'Wat ben ik aan het doen, vroeg ik me af'

In the Land of Blood and Honey is al vanaf de eerste draaidag controversieel. Maar Angelina Jolie had met niets anders willen debuteren. 'Ik moest iets met mijn frustraties.'

Ze blijft heel vriendelijk, dat is het niet. Angelina Jolie laat alleen iets langere stiltes vallen, terwijl ze de vrouw tegenover haar strak aankijkt met die legendarische katachtige ogen van haar. Zo frêle als ze leek, in het Adlon Hotel in Berlijn, in die soepel vallende crèmekleurige jurk, zo strijdbaar is ze ineens. Dit gevecht wil ik aan, zegt haar blik op de Servische journaliste, die er direct ongemakkelijk van wordt.

Zou Jolie nog iets veranderen aan In the Land of Blood and Honey, na alle Servische kritiek, wilde ze weten.

'Ik ben tevreden zo.' Pauze. 'Omdat ik weet wat onze intenties waren. Omdat ik weet wat de film zegt.'

Het is nogal een wespennest waarin Jolie (1975) zich heeft begeven voor haar debuutfilm, die zij schreef, produceerde en regisseerde. In the Land of Blood and Honey is een keiharde versie van Romeo en Julia tegen de achtergrond van de oorlog in voormalig Joegoslavië. Twee geliefden, een Moslimvrouw en een Servische man, verliezen elkaar uit het oog maar ontmoeten elkaar weer in een vrouwenkamp waar verkrachtingen aan de orde van de dag zijn. Zij is slachtoffer; hij bevelhebber.

Het foutieve gerucht dat de film ging over een vrouw die verliefd wordt op haar verkrachter, leidde al tijdens het draaien tot grote ophef onder verkrachtingsslachtoffers. Het werd Jolie tijdelijk verboden te filmen in Bosnië. Nu, vaak niet meer dan op basis van de trailer, roepen Serviërs op tot een boycot; regisseur Emir Kusturica noemde het 'propaganda' en riep haar op een verhaal te vertellen vanuit het andere perspectief, vertelt de Servische journaliste.

Weer die strakke blik. 'Ik zou nooit een film weigeren te maken over slachtoffers.' Pauze. 'Ik wilde een genuanceerde film maken. Ik toon alleen dingen die ik heb ontdekt terwijl ik onderzoek deed naar deze oorlog. Kijk, wat ik niet snap... Allereerst: er zit veel menselijkheid onder de oppervlakte. Dus dat ik Serviërs alleen afschilder als agressors is al oneerlijke kritiek. En ja, ik focus inderdaad op de slachtoffers: ik wilde de Moslimslachtoffers hun moment geven. Dat zou toch moeten kunnen? Daarover hoeven de Serviërs toch niet alleen boos te zijn?'

Had Jolie niet een makkelijker onderwerp kunnen kiezen voor haar debuutfilm? Waarschijnlijk niet. Als iemand zich heeft geprofileerd als geëngageerde actrice is zij het wel. De afgelopen jaren bracht de Oscarwinnares meer tijd door met wereldleiders en in (ex-)oorlogsgebieden als Afghanistan en Libië dan op filmsets. 'Ik moest iets met mijn frustraties over wat ik zag: de oorlogsmisdaden tegen vrouwen, het uitblijven van westers ingrijpen. En daarbij vroeg ik me af wat voor mechanismen er gaan werken in een maatschappij op zo'n moment. Dat is iets wat we moeten bestuderen, dat inzicht kunnen we gebruiken. Het was vooral de oorlog in Bosnië waar ik zelf maar geen grip op kreeg. Dit is mijn generatie, dacht ik, het is ons overkomen. Dus ik moet het onderzoeken van mezelf.'

Het was nooit bedoeld als basis voor een film, onderstreept ze; regisseren ambieerde ze al helemaal niet. Jolie zet alleen haar gedachten graag op papier. En dit keer besloot ze haar ervaringen in het gebied en de gesprekken met ooggetuigen, als experiment, in een scenariovorm te gieten. Het resultaat liet ze onder druk van haar echtgenoot Brad Pitt aan 'wat mensen' lezen.

'En voor ik het wist, was ik de regisseur.' Jolie slaat haar handen voor haar ogen en zucht diep. 'Wat ben ik aan het doen, vroeg ik me af. Ik weet ook wel dat er mensen zijn die technisch stukken beter zijn dan ik. Maar ik wist dat ik het me aantrok, dat ik er alles aan zou doen om een genuanceerd verhaal te vertellen. Dus wist ik dat ik het zelf moest doen.'

Het bleek een stuk bevredigender dan acteren, en Jolie vond regisseren heerlijk. 'Volgens Brad is dat omdat ik door onze zes kinderen veel weet van management.' Maar het was vooral omdat de set zo stimulerend was, benadrukt ze. De cast en crew, die ze expres samenstelde uit verschillende etnische achtergronden, hadden direct invloed op het script. 'Deze mensen hebben dit daadwerkelijk meegemaakt. Toen ik Vanessa (Glodjo, red.) vertelde hoe ze sniper alley moest oversteken, zei ze: 'Nee, zo deden we dat niet.' En de scène waarin ze die Amerikaanse voedselpakketten openen? Dat was eten waarmee ze waren opgegroeid - iedereen werd emotioneel en begon meteen naar de pindakaas te zoeken. Want dat was blijkbaar wat ze altijd deden.'

En misschien was dat wel het lastigste: de acteurs dwingen die periode opnieuw te beleven. 'Al hoop ik dat het ook een catharsis was, op een bepaalde manier. Het vervelendst vond ik de scène waarin soldaten oude vrouwen dwongen zich uit te kleden voor een groep lachende feestvierders. Dat moet je dan oude actrices vragen na te spelen - het maakte de hele crew ongemakkelijk. Volgens mij heb ik ze gek gemaakt met mijn goedbedoelde opmerkingen: weet je het echt zeker? We doen dit voor alle vrouwen die dit hebben meegemaakt. We zijn jullie zo dankbaar.'

Het is slechts een van de scènes die Jolie toont in al zijn gruwelijkheid - ze maakt het de kijker niet gemakkelijk. En dat onderstreept wat Jolie ambieert met dit regiedebuut.

'Ik hoop dat mensen die deze film zien zich realiseren: dit had mij kunnen gebeuren. Juist omdat de geschiedenis zo recent is en zo dichtbij. Want we zien het wereldnieuws vaak als iets dat andere mensen ergens anders overkomt. En ik denk dat elke keer als we een kind honger zien lijden of een vrouw verkracht zien worden, het ons zou moeten raken.'

BEST BETAALDE ACTRICE

Angelina Jolie (1975) is de dochter van acteur Jon Voight. Ze brak in 1999 door met de film The Bone Collector. Met de film Girl, Interrupted uit datzelfde jaar won ze een Oscar voor beste vrouwelijke bijrol.

Jolie speelde onder andere Lara Croft in de gelijknamige gameverfilmingen, waarmee ze de best betaalde actrice van Hollywood werd. Ze figureert even gemakkelijk in commerciële actiefilms als Wanted (2008) en Salt (2010) als in Michael Winterbottoms A Mighty Heart (2007), waarin ze de echtgenote van Daniel Pearl speelt, de journalist die werd onthoofd in Pakistan, of Clint Eastwoods Changeling (2008). De laatste keer was ze in de bioscoop te zien in actievehikel The Tourist (2010), al sprak ze daarna nog de stem van in Tijger in de Kung Fu Panda-films.

Haar echtgenoot Brad Pitt ontmoette ze op de set van Mr. & Mrs. Smith. Ze hebben zes kinderen, waarvan drie geadopteerd.

undefined

Meer over