Nieuws

Wachtlijst voor verpleeghuizen en ggz groeit snel: 17 duizend mensen wachten op toegang

De wachtlijsten voor toegang tot een verpleeghuis of ggz-instelling groeien snel. De wachttijd is opgelopen tot tien weken, soms langer. Volgens de wet mag de wachttijd maximaal zes weken zijn. Er liggen nu zeventienduizend aanvragen te wachten op behandeling.

Twee bewoners van een verpleeghuis in Voorschoten.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Twee bewoners van een verpleeghuis in Voorschoten.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dit blijkt uit een brief die minister Hugo de Jonge aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. De groeiende wachttijd is een direct gevolg van organisatorische problemen bij het Centrum Indicatiestelling Zorg. Het CIZ geeft indicaties af waarmee mensen toegang krijgen tot instellingen. Die worden betaald uit de Wet langdurige zorg, de WLZ. De Jonge stelt het CIZ min of meer onder curatele: hij wordt nu maandelijks op de hoogte gehouden van de problemen.

Zo’n 14 duizend aanvragen voor een plek in een verpleeghuis liggen op behandeling te wachten. Het CIZ hanteert 8.000 aanvragen die op een beslissing wachten als maximum. De wachttijd, wettelijk maximaal zes weken, is opgelopen tot zo’n tien weken. En die kan verder oplopen als een aanvraag niet compleet is of als extra informatie nodig is. In de genoemde tien weken is die extra wachttijd nog niet meegerekend. Of, zoals De Jonge schrijft: ‘Dit wordt niet meegenomen in de doorlooptijden.’ Een indicatie of toegangsbewijs betekent nog niet direct plaatsing in een verpleeghuis. Op 1 juli waren er ruim 170 duizend mensen met een indicatie voor een verpleeghuis, waarvan er toen ruim 15 duizend wachtten op een plek. Het merendeel, bijna 14 duizend van hen, wacht op een plaats in een verpleeghuis dat de voorkeur heeft.

Naast de aanvragen voor verpleeghuizen wachten nóg drieduizend aanvragen op een besluit: die voor een verblijf in een ggz-instelling. Volgens De Jonge wordt 76 procent van de aanvragen op tijd, binnen zes weken, behandeld. De norm is echter: minimaal 95 procent.

Oorzaak: wetswijziging

De wachtlijsten bij het CIZ worden veroorzaakt door een wetswijziging die sinds 1 januari van kracht is. Door die wijziging kunnen ook mensen met psychische problemen die 24-uurs zorg nodig hebben een indicatie krijgen op basis van de WLZ. Tot dit jaar werd die zorg gefinancierd via de zorgverzekering of door gemeenten. Een WLZ-indicatie is aantrekkelijk omdat die levenslang geldt, terwijl zorg via de gemeenten of zorgverzekering periodiek kan worden herzien.

Oorspronkelijk verwachtte het CIZ 9.250 aanvragen voor een ggz-indicatie. Begin dit jaar meldde staatssecretaris Paul Blokhuis van VWS al dat dit een vergissing was. Er waren toen al 13 duizend indicaties afgegeven en ‘er komen nog ongeveer 3.000 bij’.

Nu blijken er nog steeds zo’n 3.000 aanvragen voor ggz-zorg bij het CIZ op de bureaus te liggen. Als de voorraad duizend aanvragen is, kan het CIZ de aanvragen binnen zes weken afhandelen, stelt De Jonge. Dat lukt nu dus niet meer.

Maatregelen

‘Medewerkers van het CIZ’, zo schrijft De Jonge, ‘zijn daarom langer op de ggz-aanvragen ingezet, zowel in 2020 als in 2021.’ Dat vertraagde de behandeling van de gewone indicaties voor de verpleeghuizen. Een hoog ziekteverzuim en problemen bij het aannemen van nieuwe krachten door de krappe arbeidsmarkt verergerden de problemen. Daardoor wachten nu 17 duizend aanvragen voor toegang tot een zorginstelling op een beslissing.

Het CIZ heeft maatregelen genomen in een poging om te voorkomen dat de wachtlijsten verder oplopen. Maar die ‘maatregelen verkleinen de werkvoorraad op zeer korte termijn nog niet voldoende’. ‘Gezien de onzekerheid in de hoogte en complexiteit van de aanvraagstroom waaronder de nieuwe ggz-aanvragen, blijft het risico bestaan dat de jaargrens overschreden wordt.’ De Jonge houdt nu de vinger aan de pols. Het CIZ moet maandelijks rapporteren over de wachttijden en het wegwerken van de achterstanden. Die moeten bij de jaarwisseling zo laag mogelijk zijn.

Meer over