Wat Bert moet doen om het EK te redden tegen Duitsland

Voetbal is simpel. Maar simpel voetballen? Juist, dat is moeilijk. Het Nederlands elftal benadrukte dat zaterdag nog maar eens. Ondanks een surplus aan kwaliteit, ging het mis tegen de op papier een stuk zwakkere Denen (0-1). Over het hoe en waarom, Oranje ontrafeld.

Wesley Sneijder tijdens een training. Op de achtergrond Bert van Marwijk.Beeld PRO SHOTS

Toch geen tactisch geleuter hè?
Geen geleuter, wel tactiek. Waarom? Het probleem van het Nederlands elftal zit hem er niet alleen in dat de verkeerde spelers spelen, maar ook - en vooral - dat deze spelers op de verkeerde plek in het veld staan.

Ah, we hebben er meer verstand van dan de bondscoach?
Feit is wel dat de keuzes van Van Marwijk de laatste maanden verkeerd uitpakken. Hij speelt al sinds zijn aanstelling als keuzeheer in een 4-2-3-1-systeem. Het idee erachter is dat het verdedigende blok op het middenveld (Van Bommel/De Jong) het werk van de kwalitatief zeer matige verdediging verlicht. De vier raspaardjes voorin moeten het verschil maken.

Systeem '6 achter, 4 voor'
Daar had het zaterdag inderdaad wel veel van weg. Na het Deense doelpunt zette alleen de voorhoede nog druk naar voren, terwijl de achterhoede achteruit liep. Gevolg: gigantische gaten op het middenveld.

Die vier moeten dus beter omschakelen.
Dat is te makkelijk. Door het gebrek aan linies in de huidige formatie van het Nederlands elftal (zie infographic 1), vormen de voorste vier - zeker met een inzakkende spits als Van Persie - al gauw één linie. Hetzelfde geldt voor de backs die op de hoogte van Van Bommel en De Jong lopen.

Infographic 1: het systeem van Oranje (4-2-3-1) in de praktijk. Statisch en er ontstaan vaak gaten op het middenveld.Beeld De Persgroep Digital

Met het 'systeem Van Marwijk' werd de WK-finale gehaald!
Zeker, maar dit gebeurde nou niet bepaald met goed voetbal en er kleefde bovendien het nodige geluk aan. Meer en meer mensen beginnen in te zien dat je met zoveel goede voetballers het accent niet op de verdediging moet leggen en dat je júist je verdediging ontlast door het accent op de aanval te leggen. Immers: als jij de bal hebt, kunnen zij niet scoren. De beste wedstrijd van de afgelopen twee jaar was tegen Zweden, toen het blok voor de verdediging noodgedwongen uit elkaar gehaald werd en Van der Vaart speelde in plaats van De Jong.

Dus Van der Vaart erin is de oplossing?
Je kan ook Sneijder een linie achteruit halen, waardoor zowel Huntelaar als Van Persie kunnen spelen. Maar daarmee is het euvel niet verholpen.

Waarmee dan wel?
Twee verdedigende middenvelders voor het centrale verdedigingsduo halen al het voetbal eruit. Zet daar één man neer en je veldbezetting is een stuk beter. Je kunt over het hele veld driehoekjes maken (zie infographic 2). Ergo: welke kant je ook opdraait, je hebt binnen tien meter een afspeelpunt.

Bert van Marwijk in gesprek met Wesley Sneijder (r). Verandert Bert van Marwijk het (tactisch) concept tegen Duitsland?Beeld ap
Infographic 2: 4-3-3 met de punt naar achteren. Een betere veldbezetting (overal driehoekjes), meer linies én het verlicht de krakkemikkige defensie.Beeld De Persgroep Digital

Punt naar voren, punt naar achteren, tactisch geleuter!
Natuurlijk ben je als coach voor een groot deel afhankelijk van je materiaal en door individuele kwaliteit trekken slecht voetballende teams toch vaak aan het langste eind. (Laat Van Marwijk nou een deel van zijn materiaal - Huntelaar en Van der Vaart - op de bank posteren.) Maar de bondscoach lijkt op dit moment zowel in tactisch opzicht als in zijn keuzes de plank mis te slaan.

Wat moeten we met Huntelaar als er geen fatsoenlijke voorzet komt?
Het idee achter de vleugelspitsen aan de 'verkeerde' kant, is dat de backs er overheen kunnen komen en je zo over beide kanten gevaarlijk bent. Die gedachte is van de laatste jaren, Barcelona en het Spaanse elftal spelen vaak zo. Significant verschil is dat bij onder meer Barça de backs halve vleugelspitsen zijn (hoeveel voorzetten heeft Van der Wiel zaterdag gegeven?) én er door twee aanvallende middenvelders meer aansluiting is. Daar heb je hem weer, punt naar achteren.

Dus maar Robben op links, Afellay op rechts?
Inderdaad, Van Marwijk doet er goed aan om de vleugels om te draaien. Robben speelt liever op rechts, maar is op links gevaarlijker als hij naar binnen maar ook buitenom kan en een voorzet kan geven. De laatste wedstrijd dat de Groninger op links speelde was in de oefenwedstrijd tegen Engeland. Dat ging niet slecht, toch? Afellay speelt net zo makkelijk op rechts.

Gaat Van Marwijk snijden in zijn basiself en/of tactiek?
Die kans is niet groot. Van Marwijk repte na Denemarken én vandaag vooral over de gemiste kansen en de niet gegeven strafschop(pen). 'Ik blijf het op mijn manier doen', zei hij vandaag tegen Bert Maalderink van de NOS. Het lijkt erop alsof de bondscoach de oplossing voor het treffen tegen Duitsland vooral ziet in het benutten van kansen; laten we dan maar hopen dat hij gelijk heeft.

Meer over