Waartaal

Een 'krommetenende prestatie', noemde Ed Nijpels het verlaten van Rita Verdonk van de VVD-fractie, maandag in de documentaire Mark vs Rita. Een fraaie verhaspeling, die zo in Het Groot Dictee der Nederlandse Taal had gepast.

Schrijver Kees van Kooten - deze weken een graag geziene tv-gast, die met zijn voordrachtskunst in DWDD nog op fenomenale wijze een oud verhaal over een doos bonbons nieuw leven wist in te blazen - wilde het Dictee eens helemaal anders doen.

Dat mocht onderhand ook wel eens, en het is in elk geval gelukt.

Veel was hetzelfde als altijd, maar de jaarlijkse schrijfwedstrijd van de Volkskrant, De Morgen, NTR en VRT ging ditmaal niet alleen om de juiste spelling, maar ook om het markeren van veelgebezigde verhaspeling, verbastering en ander incorrect taalgebruik. Het eerste Dictee dat wemelde van de fouten in de opgave - het Koningslied ver voorbij.

Waar was John Ewbank trouwens?

Meer dan om goed of fout ging het Van Kooten om mooi of lelijk. 'Ondanks dat' is lelijk, zei hij. 'Waarom niet "Hoewel"? Zoveel lieflijker! Melodieuzer!'

De opgave voor de 'prominenten' en andere deelnemers werd een krankjorume tekst, om in de woorden van de samensteller te blijven. De onnavolgbare tekst leek een pastiche, zo niet een afrekening met het instituut dat zijn 24ste jaar inging.

Het dictee - dat wiewauwde van linguïstische bêtises, lammenadige anastrofes en piteuze zinnetjes - leidde tot 'totale verwarring' onder de deelnemers, stelde presentator Philip Freriks vast na eerste lezing. Zelfs de spellingchecker op de laptop van deze meeschrijver kende sommige woorden niet eens.

Het bleek dan ook 'niet mogelijk de tekst te schrijven met minder dan gemiddeld 30 fouten', zei jurylid Ludo Parmentier. Een Vlaming - communicatiedeskundige Dirk Bosmans - won weer eens, met 'slechts' 13 fouten. De BN'ers scoorden gemiddeld 40 fouten, de BV'ers 31. De deelnemende Volkskrant-lezers hadden gemiddeld 27 fout, lezers van De Morgen een half puntje minder.

Over spelling kan zelden misverstand ontstaan, lichtte Van Kooten na afloop zijn helse daad toe. Maar verkeerd gebruik van 'mits' en 'tenzij', of 'als' en 'dan' kan een geheel onbedoelde lading aan een tekst geven, wat hij pijnlijk illustreerde met een foutieve kop uit de Volkskrant.

'We moeten van wartaal naar waartaal', woordspeelde het erelid van het genootschap Onze Taal als vanouds.

De vraag is of dat hiermee gelukt is. En of dit dictee de liefde voor taal heeft kunnen vergroten.

Veel had het direct na afloop duidelijk nog niet uitgehaald. Zo hoorden we dat Freriks in de zaal 'enige gezichten die wanhóóp uitstralen' opmerkte. GTST-actrice Toprak Yalciner: 'Ik heb echt niet opgelet naar de boodschap van het dictee.'

NOS-verslaggeefster Kysia Hekster: 'Het werkt een beetje besmettelijk, dat je jezelf soms dingen hoort zeggen van: ik heb zoiets van...'

En EenVandaag-presentator Bas van Werven vond dat taal 'mooi behandeld' moest worden: 'Ik denk dat het wel goed is dat we ons allemaal heel goed beseffen....'

Ergens in de montagekamer moet een gewezen schoolmeester met satanisch genoegen deze publiekelijke lesjes in nederigheid hebben gedicteerd.

Krommetenend. Maar misschien was dat nu juist de bedoeling van dit bijzondere dictee.

undefined

Meer over