achtergrond

Waarom Mathieu van der Poel zo zielsveel houdt van zijn opa Raymond Poulidor

Mathieu van der Poel stond snikkend met de gele trui om zijn schouders. De trui die zijn opa Raymond Poulidor nooit heeft gedragen. Het is een familieband die Fransen in het hart raakt.

Raymond Poulidor en Mathieu van der Poel op het podium nadat Mathieu een wereldbekerwedstrijd veldrijden heeft gewonnen in het Franse Lignieres-en-Berry, januari 2016. Beeld Getty
Raymond Poulidor en Mathieu van der Poel op het podium nadat Mathieu een wereldbekerwedstrijd veldrijden heeft gewonnen in het Franse Lignieres-en-Berry, januari 2016.Beeld Getty

Het was afgelopen zondag de enige schaduw over de glorieuze, in tranen gedoopte greep van Mathieu van der Poel (26) naar het geel in de Tour de France: het had nog mooier kunnen zijn als zijn papi erbij was geweest.

Dit verklaart veel: grootvader Raymond Poulidor overleed, 83 jaar oud, op 13 november 2019, nadat hij tot dan decennia achtereen vaste gast was geweest in het Village Départ, de paviljoens in de vertrekplaatsen van het grootste wielerevenement ter wereld. Als ambassadeur van sponsor Le Crédit Lyonnais droeg hij de gele trui die hij als renner nooit om de schouders had, acht podiumplaatsen in Parijs van 1964 tot 1976 (drie keer tweede, vijf keer derde) ten spijt.

Zondag stond zijn in de Tour debuterende kleinzoon er meteen mee op het podium, boven op de Mûr de Bretagne, stralend en snikkend tegelijk. Het is een familieband die veel Fransen in het hart raakt. Poupou, de eeuwige tweede, kon al bij leven rekenen op diepe genegenheid van het volk. Mede door toedoen van Van der Poel is die ook na zijn dood in stand gebleven.

De boerenzoon, afkomstig uit het departement Creuse, was vooral geliefd in La France profonde, het diepe Frankrijk, ver van Parijs. Het had te maken met zijn afkomst. De schrale grond in zijn geboortegehucht Masbaraud-Mérignat dwong het arme gezin tot keuzen: op zijn 14de was hij van school gegaan om te gaan werken op het land. Het geld dat hij bijeen fietste met wedstrijden op jaarmarkten in de buurt, was bestemd voor de boerderij.

Zijn wortels speelden ook een rol in de eerste jaren van zijn profcarrière. Hij vocht verschroeiende duels uit met Jacques Anquetil, een renner met de uitstraling van een filmster, populairder onder de beau monde van de hoofdstad. Poupou was de onstuimige aanvaller, zijn rivaal, Monsieur Chrono, de koele rekenaar. Het land raakte verdeeld in Anquetilistes en Poulidorianen.

Toen na het afzwaaien van Anquetil de Belg Eddy Merckx telkens voorkwam dat hij zich in het geel kon hullen, erodeerde de tweespalt. De sympathie voor de immer vriendelijke verliezer (ogenschijnlijk immuun voor tegenslag; hij was, zo zei hij later, er vooral trots op dat hij het die twee zo lastig had kunnen maken) werd natiebreed. Dat verdween niet nadat hij in 1977 was gestopt met fietsen. Paris Match vroeg lezers in 1991 met wie ze het liefst aan de Kerstdis zouden zitten. Dat was Poupou. Hij klopte onder anderen de paus en actrice Catherine Deneuve.

Vier jaar eerder was er een ontmoeting geweest die hem vele jaren later nog hechter aan de wielerwereld zou klinken. Op het Caribische eiland Martinique organiseerde hij in het najaar van 1987 enkele wedstrijden voor renners die in het afgelopen seizoen goed hadden gepresteerd. Dochter Corinne was mee. Adrie van der Poel, toen Nederlands kampioen, was uitgenodigd.

Drie generaties: de broers David en Mathieu (rechts), geflankeerd door opa Raymond Poulidor en vader Adrie van der Poel. Beeld Photo News
Drie generaties: de broers David en Mathieu (rechts), geflankeerd door opa Raymond Poulidor en vader Adrie van der Poel.Beeld Photo News

Gisèle Bardet, Poulidors vrouw, had Corinne nog gewaarschuwd: begin nooit iets met een wielrenner. Die zal je maar bitter weinig zien. Maar het was coup de foudre geweest, liefde op het eerste gezicht. Ze wist, zei ze in 2017 tegen Het Laatste Nieuws, eerst niet eens dat hij een renner was. ‘Ik dacht: dju. Maar het was al te laat.’

Een jaar later betrokken ze een villa in Kapellen, België, vlak over de grens. David was in 1992 hun eerste zoon, Mathieu volgde 2,5 jaar later. Ze waren telkens dicht in de buurt, toen de broers zich vooral in het veldrijden begonnen te manifesteren. Vader Adrie ontfermde zich over de fietsen, Corinne kookte de pasta in de camper, waarover haar jongens de fles met ketchup uit knepen.

De genen van Adrie weerspiegelen zich intussen steeds meer in de erelijst van de jongste: ze waren beiden nationaal kampioen op de weg en wereldkampioen veldrijden, ze wonnen de Amstel Gold Race en de Ronde van Vlaanderen en pakten het geel in de Tour. Corinne fietst zelf ook, zij het nooit in wedstrijdverband. Ze maakt soms rondjes van 100 kilometer en heeft de Mont Ventoux en de Alpe d’Huez bedwongen.

Poulidor bleef begrijpelijkerwijs in zijn woonplaats Saint-Léonard-de-Noblat, oostelijk van Limoges, meer op afstand, hoe jammer zijn kleinzoons het ook vonden. Daar droegen de bewoners hem op handen. Toen de Tour er in 2004 startte, is een straat naar hem genoemd, de Avenue Raymond Poulidor. Ook het plaatselijke stadionnetje draagt zijn naam. Op zijn 75ste is er pal voor het postkantoor een standbeeld onthuld. Hij heeft de fiets aan de linkerhand en houdt de rechterarm zegevierend gestrekt omhoog.

Contact met Kapellen was er wel. Telefoontjes, berichtjes, aanmoedigingen. De familie probeerde elk jaar het Village Départ te bezoeken. Er bestaat een ontroerend filmpje, daterend uit 2014. Tussen de omstanders bij het tafeltje van de wielerlegende dringt zich een jongeman naar voren. Die vraagt om een handtekening. Er volgt een innige omhelzing tussen de blij verraste opa en kleinzoon.

Poulidor troont hem vervolgens trots langs balies met medewerkers. ‘Kijk, dit is mijn petit phénomène. Misschien een toekomstige winnaar van de Tour de France.’ Thuis in Kapellen bewaarde Mathieu (voor het overige niet bijster geïnteresseerd in wielerhistorie, zelfs niet in de uitslagen van zijn vader) attributen uit de carrière van Poulidor.

Bij diens overlijden bleek nog maar eens hoe innig de band was. Op Instagram deelde Van der Poel een dubbelportret die de gelijkenis met zijn grootvader illustreerde. Enkele dagen later won hij een veldrit in Tabor, Tsjechië en kon hij na de finish zijn emoties niet de baas.

Tijdens de uitvaart in Saint-Leonard-de-Noblat las moeder Corinne namens hem een briefje voor. Het was de betrokkenheid van Poulidor die hem zo motiveerde zijn uiterste best te doen. ‘Je bent altijd zo trots om mijn grootvader te zijn, ik ben nog trotser om je kleinzoon te zijn. Je bent mijn grootste kampioen. Ik hou van je. Dag papi’.

Vorig jaar trok de Tourkaravaan nog door het plaatsje. Op de grasmat van het stadionnetje was over vrijwel de volle lengte zijn beeltenis aangebracht. Medewerkers van Le Credit Lyonnais applaudisseerden bij het graf van de eeuwige tweede. Deze maandag in Lorient, de vertrekplaats van de derde etappe, klaterde het applaus voor diens kleinzoon, de trotse leider in het algemeen klassement.

Meer over