims: 'buig niet voor fanatici'. Hoe kunnen hoofdredacteuren, cartoonisten en moslims het best reageren op de aanslag?

Een vrouw met de woorden 'niet bang' op haar handen, bij een wake voor de slachtoffers van de schietpartij. Beeld reuters
Een vrouw met de woorden 'niet bang' op haar handen, bij een wake voor de slachtoffers van de schietpartij.Beeld reuters

1 Cartoonist en cabaretiers, blijf doen wat je deed....

M'Hammed Abttoy, Marokkaans-Nederlandse schilder en cartoonist: 'Radicale moslims willen angst zaaien en daar moet je niet aan toegeven. We moeten nog harder uithalen naar de terroristen. Ik was al bezig met het maken van heel pikante installaties, waarin ik de radicale islam wil ontmaskeren. Ik ben nog niet klaar. Ik vrees dat de grootste uitdaging wordt een galerie te vinden die ze durft te exposeren. Mijn ervaring is dat als je aanklopt met werken die de islam bekritiseren, deuren niet voor je open gaan. Galeriehouders zijn bang dat hun leven wordt bedreigd. Ik hoop op moed ook van die kant.'

Hein de Kort, striptekenaar en cartoonist voor onder meer Het Parool: 'Of ik hier wat mee ga doen? Het moet wel helaas, voor Het Parool van morgen. Ik heb verder helemaal geen islam-tekeningen. Ik heb weleens een gedoetje gehad met een tekening over Salman Rushdie. Ik weet nog dat ik toen dacht: dit moet ik niet te vaak doen. Ik heb geen zin om over mijn schouders te kijken. Ik ben geen dapper mens. Als het om mij of mijn gezin gaat, ben ik niet moedig. En dat vind ik verschrikkelijk, want ik ben er als tekenaar wél voor om dapper te zijn. Die tweestrijd - misschien moet ik daarover tekenen voor de krant van morgen. Ja. Dat ga ik doen.'

Ruben Oppenheimer, cartoonist: 'Ik ben woest. Ja, zeker ga ik hier iets mee doen. Ik ga al mijn tekeningen die ik over de islam heb op mijn Facebook-pagina zetten. Mijn vriendin weet het nog niet, ik denk niet dat ze het een prettig idee vindt, maar zij is geen cartoonist.' John Reid, één van de drie makers van Fokke & Sukke: 'Ik ben echt onthutst. Ik krijg Theo van Gogh-flashbacks. En dan zie ik iemand op Twitter weer zeggen dat 'dit het moment is voor gematigde moslims om zich uit te spreken'. En dan denk ik: God­samme, je zal maar een moslim zijn en iedere keer van zulke white privilege-types iets moeten zeggen. Je moeten uitspreken. Ik vind 'gematigde moslim' een heel onguur frame.'

Een cartoon uit Charlie Hebdo op de grond bij een wake bij de Franse ambassade in Berlijn. Beeld getty
Een cartoon uit Charlie Hebdo op de grond bij een wake bij de Franse ambassade in Berlijn.Beeld getty

2 Hoofdredacteuren, blijf het plaatsen

Philippe Remarque, hoofdredacteur de Volkskrant: 'De beste manier waarop we met dit soort intimidatie kunnen omgaan is onverstoorbaar ons werk doen. We geven journalistieke uitdrukking aan de schok die dit veroorzaakt, we belichten de aanval op de vrijheid van alle kanten, we brengen een hommage aan Charlie Hebdo, en we drukken uiteraard de cartoons af van de vermoorde tekenaars.'

Derk Sauer, NRC-uitgever die woensdag op Twitter alle dagbladen opriep de cartoons op hun voorpagina te plaatsen: 'Het is heel belangrijk dat de journalistiek nu een statement maakt. Er is duidelijk een grens overschreden en het ligt voor de hand dat andere journalisten een gebaar van solidariteit laten zien. Gevaar voor meer geweld kan een afweging zijn, maar ook een excuus om niet te publiceren. Als journalisten zichzelf gaan censureren, is dat het begin van het einde van de vrije journalistiek. Bovendien: hoe meer kranten gehoor geven aan deze oproep, hoe minder gevaar voor de ene krant die het wel doet.'

Stephen Pollard, Britse journalist en hoofdredacteur The Jewish Chronicle: 'Ik sta voor een lastig dilemma. De principes waar ik voor sta zeggen me te publiceren, maar welk recht heb ik om het leven van mijn medewerkers te riskeren om een punt te maken? Het gaat niet meer om principes, dit gaat om mensenlevens. Een joods blad als het mijne dat zulke cartoons publiceert, staat boven aan de moordlijst van radicale islamieten.'

Marcel Gelauff, hoofdredacteur NOS Journaal: 'Het is de taak van de publieke omroep om het nieuws te melden, niet om actie te voeren. We laten de cartoons wel zien in onze uitzendingen: niet als statement, maar omdat ze nieuwswaarde hebben. Natuurlijk hebben we nagedacht over de mogelijke gevaren. Maar ik zie op dit moment geen concrete aanleiding om uitzenden uit de weg te gaan.'

Een vrouw houdt een pen omhoog bij een wake voor de slachtoffers van de schietpartij in Parijs. Beeld reuters
Een vrouw houdt een pen omhoog bij een wake voor de slachtoffers van de schietpartij in Parijs.Beeld reuters

3 Gematigde moslims: spreek je uit

Mehmet Cerit, hoofdredacteur van de Turks-Nederlandse krant ­Zaman Vandaag: 'Moslims moeten de islam niet door extremisten laten kapen. We moeten onze stem laten horen en dergelijke aanslagen ten strengste veroordelen. Ik vind het ook erg als de profeet respectloos wordt afgebeeld. Maar we leven in een westerse samenleving, met andere normen en waarden dan die gelden in moslimlanden. We moeten de democratie, met de vrijheid van meningsuiting, omarmen, ook als we worden bekritiseerd. Mijn geestelijk leider Fettulah Gülen heeft na de aanslagen van 11 september 2001 gezegd dat geen terrorist een moslim kan zijn en geen moslim een terrorist. Je mag geen mensen doden. Punt.'

Yassin Elforkani, woordvoerder van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO): 'Wie aan Parijs komt, komt aan ons, komt aan Europa. Zo'n daad moeten we keihard veroordelen. Ik wil wel benadrukken dat de strijd tegen terrorisme niet alleen een verantwoordelijkheid is van moslims. Maar moslims hebben een grote verantwoordelijkheid. Moskeeën moeten serieus aan de slagom jongeren nieuwe theologische inzichten te geven en ze weerbaar te maken tegen radicale theorieën. 'Het CMO zal contact zoeken met onze Franse collega's om dit in Europees verband aan te pakken. Onze boodschap moet helder zijn:vrijheid van meningsuiting is een groot goed. We kunnen niet accepteren dat daar aan getornd wordt.'

Mensen bij een wake op Place de la Republique in Parijs, voor de slachoffers van de schietpartij op de redactie van Charlie Hebdo. Beeld epa
Mensen bij een wake op Place de la Republique in Parijs, voor de slachoffers van de schietpartij op de redactie van Charlie Hebdo.Beeld epa
Meer over