Wakker worden in een kuil, en wel in uniform

Een van Paul Austers basiswaarden is dat de werkelijkheid een veelheid aan verhalen is, en dit gegeven werkt hij consequent in elke roman uit....

Hans Bouman

Zijn laatste roman, Man in het duister, heeft Auster in de recordtijd van drieënhalve maand geschreven. Toch leest het niet als een eruptie van spontaniteit. Het is een volbloed Auster-boek geworden, inclusief een zekere dosis kunstmatigheid.

Ik-figuur is de gepensioneerde boekbespreker August Brill. Hij is herstellende van een ernstig auto-ongeluk en woont in bij zijn gescheiden dochter Miriam. Het boek speelt zich af gedurende één nacht. Brill ligt in bed en kan de slaap niet vatten. Daar verzint hij, om ‘niet te denken aan de dingen die ik liever vergeet’, verhalen. Het verhaal van deze nacht speelt in 2007 en begint met het beeld van een man in een legeruniform die wakker wordt in een kuil, waaruit hij niet kan ontsnappen. Hij heeft geen flauw idee hoe hij daarin terecht is gekomen en waar dat uniform vandaan komt. In de verte hoort hij artillerievuur en het gejammer van stemmen. Mede met behulp van papieren in zijn zak reconstrueert hij wie hij is: Owen Brick, bijna dertig, gehuwd, woonachtig in New York, werkzaam als professioneel goochelaar.

Pas een dag later wordt Brick uit de kuil bevrijd en op weg gestuurd met een bijzondere missie. Het is oorlog en hij moet de man vermoorden die daarvoor verantwoordelijk is: een schrijver. Deze heeft de oorlog verzonnen waaronder het land gebukt gaat. Al snel is duidelijk dat de man die Owen Brick moet vermoorden, samenvalt met August Brill.

Naar aanleiding van de presidentsverkiezingen van 2000 is een burgeroorlog uitgebroken, de gebeurtenissen van 11 september hebben nooit plaatsgevonden en evenmin zijn er Amerikaanse troepen in Irak. De manier waarop Auster zijn ‘alternatieve’ Amerika anno 2007 presenteert, is bij vlagen houterig, en of dat ligt aan de vertelkwaliteiten van August Brill (een recensent, geen schrijver) dan wel aan de recordtijd waarin deze roman tot stand kwam, mag de lezer zelf uitmaken.

Hans Bouman

Meer over