Wapenindustrie Z-Afrika schond nog vorig jaar VN-embargo's

De Zuidafrikaanse staatswapenindustrie Armscor heeft stelselmatig VN-embargo's geschonden bij de uitvoer van wapens, en de regering voorgelogen over twee wapenleveranties in 1993 en 1994, officieel aan Libanon, die bestemd bleken voor Jemen tijdens de burgeroorlog....

AP, Reuter

JOHANNESBURG

De illegale levering van een scheepslading AK-47 geweren van Zuidafrikaanse makelij aan Jemen in september vorig jaar zorgde voor een schandaal en was de aanleiding voor de commissie. Rechter Cameron concludeert echter dat er geen sprake was van een incident. Ook bij eerdere zaken tussen de Libanese handelaar Eliaz Wazan en Armscors hoofd marketing Marius Vermaak bleek niet Libanon de bestemming van de wapens, maar Jemen.

In enkele gevallen gingen de wapens naar de republieken van het voormalige Joegoslavië. 'Dit gebeurde ondanks een verbod van het kabinet van verkoop van wapens aan Joegoslavië en die republieken', verklaarde Cameron.

Vermaak heeft zich volgens de commissie schuldig gemaakt aan fraude en diefstal en moet daarvoor worden vervolgd. Vermaak nam in april ontslag. Cameron vindt dat Vermaaks twee onmiddellijke superieuren moeten worden ontslagen wegens vergaande nalatigheid. De top van Armscor kon het niets schelen waar de wapens terecht kwamen, aldus het rapport.

Het werk van de commissie is nog niet voorbij. Er liggen nog andere zaken voor onderzoek, waaronder de geheime wapenleveranties via de Seychellen aan het verdreven Hutu-leger uit Ruanda, waarvan de organisatie Human Rights Watch eerder dit jaar gewag maakte.

Rechter Cameron beveelt de regering aan een nieuw, strikt beleid voor de wapenexport te formuleren en Armscor te onderwerpen aan een reorganisatie en constante controle. Hij beschrijft gedetailleerd de structuur van Armscor, dat tijdens de apartheid en het wapenembargo tegen Zuid-Afrika tientallen nepbedrijven opzette voor illegale exporten, waarmee Zuid-Afrika's wapenarsenaal werd bekostigd.

Vóór het embargo importeerde Zuid-Afrika wapens. De noodzaak een eigen wapenindustrie te ontwikkelen bracht Zuid-Afrika in de top-tien van wapenproducerende landen. Armscor maakte van alles, van pistolen tot kleine atoombommen (nu ontmanteld). Irak was een van de grote afnemers, vooral van de lange-afstandsartillerie, ontworpen voor de oorlog in Angola.

Ronnie Kasrils, staatssecretaris van Defensie en vroeger hoofd van de militaire inlichtingendienst van het ANC, gaf als commentaar op het rapport: 'We willen de bezem halen door die wapenindustrie'.

Meer over