Feiten bij de borrelWar on terror

War on Terror heeft juist meer terrorisme opgeleverd

Twintig jaar geleden begonnen de VS een oorlog tegen het terrorisme. Uit de cijfers blijkt dat die juist meer terreurdoden tot gevolg heeft gehad.

Mensen steken Amerikaanse vlaggetjes in het monument op Ground Zero in New York. Beeld AFP
Mensen steken Amerikaanse vlaggetjes in het monument op Ground Zero in New York.Beeld AFP

De Verenigde Staten hebben zich teruggetrokken uit Afghanistan, maar de oorlog tegen het terrorisme is nog niet gewonnen. Na de aanslagen in de VS op 11 september 2001 riep toenmalig president Bush in oktober de War on Terror uit. Het eerste hoofddoel was om in de jacht op Al Qaida-leider Bin Laden de terroristische cellen van het terreurnetwerk in Afghanistan uit te schakelen. Hoe succesvol is de oorlog tegen het terrorisme geweest nu de aanslagen op 9/11 twintig jaar oud zijn?

De kille cijfers laten zien dat het aantal doden als gevolg van aanslagen juist hoger is dan voordat Bush zijn oorlog uitriep. De onderzoekers van de Global Terrorism Database (GTD) houden al ­jaren cijfers bij over terrorisme. Uit deze data blijkt dat na 2001 het aantal aan­slagen toenam. Hoewel er meer aandacht is voor aanslagen in Europa en de VS, ligt het aantal slachtoffers in de rest van de wereld vele malen hoger.

In het eerste decennium na 9/11 liep het aantal terreurdoden flink op. Opvallend is dat in de periode tussen 2010 en 2020 er zelfs meer slachtoffers door terrorisme vielen dan ooit tevoren. Het ­dodental, ruim 182 duizend, was ruim het dubbele van dat in de eerste tien jaar van deze eeuw. Vooral in de jaren 2013 en 2014 waren er veel slachtoffers in Syrië en Irak door de opkomst van Islamitische Staat (IS).

Een algemeen geaccepteerde definitie van terrorisme bestaat niet, maar doden door oorlog of door acties van een staat tellen niet mee bij de GTD. Bovendien moet de aanslag dienen als middel om een politiek, economisch, religieus of ­sociaal doel te bereiken of om een groter publiek te intimideren. Doordat er verschillende definities worden gehanteerd, loopt de schatting van het aantal doden in 2014 uiteen van 33- tot 44 duizend – het verandert niets aan het feit dat 2014 het dodelijkste jaar was.

De terroristische organisaties IS en Boko Haram waren in 2014 verantwoordelijk voor ruim de helft van de slachtoffers. Boko Haram was in 2014 de snelstgroeiende terroristische beweging en vermoordde bijna zevenduizend burgers in Nigeria en Kameroen.

De meeste slachtoffers van terroristische aanslagen vielen de afgelopen tien jaar in het Midden-Oosten en Noord-Afrika: zo’n 70 duizend. Ook Zuid-Azië, waaronder Afghanistan en de Sub-Sahara werden zwaar getroffen. In de rest van de wereld, waaronder Amerika en Europa, vielen zo’n tienduizend slachtoffers.

In de jaren na de aanslagen op het WTC kwam wereldwijd het meeste terrorisme voor in Irak en Afghanistan. Tot 2017 ­zagen de onderzoekers van de GTD Irak als het meest getroffen land, zo berekenen ze aan de hand van het aantal slachtoffers, aanslagen en de economische impact van de terreur. Vanaf 2018 voerde ­Afghanistan deze lijst aan.

Na 2014 is het aantal slachtoffers weer gestaag afgenomen maar nog altijd hoger dan gedurende het jaar na de eeuwwisseling. Zo lag het dodental in 2019 twee keer zo hoog als in 2001.

De grootste toename van terroristische dreiging was in 2019 in Burkina Faso, door aanslagen van drie islamitische terreurgroepen, en in Sri Lanka, door de aanslagen op Paaszondag waarvoor IS de verantwoordelijkheid opeiste.

Door corona was het het afgelopen anderhalf jaar moeilijker voor terroristen om grote mensenmassa’s te treffen, maar de onderzoekers van de GTD vrezen een toename. Zij signaleren daarbij een snelle opkomst van extreem-rechtse terreurgroepen. Als gevolg van aan­slagen uit die hoek nam tussen 2014 en 2019 in het Westen het aantal sterfgevallen toe van 11 naar 89, een relatief klein deel van het totaal aantal doden maar wel een verachtvoudiging.

Bovendien zou door corona terrorismebestrijding minder budget kunnen krijgen. In combinatie met maatschappelijke onvrede en mogelijke economische stagnatie zou dit kunnen leiden tot meer terrorisme.

Meer over