Wachten op een beter hart

Per jaar worden tientallen Friese hartpatiënten geopereerd in de Bredase hartkliniek De Klokkenberg. De wachttijd voor een hartoperatie in het Academisch Ziekenhuis Groningen (AZG) is zó lang dat geen specialist in Friesland zijn patiënten nog naar Groningen verwijst....

Jet Bruinsma

Met een wachttijd van een half jaar voor niet-urgente patiënten is het AZG koploper. De Klokkenberg, sinds kort de fusie met het Ignatiusziekenhuis in Breda is de officiële naam Amphia geheten, heeft samen met het Catharina ziekenhuis in Eindhoven de kortste wachttijd, één maand.

De cijfers zijn ontleend aan de meest recente inventarisatie van de Begeleidingscommissie Hartinterventie Nederland (BHN), peildatum 19 februari. Op die dag stonden 1908 patiënten op de wachtlijst voor een operatie, van wie een kwart (448) langer dan drie maanden.

Het aantal hartoperaties is tussen 1997 en begin dit jaar met bijna 800 gedaald van 15.189 in 1997 naar 14.415, aldus K. Koch, secretaris van de BHN. Toch maakte de commissie zich lange tijd geen zorgen over die terugloop, omdat het aantal patiënten op de wachtlijst niet toenam en de meesten binnen drie maanden werden geholpen. Sinds een half jaar lijkt er echter sprake van 'een zorgelijke stijging', zegt Koch.

Van de 13 hartcentra haalt er één (De Klokkenberg) het toegestane aantal operaties. , inclusief de patiënten buiten de regio.Hoe kan dat? En waarom moeten hartpatiënten in Groningen zo lang wachten? 'We hebben een tekort aan OK-assistenten en anesthesieverpleegkundigen', verklaart woordvoerder R. Verhaegen. 'Het opleiden daarvan kost twee tot drie jaar.' Hartchirurgen zijn er inmiddels weer voldoende, nadat twee van hen vorig jaar vertrokken naar een privékliniek in Italië. De nood in Groningen kan niet worden verlicht door het Zwolse hartcentrum De Weezenlanden, want ook dáár is de wachttijd lang. 'Als we de wachtlijst willen wegwerken moeten we jaarlijks 1200 tot 1250 hartoperaties uitvoeren, maar we deden er vorig jaar 1127. We komen alleen toe aan spoedgevallen', zegt Verhaegen.

De Klokkenberg, tot de fusie een zelfstandig hartcentrum, opereerde in 2000 1506 hartpatiënten, zes meer dan het met de zorgverzekeraar afgesproken quotum. 'Het werk moet gebeuren', verklaart clustermanager W. van de Vorle van het thoraxcentrum van Amphia. 'Er is hier een enorm commitment. Iedereen werkt mee om de patiënten te helpen die geopereerd moeten worden, ook als daarvoor langer moet worden doorgewerkt', is de ervaring van hartlongchirurg J. Witkop. 'Het is hier niet gebruikelijk om je op de cao te beroepen.'

Alle hartcentra klagen over het gebrek aan OK-assistenten, anesthesieverpleegkundigen en deskundig personeel voor de intensive care, de IC. En zonder IC geen hartoperatie. Toch gaan de extra wachtlijstgelden van minister Borst aan de neus van de hartcentra voorbij, omdat het geld uitsluitend is bestemd voor ziekenhuizen die hun afgesproken quotum ingrepen halen.

De grootste hartkliniek van Nederland is het Antoniusziekenhuis in Nieuwegein: dit jaar 1750 operaties. 'We zijn het slachtoffer van ons eigen succes', aldus hartlongchirurg H. van Swieten. Omdat het ziekenhuis zo populair is, worden uit het hele land patiënten naar Nieuwegein verwezen, zeker voor de grote vaatoperaties, een specialiteit van het ziekenhuis. Kan het Antonius voor 'het gewone werk' niet doorverwijzen naar centra met een kortere wachttijd? Van Swieten: 'Dan verstoor je de relaties die zijn opgebouwd met de verwijzers.'

Het VU-ziekenhuis mag dan met zijn korte wachttijd een 'snelle jongen' zijn, R. Huybregts, waarnemend hoofd van de afdeling hartchirurgie, is niet tevreden. *We deden vorig jaar 550 operaties, maar we moeten omhoog naar 750, het minimum voor een hartcentrum. om als hartcentrum erkend te worden.Het blijft een probleem om voldoende arts-assistenten te vinden. En als ze er al zijn, dan mogen ze vanwege de arbeidstijdenwet geen 80 uur per week meer werken.'

Terwijl de bestaande hartcentra hun taks al niet halen, hebben het Leijenburgziekenhuis in Den Haag en Medisch Spectrum Twente in Enschede toestemming gekregen om vanaf 2004 hartchirurgie te bedrijven. Volgens de hartspecialisten is dat niet nodig, maar minister Borst wil de 'witte plekken' invullen.

En de Friezen? Die kunnen straks wellicht terecht in het nieuw te bouwen Medisch Centrum Leeuwarden. Het MCL heeft nog wel geen toestemming voor een hartkliniek, maar mag er wel een bouwen, op voorwaarde dat de stekkers en snoeren nog niet worden aangesloten.

Meer over