Bellen MetJoost de Vries

‘Wanneer de Denen klaar zijn met vaccineren, moet in Mexico nog tweederde van de bevolking’

Mexico heeft woensdag in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties de scheve verdeling van coronavaccins aangekaart. Het is ‘oneerlijk en onacceptabel’ dat rijke landen vaccins hebben ‘gehamsterd’, stelde de Mexicaanse minister van Buitenlandse Zaken. We bellen met Mexico-correspondent Joost de Vries.

Een oudere vrouw krijg in een verzorgingstehuis in Mexico City het vaccin van AstraZeneca. Beeld REUTERS
Een oudere vrouw krijg in een verzorgingstehuis in Mexico City het vaccin van AstraZeneca.Beeld REUTERS

Joost, vind jij het ook zo ‘oneerlijk en onacceptabel’ dat ik waarschijnlijk eerder een prik krijg dan jij, omdat rijke landen vaccins hebben ‘gehamsterd’?

‘Als je hier woont word je hoe dan ook vaker met je neus op ongelijkheid gedrukt. Het verschil tussen arm en rijk is hier veel zichtbaarder dan in Europa. Maar wat de pandemie betreft, als je die beschouwt als een wereldwijd experiment in medemenselijkheid, dan zakt de wereld toch redelijk ernstig voor die test. Tegelijkertijd voltrekt zich ook in mij een persoonlijke worsteling. Omdat het waarschijnlijk nog heel lang duurt voordat ik hier aan de beurt ben, denk ik er wel eens over na om op een gegeven moment naar Nederland te vliegen om daar maar een prik te halen. Dat is een luxe die de mensen hier niet hebben.’

Je zegt dat het waarschijnlijk nog lang gaat duren voor je wordt ingeënt. Wat betekent dat? In Denemarken zeiden ze deze week: op 27 juni is heel de bevolking ingeënt. Circuleren dat soort data ook in Mexico?

‘Mexico is vrij vroeg begonnen met vaccineren, op de dag voor Kerst, en momenteel zijn ze bezig het zorgpersoneel in te enten. Zodra ze daarmee klaar zijn, beginnen ze met de leeftijdscategoriën, van oud naar steeds jonger. Vanaf juni is de categorie veertig-min aan de beurt. Dat klinkt natuurlijk best goed - binnen een half jaar al bij de veertig-minners - maar tweederde van de 126 miljoen Mexicanen is jonger dan veertig jaar. Daarom duurt die laatste fase van de grote massa volgens de planning tot maart 2022. Dus om je vraag te beantwoorden: wanneer de Denen klaar zijn, moet Mexico nog beginnen aan tweederde van de bevolking.’

Hoe kan dat? In je stuk dat vandaag in de krant staat, schrijf je dat Mexico contracten sloot met meerdere producenten, waaronder Pfizer, AstraZeneca, het Russische Spoetnik V en het Chinese CanSino.

‘Als je een contract hebt afgesloten, betekent dat niet dat die vaccins er ook binnen een week zijn. Europa, de VS, Canada, Israël - noem maar op - hebben ook contracten met een aantal van diezelfde partijen, en hebben misschien wel betere deals gesloten waardoor de rest van de wereld later aan de beurt is. Overigens heeft Mexico, met inmiddels 750 duizend geleverde vaccins, best goed onderhandeld. Andere landen in Latijns-Amerika moeten nog beginnen met vaccineren, of zelfs wachten op het Covax-programma van de WHO, omdat ze achter het net hebben gevist. Volgens Marcelo Ebrard, de Mexicaanse minister van Buitenlandse Zaken, is tweederde van de wereldwijde vaccins nu in handen tien landen.’

Een paar weken geleden kwam de Covid Performance Index uit, een ranglijst over welke 98 landen de pandemie het best hebben aangepakt. Op de twee laagste plekken stonden Mexico en Brazilië. Is het wel terecht dat de Mexicaanse regering kritiek levert op het westen, terwijl het eigen beleid zo matig was?

‘Natuurlijk zit er ook politiek achter zo’n statement van de minister. Mexico afschilderen als slachtoffer van de coronacrisis, komt de overheid van president López Obrador niet slecht uit. Mexico heeft het namelijk helemaal niet goed gedaan het afgelopen jaar. Het staat met 176 duizend slachtoffers op de derde plek qua aantal doden wereldwijd. Er is bovengemiddeld veel zorgpersoneel besmet geraakt en overleden.

‘Het land heeft in de eerste maanden van de pandemie met een vrij stevige overheidscampagne mensen opgeroepen binnen te blijven. Dat heeft in het begin wel redelijk goed gewerkt, maar zo rond juni zijn de maatregelen versoepeld, sindsdien loopt de overheid achter de feiten aan. Ze hebben toen afgeschaald, maar het is ze niet meer gelukt op te schalen. Met heel veel besmettingen en doden tot gevolg. De vaccins worden daarom gezien als laatste strohalm, de rest van de gereedschapskist is leeg. Het is dus niet zo gek dat de regering nu zegt: dat we nu nog weinig vaccins hebben, komt omdat het zo oneerlijk verdeeld is in de wereld.’

Het westen komt er dus niet zo goed vanaf bij jou in de regio, maar Rusland en China des te beter. Die delen hun vaccins namelijk wel volop met Latijns-Amerikaanse landen. Gaat dat nog politieke gevolgen hebben in de toekomst?

‘Het zal moeten blijken hoe succesvol hun vaccindiplomatie is, maar het is veelzeggend dat we in Europa met grote afschuw kijken naar de protesten in Rusland rondom de arrestatie van Navalny, terwijl dat hier amper een nieuwsitem is. En ook geen politiek item. Toen de president van Mexico onlangs zelf besmet raakte met corona, twitterde hij dat hij gewoon doorwerkte en dat hij de volgende dag een telefoontje had met Poetin over Spoetnik V. En ook de Argentijnse president zei al gelijk in het begin: ik ben straks de eerste die Spoetnik V in mijn arm zet.’

En de Latijns-Amerikanen zelf? Hebben zij ook het volste vertrouwen in de Russische en Chinese vaccins? Of zetten ze toch liever een Westerse prik in hun armen?

‘Socialistische landen als Nicaragua, Cuba en Venezuela zien Rusland en China als natuurlijker bondgenoten dan de kapitalistische VS. Dus daar speelt dat sentiment totaal niet. Hier in Mexico werd door de hogere klassen wel met enige argwaan gekeken naar de Russische en Chinese vaccins, vooral vanwege het aanvankelijke gebrek aan transparantie rond de medicijnen, maar uiteindelijk is het belangrijkste dat je überhaupt een vaccin hebt waarmee je kunt prikken. In Europa wordt alleen met Amerikaanse en Europese vaccins geprikt. Hier kunnen Pfizer, Spoetnik V en CanSino naast elkaar bestaan.’

De kans is dus groot dat jij als veertig-minner over pak 'm beet een jaar een prik krijgt uit China of Rusland?

‘Absoluut. Tenzij ik voor die tijd van mijn westerse privilege gebruikmaak en als vaccintoerist op vakantie ga in Nederland.’

Meer over