Waarom schreef de krant zó over Fons S.?

Eind mei hield mediajournalist Tom Rosenstiel (Los Angeles Times/Newsweek) in Eugene (Oregon) een rede over de geloofwaardigheidscrisis in de journalistiek....

Elke journalist zou volgens Rosenstiel de vraag moeten kunnen beantwoorden die de lezers steeds vaker stellen: 'Waarom heb je dit zus of zo aangepakt?'

Een lezeres uit Noord-Brabant stelde díe vraag deze week zo: 'Ik dacht dat ik geabonneerd was op de Volkskrant en niet op die andere wakkere krant. Wat is de nieuwswaarde van het bericht dat Fons S. gehuwd is met A., woont in een gele villa 't Z. in N. bij E., tweede was in de Sound Mix Show, geboren is te H., et cetera? Als dit geen grove schending van een verdachte en zijn gezin is, dan weet ik het niet meer.' Zij adviseerde de krant om voortaan maar meteen een routebeschrijving erbij te voegen.

Waarom heeft de Volkskrant in haar editie van 10 juni het 'profiel' over Fons S., de gearresteerde ex-baas van PSV, zó aangepakt?

Dat 'zo' slaat op het verhaal 'Fons S. was dé bink van het Anne Frankplantsoen'. Na de opzienbarende manier waarop de justitie en de burgemeester van Eindhoven de zaak-S. in de publiciteit hadden gebracht, besloot de redactie van de Volkskrant om een verslaggever naar Eindhoven te sturen die de feitelijke achtergronden van Fons S.' dubbelleven in kaart moest brengen. De hoofdredactie vond - en vindt - deze klus gerechtvaardigd, gezien de bekendheid van S., de ernst van deze zedenzaak én de zware verdenkingen die de justitie tegen S. koestert.

Zo'n beslissing om als krant te proberen om de harde feiten achter dit drama op te sporen lijkt me vanzelfsprekend. Maar het zou, gezien de ongewone tamtam waarmee de justitie en de gemeente Eindhoven de arrestatie van S. bekend hadden gemaakt, net zo wenselijk zijn geweest om juist daarover ook het naadje van de kous te weten. En zo zijn er wel meer aspecten aan deze kwestie goed voor degelijk journalistiek speurwerk.

Het achterhalen van 'de feiten' over S. bleek in de praktijk moeilijker dan gedacht. Want niemand in Eindhoven was volgens de verslaggever bereid om over de dubbele levenswandel van Fons S. iets met open vizier te vertellen. En dus resteerde regelrechte kletspraat van anonieme types in het Eindhovense Anne Frankplantsoen, waarvan de verslaggever zich ook zélf al afvroeg of het wel betrouwbaar was. Wat ze zeiden - 'S. was op zoek naar vlees, heel jong vlees' - had in de krant op zijn minst tussen aanhalingstekens moeten staan. Maar de prullenbak was er een betere rustplaats voor geweest. En dan waren er nog 'geruchten' over S., waarvan je - als je toch zoekt naar de feiten - wel moet proberen om ze bevestigd te krijgen. Anders horen ze niet in de krant.

Zo'n artikel komt natuurlijk niet in de Volkskrant, voordat een kritische eindredactie het gelezen en geredigeerd heeft. Had zij sommige passages, waarvan het feitelijke gehalte dubieus is, niet moeten schrappen? Jawel. Maar de eindredactie had 'geen problemen met het verhaal' over Fons S.

Op de redactie bleken de meningen sterk verdeeld, vooral over sommige 'ranzige' details. Het gaat hier immers om een zedenzaak, waarmee bij de Volkskrant doorgaans terughoudend wordt omgesprongen. Maar het betekent volgens mij niet dat je moet afzien van journalistiek onderzoek naar de feiten. Het hangt van de kwaliteit van degelijk onderzoek én van de resultaten af, of een verhaal over een nogal precair onderwerp als een zedenzaak de krant in kan, of niet.

Voor de journalist geldt dat hij naar eer en geweten aan de lezer kan uitleggen waarom hij een affaire zus of zo heeft aangepakt. Rosenstiels maatstaf voor geloofwaardigheid is juist. En door een zekere prudentie - hoe hou je rekening met de consequenties voor een weerloos gezin? - verhoogt de krant haar eigen geloofwaardigheid eveneens.

Meer over